​Меджлис (Парламент) Туркменистана является представительным органом, осуществляющим законодательную власть

МЕДЖЛИС ТУРКМЕНИСТАНА

Русский

МЕДЖЛИС ТУРКМЕНИСТАНА

Русский
07.10.2026

Gasymly Musanyň – Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

Gasymly Musanyň – Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

Gasymly Musanyň – Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

– Ilki bilen, Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygy hanym Sahiba Gafarowanyň adyndan size salam ýetirmäge rugsat ediň. Çakylyk üçin doganlyk Türkmenistana minnetdarlygymy bildirýärin. Doganlyk Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn we üstünlikleri arzuw edýärin. Türkmen doganlarymyzyň gazanýan her bir üstünligi bizi tüýs ýürekden begendirýär. 

Şu günki Halkara maslahatyň geçirilmegi örän möhüm ähmiýete eýedir, sebäbi demografik üýtgeşmeler häzirki zaman dünýäsiniň iň ýiti meseleleriniň biridir. Demografik üýtgeşmeleriň häzirki tapgyrynyň esasy aýratynlyklary birnäçe ýagdaýlar bilen baglydyr. Dünýä ilatynyň sanynyň ösüşinde üýtgeşmeler bolup geçýär. Dünýäniň dürli sebitlerinde demografik prosesler biri-birinden tapawutlanýar. Birnäçe ýurtlarda dogluş derejesi ilatyň ýönekeý köpelişini üpjün etmek üçin zerur bolan derejeden aşak düşýär, ýaşuly nesliň paýy bolsa artýar. Ilatyň ýaş we jyns düzüminiň üýtgemegi belli bir durmuş-ykdysady netijelere getirýär. Bularyň ählisi zähmet bazaryna, pensiýa ulgamyna, bilime, saglygy goraýşa, goranyşa we beýleki ulgamlara täze talaplary öňe sürýär. Ösüp barýan ýurtlarda ilatyň ösüşi dowam edýär. Bu bolsa beýleki meseleleri — azyk howpsuzlygyny, ýaşlaryň iş bilen üpjünçiligini mundan beýläk-de ösdürmegi we beýleki meseleleri öňe çykarýar. 

Her bir ýurduň içindäki demografik üýtgeşmeler şäherleşme prosesinde hem ýüze çykýar. Ilatyň şäherlerde jemlenmegi ýaşaýyş jaýlary, ulag, suw üpjünçiligi, energetika, durmuş hyzmatlary we beýleki ugurlar bilen bagly meseleleri döredýär.

Migrasiýa hem ählumumy demografik üýtgeşmeleriň möhüm faktoryna öwrüldi. Adamlaryň mejbury göçürilmegi, bir ýurtdan başga ýurda göçmek we zähmet migrasiýasy ilatyň demografik düzümine täsir edýär. Migrasiýa adamlaryň gidýän ýurtlary üçin hem, kabul edýän ýurtlar üçin hem çynlakaý durmuş-ykdysady meseleleri döredýär. 

Häzirki zaman demografik prosesleri diňe bir ilatyň sanynyň üýtgemegi bilen çäklenmeýär. Olar ykdysady ösüş, zähmet bazary, durmuş goragy, şäher ösüşi, migrasiýa, saglygy goraýyş we ekologik durnuklylyk bilen hem berk baglanyşyklydyr. Şonuň üçin durnukly ösüş syýasatynyň netijeliligi köp babatda demografik üýtgeşmelere dogry baha berilmegine we uzak möhletli geljek üçin çeýe demografik hem-de durmuş syýasatynyň kemala getirilmegine baglydyr.

– Ilki bilen, Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygy hanym Sahiba Gafarowanyň adyndan size salam ýetirmäge rugsat ediň. Çakylyk üçin doganlyk Türkmenistana minnetdarlygymy bildirýärin. Doganlyk Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn we üstünlikleri arzuw edýärin. Türkmen doganlarymyzyň gazanýan her bir üstünligi bizi tüýs ýürekden begendirýär. 

Şu günki Halkara maslahatyň geçirilmegi örän möhüm ähmiýete eýedir, sebäbi demografik üýtgeşmeler häzirki zaman dünýäsiniň iň ýiti meseleleriniň biridir. Demografik üýtgeşmeleriň häzirki tapgyrynyň esasy aýratynlyklary birnäçe ýagdaýlar bilen baglydyr. Dünýä ilatynyň sanynyň ösüşinde üýtgeşmeler bolup geçýär. Dünýäniň dürli sebitlerinde demografik prosesler biri-birinden tapawutlanýar. Birnäçe ýurtlarda dogluş derejesi ilatyň ýönekeý köpelişini üpjün etmek üçin zerur bolan derejeden aşak düşýär, ýaşuly nesliň paýy bolsa artýar. Ilatyň ýaş we jyns düzüminiň üýtgemegi belli bir durmuş-ykdysady netijelere getirýär. Bularyň ählisi zähmet bazaryna, pensiýa ulgamyna, bilime, saglygy goraýşa, goranyşa we beýleki ulgamlara täze talaplary öňe sürýär. Ösüp barýan ýurtlarda ilatyň ösüşi dowam edýär. Bu bolsa beýleki meseleleri — azyk howpsuzlygyny, ýaşlaryň iş bilen üpjünçiligini mundan beýläk-de ösdürmegi we beýleki meseleleri öňe çykarýar. 

