MILLI DEMOKRATIK ESASLARY PUGTALANDYRYP

     Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň baş­tu­tan­ly­gyn­da ýurdumyz­da ama­la aşy­ryl­ýan öz­gert­me­le­riň ne­ti­je­sin­de Garaşsyz Wa­ta­ny­myz ösü­şiň tä­ze be­lent­lik­le­ri­ne çyk­ýar. Ata-baba­la­ry­my­zyň döw­let gur­mak­da top­lan baý tej­ri­be­si­ne daýanyp, türk­men hal­ky­nyň ru­hy we ah­lak gym­mat­lyk­la­ryny öz içi­ne al­ýan mil­li döw­let­li­li­giň öz­bo­luş­ly nus­ga­sy­ny ke­ma­la getirmek ug­run­da ägirt uly iş­ler, yn­san­per­wer jem­gy­ýe­ti gur­mak bo­ýun­ça mak­satna­ma­lar yzy­gi­der­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. Şol özgert­me­le­riň jem­gy­ýet­çi­lik dur­mu­şy­ny mun­dan beý­läk-de demok­ra­ti­ýa­laş­dyr­ma­ga gö­nük­di­ril­ýän­digi buý­sanç­ly ýagdaýdyr. Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň ka­ra­ry­na la­ýyk­lyk­da, wela­ýat­lar­da tä­ze dö­re­di­len et­rap­lar­da halk mas­la­hat­la­ry­nyň ag­za­la­ry­nyň hem-de Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň möh­le­tin­den öň çy­kyp gi­den de­pu­tatla­ry­nyň we we­la­ýat, et­rap, şä­her halk masla­hat­la­ry­nyň, Ge­ňeş­le­riň çy­kyp gi­den ag­za­la­ry­nyň ýe­ri­ne 29-njy mart­da ge­çi­ril­jek saý­law­lar hem bu ugurda al­nyp barylýan iş­le­re my­na­syp go­şant bo­lar.

     Mä­lim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Mejlisiniň döwletimiziň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, dünýä tejribesini milli kanunçylyga ornaşdyrmak, döwlet dolandyryşyny demokratiýalaşdyrmak babatda alyp barýan işi Esasy Kanunymyzda: «Jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy adamdyr. Adamy goramak, goldamak we oňa hyzmat etmek döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipeleridir» diýlip bellenen kadadan ugur alýar. Bu bolsa döwletimizde adam hakyndaky aladanyň hemişe baş maksat hökmünde ileri tutulýandygyna şaýatlyk etmek bilen, ýurdumyzda ähli işleriň Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!», Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň «Watan di­ňe halky bilen Watandyr! Döwlet di­ňe halky bilen döwletdir!» diýen ýörelgelerine laýyklykda alnyp barylýandygyny aýdyň görkezýär.

     Milli parlament tarapyndan halkymyzyň we ýurdumyzyň bähbitleri nazarda tutulyp kabul edilýän maksatnamalaryň ýerine ýetirilmegini gazanmak üçin kanunlary kämilleşdirmek boýunça işler yzygiderli dowam edýär. Saýlawçylaryň bitewi döwlet sanawyny döretmegiň hem-de ýöretmegiň milli we halkara tejribelerini özünde jemleýän «Saýlawçylaryň bitewi döwlet sanawy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi hem ýurdumyzyň saýlaw ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagynda möhüm ädimleriň biri bolar. Bu Kanunyň kabul edilmegi saýlaw işlerine sanly ulgamy döwrebap derejede ornaşdyrmak ugrunda görülýän çäreleriň netijeliligini artdyrar. Saýlaw işlerinde sanly ulgamyň mümkinçilikleriniň giň­den ornaşdyrylmagy bu möhüm syýasy çäräniň häzirki zaman şertlerinde, ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün eder. Agzalan Kanunyň esasy wezipesi saýlawçylar baradaky şahsy maglumatlaryň hasaba alynmagyny guramakdan we ony ýöretmekden, Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, welaýat hukukly we döwlet ähmiýetli şäher, etrap, etrap hukukly şäher halk maslahatlarynyň, Ge­ňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny, ählihalk we ýerli sala salşyklary geçirmek üçin saýlawçylaryň sanawyny düzmekden ybaratdyr.

     Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty, halk maslahatynyň, Ge­ňeşiň agzasy möhletinden öň çykyp giden halatynda, degişli saýlaw okrugynda täze saýlawlar geçirilýär. Mejlisiň 7-nji ýanwardaky karary esasynda şu ýylyň 29-njy martynda welaýatlarda täze döredilen Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabynyň, Daşoguz welaýatynyň Garaşsyzlyk, Gubadag etraplarynyň, Lebap welaýatynyň Döwletli, Farap, Garabekewül etraplarynyň hem-de Mary welaýatynyň Oguzhan etrabynyň halk maslahatlarynyň agzalarynyň, Lebap welaýatynyň 74-nji «Amyderýa», 79-njy «Darganata», Mary welaýatynyň 104-nji «Peşanaly» we 106-njy «Wekil» saýlaw okruglary boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň möhletinden öň çykyp gidendikleri bilen baglylykda, şol saýlaw okruglary boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, şeýle-de welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň, Ge­ňeşleriň möhletinden öň çykyp giden agzalarynyň ýerine saýlawlar geçiriler. Häzirki wagtda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topar tarapyndan saýlawlara taýýarlyk görmek, bu möhüm syýasy çäräni demokratik ýörelgeler esasynda, ýokary derejede, guramaçylykly geçirmek boýunça degişli işler alnyp barylýar.

