​Меджлис (Парламент) Туркменистана является представительным органом, осуществляющим законодательную власть

МЕДЖЛИС ТУРКМЕНИСТАНА

Русский

МЕДЖЛИС ТУРКМЕНИСТАНА

Русский
07.10.2026

Nuriddin Muhiddiniň – Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Milli Majlisiniň Durmuş meseleleri, saglygy goraýyş, ylym, bilim, medeniýet, ýaşlar we zenanlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

Nuriddin Muhiddiniň – Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Milli Majlisiniň Durmuş meseleleri, saglygy goraýyş, ylym, bilim, medeniýet, ýaşlar we zenanlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

Nuriddin Muhiddiniň – Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Milli Majlisiniň Durmuş meseleleri, saglygy goraýyş, ylym, bilim, medeniýet, ýaşlar we zenanlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasarynyň «Demografik prosesler we durnukly ösüş: häzirki zamanyň wezipeleri we halkara tejribesi» atly halkara maslahatdaky çykyşy:

– Ilki bilen, myhmansöýerligi we demografiýa hem-de durnukly ösüş boýunça halkara maslahatyň meýdançasynda her bir maşgalanyň we her bir döwletiň geljegini kesgitleýän meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna minnetdarlygymy bildirmäge rugsat ediň. 

Täjigistan ýaş we çalt ösýän döwletdir: ilatyň sany 2015-nji ýylda 8,5 million adam bolan bolsa, 2025-nji ýylda 10,7 million adama çenli artdy, umumy dogluş koeffisiýenti bir aýala 3,5 çaga deňdir. Şol bir wagtyň özünde resmi maglumatlara görä, garaşylýan ömrüň dowamlylygy 70 ýaşdan 77 ýaşa çenli ýokarlandy. Bu bolsa ýurduň öňünde täze meseläni — uly ýaşly nesliň saglygyny we işjeňligini gorap saklamak meselesini goýýar. Şeýle syýasatyň hukuk binýady Täjigistan Respublikasynyň Konstitusiýasynda berkidilendir.

Hukuk kadalarynyň aňyrsynda hakyky serişdeler durýar: saglygy goraýşa döwlet tarapyndan maliýeleşdirmegiň möçberi 2015-nji ýylda 1 milliard 37 million somoni bolmagyndan 2025-nji ýylda 4 milliard 300 million somonä çenli artdy. On ýylyň dowamynda saglygy goraýyş ulgamynyň 1300 desgasy guruldy.

Iň ynandyryjy netijeler eneligiň we çagalygyň goraglylygy ulgamynda gazanyldy. Birleşen Milletler Guramasynyň edaralarynyň bilelikdäki toparynyň maglumatlaryna görä, Täjigistanda enäniň ölümi 2000-nji ýyldaky her 100 müň diri dogluşa 58 hadysadan 2023-nji ýylda 14 hadysa çenli azaldyldy — ýagny dört esseden hem köp azaldy. Şol döwürde bäş ýaşa çenli çagalaryň ölümi her 1000 diri dogluşa 78-den    28-e, bäbekleriň ölümi 62-den 24-e, täze doglan çagalaryň ölümi bolsa 26-dan 11-e çenli azaldy. 

2023-nji ýyldaky Mediko-demografik barlagyň maglumatlaryna görä, dogluşlaryň 95 göterimi lukmançylyk edaralarynda bolup geçýär, 98 göterimi hünär taýdan taýýarlykly işgärleriň gatnaşmagynda amala aşyrylýar; çagalaryň difteriýa, bürmek we gökbogma garşy üç doza sanjym bilen gurşawy 97 göterim derejesinde saklanýar. Ösüşinde yza galýan çagalaryň paýy 2017-nji ýyldaky 18 göterimden 2023-nji ýylda 14 göterime çenli azaldy, diňe ene süýdi bilen iýmitlendirilýän çagalaryň paýy bolsa 36 göterimden 41 göterime çenli ýokarlandy.

Parlamentara dialog Merkezi Aziýa ýurtlarynyň eneleriniň we çagalarynyň saglygy, sagdyn garramak, bilelikdäki epidemiologik barlaglar we işgärleri taýýarlamak, şol sanda lukmançylyk uniwersitetleriniň binýadynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça tejribe alyşmak üçin hemişelik meýdança bolup biler.

– Ilki bilen, myhmansöýerligi we demografiýa hem-de durnukly ösüş boýunça halkara maslahatyň meýdançasynda her bir maşgalanyň we her bir döwletiň geljegini kesgitleýän meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna minnetdarlygymy bildirmäge rugsat ediň. 

Täjigistan ýaş we çalt ösýän döwletdir: ilatyň sany 2015-nji ýylda 8,5 million adam bolan bolsa, 2025-nji ýylda 10,7 million adama çenli artdy, umumy dogluş koeffisiýenti bir aýala 3,5 çaga deňdir. Şol bir wagtyň özünde resmi maglumatlara görä, garaşylýan ömrüň dowamlylygy 70 ýaşdan 77 ýaşa çenli ýokarlandy. Bu bolsa ýurduň öňünde täze meseläni — uly ýaşly nesliň saglygyny we işjeňligini gorap saklamak meselesini goýýar. Şeýle syýasatyň hukuk binýady Täjigistan Respublikasynyň Konstitusiýasynda berkidilendir.

