The Mejlis (Parliament) of Turkmenistan is a legislature representative body

MEJLIS OF TURKMENISTAN


MEJLIS OF TURKMENISTAN

07.10.2026

Nuriddin Muhiddiniň – Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Milli Majlisiniň Durmuş meseleleri, saglygy goraýyş, ylym, bilim, medeniýet, ýaşlar we zenanlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygynyň orunbasarynyň «Ählumumy saglygy goraýyş hyzmatlary we durnukly ösüş maksatlary» atly ikinji halkara maslahatyň plenar mejlisindäki çykyşy:

Выступление заместителя председателя Комитета по социальным вопросам, здравоохранению, науке, образованию, культуре, молодёжи и женской политике Милли Маджлиса Оли Маджлиса Республики Таджикистан Нуриддина Мухиддина на пленарном заседании Второй международной конференции «Всеобщий охват услугами здравоохранения и Цели устойчивого развития»:

Speech by Deputy Chairperson of the Committee on Social Issues, Healthcare, Science, Education, Culture, Youth and Women’s Policy of the Majlisi Namoyandagon of the Majlisi Oli of the Republic of Tajikistan Nuriddin Mukhiddin at the Plenary Session of the Second International Conference «Universal Health Coverage and the Sustainable Development Goals»:

– Ilki bilen, mähirli kabul edişligi, myhmansöýerligi we hoşniýetliligi üçin türkmen kärdeşlerimize tüýs ýürekden minnetdarlygymy bildirmäge, şeýle hem «Ählumumy saglygy goraýyş hyzmatlary we durnukly ösüş maksatlary» atly ikinji halkara maslahatyň çäklerinde duşuşmaga we her bir döwlet hem-de jemgyýet üçin aýratyn ähmiýete eýe bolan lukmançylygy we saglygy goraýşy ösdürmegiň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmaga döredilen mümkinçilik üçin sag bolsun aýtmaga rugsat ediň. Şeýle duşuşyklaryň we tejribe alşylmagynyň hünär hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga, netijeli çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga we ýurtlarymyzyň saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de ösdürmäge ýardam edýändigine ynanýaryn.

Ilkinji lukmançylyk-sanitariýa kömegi — bu adamyň saglygyny goramaga bolan konstitusion hukugynyň has anyk mazmuna eýe bolýan saglygy goraýyş derejesidir. Raýat üçin bu hukuk kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň we maksatnamalaryň sany bilen däl-de, lukmana öz wagtynda ýüz tutmak, ýaşaýan ýerinde öňüni alyş kömegini, anyklaýyş we bejeriş kömegini almak hem-de kesel sebäpli aşa köp maliýe ýüküne sezewar bolmazlyk mümkinçiligi bilen ölçelýär. Şonuň üçin ilkinji lukmançylyk-sanitariýa kömeginiň ösdürilmegi döwletiň durmuş wezipesiniň we konstitusion kepillikleriň iş ýüzünde amala aşyrylmagy bilen bagly meseledir. 

Ýurdumyzda ilkinji lukmançylyk kömeginiň ösdürilmegi maşgala lukmançylygy bilen yzygiderli baglanyşyklydyr. Maşgala lukmany diňe bir anyk diagnoz bilen işlemeýär. Onuň üns merkezinde adamyň durmuşynyň dürli döwürleri, töwekgelçilik faktorlary, keselleriň öňüni almak, maşgalanyň ýagdaýy we mundan beýläk lukmançylyk kömegini utgaşdyrmagyň zerurlygy durýar. 

Saglygy goraýyş — kabul edilen kanunlaryň diňe bir hukuk taýdan takyk bolmagy däl-de, eýsem, iş ýüzünde netijeli işlemegi aýratyn möhüm bolan ulgamlaryň biridir. Kanun çykaryjy edaranyň işi kanuny kabul etmek bilen tamamlanmaýar. Kanunyň ulanylyşyna gözegçilik etmek, ýüze çykýan meseleleri we hukuk boşluklaryny ýüze çykarmak, hereket edýän mehanizmleriň netijeliligine baha bermek we zerur bolan ýagdaýynda kanunçylyga öz wagtynda üýtgetmeler girizmek möhümdir.

 

Прежде всего, я хотел бы выразить искреннюю признательность нашим туркменским коллегам за тёплый приём, гостеприимство и доброту, а также за организацию на высоком уровне Второй международной конференции «Всеобщий охват услугами здравоохранения и Цели устойчивого развития». Позвольте также выразить признательность за предоставленную возможность обсудить важные вопросы медицины и развития здравоохранения, имеющие особое значение для каждого государства и общества. Я считаю, что подобные встречи и обмен опытом способствуют укреплению профессионального сотрудничества, разработке эффективных подходов и дальнейшему развитию систем здравоохранения наших стран.

Первичная медицинская и санитарная помощь – это уровень здравоохранения, который придаёт более конкретное содержание конституционному праву человека на охрану своего здоровья. Для гражданина это право измеряется не количеством нормативно-правовых актов и программ, а возможностью своевременно обратиться к врачу, получить профилактическую помощь, диагностическую и лечебную поддержку по месту жительства и не подвергаться чрезмерному финансовому бремени в связи с болезнью. Поэтому развитие первичной медицинской и санитарной помощи является вопросом практической реализации социальных задач государства и конституционных гарантий.

Развитие первичной медико-санитарной помощи в нашей стране неразрывно связано с семейной медициной. Семейный врач работает не только с конкретным диагнозом. В центре его внимания различные этапы жизни человека, факторы риска, профилактика заболеваний, семейная ситуация и необходимость координации дальнейшего медицинского обслуживания.

Здравоохранение – одна из тех отраслей, где особенно важно, чтобы принимаемые законы были не только юридически точными, но и эффективно внедрялись на практике. Работа законодательного органа не заканчивается принятием закона. Важно отслеживать его исполнение, выявлять возникающие проблемы и юридические лазейки, оценивать эффективность существующих механизмов и, при необходимости, своевременно вносить изменения в законодательство.

First of all, I would like to express my sincere gratitude to our Turkmen colleagues for their warm welcome, hospitality and kindness, as well as for the excellent organization of the Second International Conference «Universal Health Coverage and the Sustainable Development Goals». Allow me also to express my appreciation for the opportunity to discuss important issues in medicine and healthcare development that are of particular significance to every state and society. I believe that such meetings and the exchange of experience contribute to strengthening professional cooperation, developing effective approaches and further advancing the healthcare systems of our countries.

Primary health care is the level of the healthcare system that gives more concrete meaning to the constitutional right of every person to the protection of their health. For citizens, this right is measured not by the number of legal acts and programs, but by their ability to consult a doctor in a timely manner, receive preventive care, diagnostic and treatment services close to home, and avoid an excessive financial burden as a result of illness. Therefore, the development of primary health care is a matter of putting the state’s social objectives and constitutional guarantees into practice.

The development of primary health care in our country is inextricably linked to family medicine. A family doctor does not focus solely on a particular diagnosis. Their work takes into account the different stages of a person’s life, risk factors, disease prevention, family circumstances and the need to coordinate further medical care.

 

Healthcare is one of the sectors in which it is particularly important that the laws adopted are not only legally precise but also effectively implemented in practice. The work of a legislative body does not end with the adoption of a law. It is important to monitor its implementation, identify emerging problems and legal loopholes, assess the effectiveness of existing mechanisms and, where necessary, make timely amendments to legislation.