     Bu günki gün ýurdumyzda halkymyzyň öz häkimiýetini wekilçilikli edaralaryň üsti bilen amala aşyrmagyny üpjün etmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Şunda raýatlaryň wajyp durmuş-ykdysady hukuklarynyň durmuşa geçirilmegini, aýratyn-da, saglyk, bilim ulgamlarynyň maddy-tehniki binýadynyň pugtalandyrylmagyny, wekilçilikli edaralaryň işiniň işjeň­leşdirilmegini, kanunyň hökmürowanlygyny, ýagny kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hemmeler tarapyndan takyk, berk we gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegi ýörelgesiniň ykrar edilmegini raýat jemgyýetiniň kämilleşmeginiň esasy şertleriniň hatarynda görkezmek bolar. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan işleriniň netijesinde halka hyzmat etmek we onuň bähbitlerini goramak bilen bir hatarda, döwletimizde jemgyýetiň ösüşini üpjün edýän, halk häkimiýetini amala aşyrýan wekilçilikli edaralaryň eýeleýän ornuny ýokarlandyrmak babatda ägirt uly öňegidişlikler gazanyldy. Döwlet häkimiýetiniň wekilçilikli edaralarynyň öz işinde demokratiýa, aýanlyk, adalatlylyk, adamyň we raýatyň kanunyň öňünde deňligi, adamyň hukuklaryna, azatlyklaryna hormat goýmak, çözgütleri erkin ara alyp maslahatlaşmak we kabul etmek, jemgyýetçilik pikirini nazara almak ýörelgelerine esaslanýandygy halkyň arasynda uly goldaw tapyp, ildeşlerimiziň Arkadagly Gahryman Serdarymyza buýsanjyny has-da artdyrýar.

     Türkmenistanyň Konstitusiýasy halkara hukuk kadalaryna laýyklykda göz öňünde tutulan ähli hukuklary hem-de azatlyklary kepillendirýär. Onuň esasynda taýýarlanan we kabul edilen kanunlar, beýleki hukuk namalary ýurdumyzy syýasy, ykdysady, durmuş taýdan ösdürmek boýunça wezipeleriň üstünlikli amal edilmegine ýardam berýär. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Türkmenistanyň kanunçylygyna, halkara hukugyň kadalaryna doly laýyk gelýän demokratik saýlawlary guramak we geçirmek boýunça ýurdumyzda oňat tejribe toplandy. Aslynda, saýlawlar her bir demokratik jemgyýetiň möhüm binýady bolup durýar. Olar raýatlara öz pikirini açyk beýan etmäge, halkyň wekillerini saýlamaga, döwlet dolandyryş işine gatnaşmaga mümkinçilik berýär. Bu gatnaşygyň netijesinde jemgyýet ösüş ýoluna düşýär, sebäbi saýlawlar arkaly halkyň islegleri we garaýyşlary döwlet syýasatynda öz beýanyny tapýar. Demokratiýanyň özeni hökmünde saýlawlar di­ňe bir halkyň wekillerini saýlamak üçin guramaçylyk işi bolman, eýsem, jemgyýetiň syýasy, ykdysady, jemgyýetçilik, medeni taýdan ösüşiniň hem aýrylmaz bölegidir. Saýlawlar arkaly raýatlar Hökümetiň alyp barýan işine baha berýärler. Şeýlelikde, döwlet häkimiýeti halk tarapyndan kesgitlenilýär.

     Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan ýurdumyzda saýlawlara taýýarlyk görmek we geçirmek bilen bagly gatnaşyklary düzgünleşdirýän Saýlaw kodeksiniň yzygiderli kämilleşdirilip durulmagy bu möhüm syýasy çäräniň demokratik ýörelgeler esasynda, ýokary derejede, guramaçylykly geçirilmegine giň mümkinçilikleri döredýär. Häzirki günlerde Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topar, welaýatlaryň häkimlikleri, syýasy partiýalar, jemgyýetçilik guramalary tarapyndan milli kanunçylyga we halkara hukugyň kadalaryna doly laýyk gelýän demokratik saýlawlary guramak, olary ýokary guramaçylykda geçirmek boýunça degişli işler ýola goýuldy.

     Saýlawlar syýasy gatnaşyklaryň çözülmeginde demokratik usuly hödürleýär. Halk bilen halkyň wekilleriniň arasynda syýasy gatnaşyklaryň saýlawlar arkaly tertipli we parahatçylykly guralmagy jemgyýetde durnuklylygyň saklanmagyna ýardam berýär. Yzygiderli we adalatly saýlawlaryň geçirilmegi jemgyýetde syýasy medeniýetiň ösmegini şertlendirýär. Saýlawlara gatnaşmak, dalaşgärleriň işlerini seljermek, pikir alyşmak ýaly hereketler raýatlaryň syýasy taýdan düşünjeli bolmagyna getirýär. Syýasy medeniýet demokratiýanyň berkarar bolmagyna, raýatlaryň öz hukuklaryna we borçlaryna düşünmegine ýardam edýär. Şeýle-de saýlawlary düzgünli geçirmek jemgyýetde syýasy gatnaşyklara bolan ynamy artdyrýar.

     Jemgyýetde demokratik däpleri ilerledip, ýurdumyzyň kanunçylyk-hukuk binýadyny pugtalandyrmak babatda edýän taýsyz tagallalary üçin Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza tüýs ýürekden sagbolsun aýdýarys. 

Maksatberdi GURBANOW, Türkmenistanyň Mejlisiniň Ýerli wekilçilikli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen işlemek baradaky komitetiniň başlygy.