Hukuk kadalarynyň aňyrsynda hakyky serişdeler durýar: saglygy goraýşa döwlet tarapyndan maliýeleşdirmegiň möçberi 2015-nji ýylda 1 milliard 37 million somoni bolmagyndan 2025-nji ýylda 4 milliard 300 million somonä çenli artdy. On ýylyň dowamynda saglygy goraýyş ulgamynyň 1300 desgasy guruldy.

Iň ynandyryjy netijeler eneligiň we çagalygyň goraglylygy ulgamynda gazanyldy. Birleşen Milletler Guramasynyň edaralarynyň bilelikdäki toparynyň maglumatlaryna görä, Täjigistanda enäniň ölümi 2000-nji ýyldaky her 100 müň diri dogluşa 58 hadysadan 2023-nji ýylda 14 hadysa çenli azaldyldy — ýagny dört esseden hem köp azaldy. Şol döwürde bäş ýaşa çenli çagalaryň ölümi her 1000 diri dogluşa 78-den    28-e, bäbekleriň ölümi 62-den 24-e, täze doglan çagalaryň ölümi bolsa 26-dan 11-e çenli azaldy. 

2023-nji ýyldaky Mediko-demografik barlagyň maglumatlaryna görä, dogluşlaryň 95 göterimi lukmançylyk edaralarynda bolup geçýär, 98 göterimi hünär taýdan taýýarlykly işgärleriň gatnaşmagynda amala aşyrylýar; çagalaryň difteriýa, bürmek we gökbogma garşy üç doza sanjym bilen gurşawy 97 göterim derejesinde saklanýar. Ösüşinde yza galýan çagalaryň paýy 2017-nji ýyldaky 18 göterimden 2023-nji ýylda 14 göterime çenli azaldy, diňe ene süýdi bilen iýmitlendirilýän çagalaryň paýy bolsa 36 göterimden 41 göterime çenli ýokarlandy.

Parlamentara dialog Merkezi Aziýa ýurtlarynyň eneleriniň we çagalarynyň saglygy, sagdyn garramak, bilelikdäki epidemiologik barlaglar we işgärleri taýýarlamak, şol sanda lukmançylyk uniwersitetleriniň binýadynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça tejribe alyşmak üçin hemişelik meýdança bolup biler.

– Ilki bilen, myhmansöýerligi we demografiýa hem-de durnukly ösüş boýunça halkara maslahatyň meýdançasynda her bir maşgalanyň we her bir döwletiň geljegini kesgitleýän meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna minnetdarlygymy bildirmäge rugsat ediň. 

Täjigistan ýaş we çalt ösýän döwletdir: ilatyň sany 2015-nji ýylda 8,5 million adam bolan bolsa, 2025-nji ýylda 10,7 million adama çenli artdy, umumy dogluş koeffisiýenti bir aýala 3,5 çaga deňdir. Şol bir wagtyň özünde resmi maglumatlara görä, garaşylýan ömrüň dowamlylygy 70 ýaşdan 77 ýaşa çenli ýokarlandy. Bu bolsa ýurduň öňünde täze meseläni — uly ýaşly nesliň saglygyny we işjeňligini gorap saklamak meselesini goýýar. Şeýle syýasatyň hukuk binýady Täjigistan Respublikasynyň Konstitusiýasynda berkidilendir.

Hukuk kadalarynyň aňyrsynda hakyky serişdeler durýar: saglygy goraýşa döwlet tarapyndan maliýeleşdirmegiň möçberi 2015-nji ýylda 1 milliard 37 million somoni bolmagyndan 2025-nji ýylda 4 milliard 300 million somonä çenli artdy. On ýylyň dowamynda saglygy goraýyş ulgamynyň 1300 desgasy guruldy.

Iň ynandyryjy netijeler eneligiň we çagalygyň goraglylygy ulgamynda gazanyldy. Birleşen Milletler Guramasynyň edaralarynyň bilelikdäki toparynyň maglumatlaryna görä, Täjigistanda enäniň ölümi 2000-nji ýyldaky her 100 müň diri dogluşa 58 hadysadan 2023-nji ýylda 14 hadysa çenli azaldyldy — ýagny dört esseden hem köp azaldy. Şol döwürde bäş ýaşa çenli çagalaryň ölümi her 1000 diri dogluşa 78-den    28-e, bäbekleriň ölümi 62-den 24-e, täze doglan çagalaryň ölümi bolsa 26-dan 11-e çenli azaldy. 

2023-nji ýyldaky Mediko-demografik barlagyň maglumatlaryna görä, dogluşlaryň 95 göterimi lukmançylyk edaralarynda bolup geçýär, 98 göterimi hünär taýdan taýýarlykly işgärleriň gatnaşmagynda amala aşyrylýar; çagalaryň difteriýa, bürmek we gökbogma garşy üç doza sanjym bilen gurşawy 97 göterim derejesinde saklanýar. Ösüşinde yza galýan çagalaryň paýy 2017-nji ýyldaky 18 göterimden 2023-nji ýylda 14 göterime çenli azaldy, diňe ene süýdi bilen iýmitlendirilýän çagalaryň paýy bolsa 36 göterimden 41 göterime çenli ýokarlandy.

Parlamentara dialog Merkezi Aziýa ýurtlarynyň eneleriniň we çagalarynyň saglygy, sagdyn garramak, bilelikdäki epidemiologik barlaglar we işgärleri taýýarlamak, şol sanda lukmançylyk uniwersitetleriniň binýadynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça tejribe alyşmak üçin hemişelik meýdança bolup biler.