Her bir ýurduň içindäki demografik üýtgeşmeler şäherleşme prosesinde hem ýüze çykýar. Ilatyň şäherlerde jemlenmegi ýaşaýyş jaýlary, ulag, suw üpjünçiligi, energetika, durmuş hyzmatlary we beýleki ugurlar bilen bagly meseleleri döredýär.

Migrasiýa hem ählumumy demografik üýtgeşmeleriň möhüm faktoryna öwrüldi. Adamlaryň mejbury göçürilmegi, bir ýurtdan başga ýurda göçmek we zähmet migrasiýasy ilatyň demografik düzümine täsir edýär. Migrasiýa adamlaryň gidýän ýurtlary üçin hem, kabul edýän ýurtlar üçin hem çynlakaý durmuş-ykdysady meseleleri döredýär. 

Häzirki zaman demografik prosesleri diňe bir ilatyň sanynyň üýtgemegi bilen çäklenmeýär. Olar ykdysady ösüş, zähmet bazary, durmuş goragy, şäher ösüşi, migrasiýa, saglygy goraýyş we ekologik durnuklylyk bilen hem berk baglanyşyklydyr. Şonuň üçin durnukly ösüş syýasatynyň netijeliligi köp babatda demografik üýtgeşmelere dogry baha berilmegine we uzak möhletli geljek üçin çeýe demografik hem-de durmuş syýasatynyň kemala getirilmegine baglydyr.

– Ilki bilen, Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Mejlisiniň Başlygy hanym Sahiba Gafarowanyň adyndan size salam ýetirmäge rugsat ediň. Çakylyk üçin doganlyk Türkmenistana minnetdarlygymy bildirýärin. Doganlyk Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň 35 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn we üstünlikleri arzuw edýärin. Türkmen doganlarymyzyň gazanýan her bir üstünligi bizi tüýs ýürekden begendirýär. 

Şu günki Halkara maslahatyň geçirilmegi örän möhüm ähmiýete eýedir, sebäbi demografik üýtgeşmeler häzirki zaman dünýäsiniň iň ýiti meseleleriniň biridir. Demografik üýtgeşmeleriň häzirki tapgyrynyň esasy aýratynlyklary birnäçe ýagdaýlar bilen baglydyr. Dünýä ilatynyň sanynyň ösüşinde üýtgeşmeler bolup geçýär. Dünýäniň dürli sebitlerinde demografik prosesler biri-birinden tapawutlanýar. Birnäçe ýurtlarda dogluş derejesi ilatyň ýönekeý köpelişini üpjün etmek üçin zerur bolan derejeden aşak düşýär, ýaşuly nesliň paýy bolsa artýar. Ilatyň ýaş we jyns düzüminiň üýtgemegi belli bir durmuş-ykdysady netijelere getirýär. Bularyň ählisi zähmet bazaryna, pensiýa ulgamyna, bilime, saglygy goraýşa, goranyşa we beýleki ulgamlara täze talaplary öňe sürýär. Ösüp barýan ýurtlarda ilatyň ösüşi dowam edýär. Bu bolsa beýleki meseleleri — azyk howpsuzlygyny, ýaşlaryň iş bilen üpjünçiligini mundan beýläk-de ösdürmegi we beýleki meseleleri öňe çykarýar. 

Her bir ýurduň içindäki demografik üýtgeşmeler şäherleşme prosesinde hem ýüze çykýar. Ilatyň şäherlerde jemlenmegi ýaşaýyş jaýlary, ulag, suw üpjünçiligi, energetika, durmuş hyzmatlary we beýleki ugurlar bilen bagly meseleleri döredýär.

Migrasiýa hem ählumumy demografik üýtgeşmeleriň möhüm faktoryna öwrüldi. Adamlaryň mejbury göçürilmegi, bir ýurtdan başga ýurda göçmek we zähmet migrasiýasy ilatyň demografik düzümine täsir edýär. Migrasiýa adamlaryň gidýän ýurtlary üçin hem, kabul edýän ýurtlar üçin hem çynlakaý durmuş-ykdysady meseleleri döredýär. 

Häzirki zaman demografik prosesleri diňe bir ilatyň sanynyň üýtgemegi bilen çäklenmeýär. Olar ykdysady ösüş, zähmet bazary, durmuş goragy, şäher ösüşi, migrasiýa, saglygy goraýyş we ekologik durnuklylyk bilen hem berk baglanyşyklydyr. Şonuň üçin durnukly ösüş syýasatynyň netijeliligi köp babatda demografik üýtgeşmelere dogry baha berilmegine we uzak möhletli geljek üçin çeýe demografik hem-de durmuş syýasatynyň kemala getirilmegine baglydyr.