TÜRKMENISTANYŇ KANUNY

Migrasiýa hakynda

(Türkmenistanyň Mejlisiniň Maglumatlary, 2012 ý., № 1, 41-nji madda)

(04.05.2013 ý. № 399-IV, 09.11.2013 ý. № 453-IV, 13.06.2014 ý. № 90-V,  

28.02.2015 ý. № 204-V, 26.03.2016 ý. № 367-V, 12.09.2016 ý. № 437-V, 04.02.2017 ý. 

№ 508-V, 20.03.2017 ý. № 533-V, 03.06.2017 ý. № 579-V, 09.10.2017 ý. № 623-V, 09.06.2018 ý. № 55-VI, 05.10.2019 ý. № 193-VI, 22.08.2020 ý. № 280-VI, 13.03.2021 ý. № 349-VI, 05.06.2021 ý. № 392-VI, 16.03.2023 ý. № 541-VI, 03.06.2023 ý. № 28-VII, 12.04.2025 ý.         № 158-VII Türkmenistanyň Kanunlary esasynda girizilen üýtgetmeler we goşmaçalar bilen)

Şu Kanun Türkmenistanyň Konstitusiýasyna, halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda Türkmenistanyň raýatlarynyň, daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistana gelmeginiň, onuň çäginde bolmagynyň we Türkmenistandan gitmeginiň tertibini belleýär, Türkmenistanda migrasiýa ýagdaýlarynyň çygryndaky hukuk gatnaşyklaryny, Türkmenistanda migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmek boýunça Türkmenistanyň  döwlet edaralarynyň ygtyýarlygyny kesgitleýär. 

I BÖLÜM. UMUMY DÜZGÜNLER

1-nji madda. Esasy düşünjeler

Şu Kanunda aşakdaky esasy düşünjeler ulanylýar:

1) migrasiýa – fiziki şahslaryň Türkmenistandan daşary ýurt döwletlerine we daşary ýurt döwletlerinden Türkmenistana, şeýle hem Türkmenistanyň çäklerinde hemişelik ýa-da wagtlaýyn ýaşaýan ýerini üýtgedip ondan-oňa geçmegi;

2) migrant – Türkmenistandan daşary ýurt döwletlerine we daşary ýurt döwletlerinden Türkmenistana, şeýle hem Türkmenistanyň çäklerinde hemişelik ýa-da wagtlaýyn ýaşaýan ýerini üýtgetmek maksady bilen ondan-oňa geçýän fiziki şahs;

3) daşary ýurt raýaty – Türkmenistanyň raýaty bolup durmaýan hem-de özüniň haýsydyr bir daşary ýurt döwletiniň raýatlygyna degişlidiginiň subutnamasy bar bolan adam;

4) raýatlygy bolmadyk adam – Türkmenistanyň raýaty bolmadyk we haýsydyr bir daşary ýurt döwletiniň raýatlygyna degişlidiginiň subutnamasy bolmadyk adam;

5) emigrasiýa – Türkmenistanyň raýatlarynyň Türkmenistandan çykyp, hemişelik ýaşamak maksady bilen daşary ýurt döwletlerine gitmegi;

6) emigrant – Türkmenistandan daşary ýurt döwletlerine hemişelik ýaşamak maksady bilen gidýän Türkmenistanyň raýaty;

7) içerki migrasiýa – fiziki şahslaryň Türkmenistanyň çäginde hemişelik ýa-da wagtlaýyn ýaşaýan ýerini üýtgedip, ondan-oňa geçmegi;

8) üstaşyr migrasiýa – daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň bir daşary ýurt döwletinden barmaly daşary ýurt döwletine Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçmegi;

9) zähmet migrasiýasy – Türkmenistanda hemişelik ýaşaýan fiziki şahslaryň Türkmenistanyň çäginden daşary, şeýle hem daşary ýurt döwletlerinde hemişelik ýaşaýan we Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň zähmet işini amala aşyrmak maksady bilen kanuny esasda meýletin ondan-oňa geçmegi;

91) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmagy – munuň özi Türkmenistanda zähmet şertnamasy ýa-da işleri ýerine ýetirmek (hyzmatlary etmek) boýunça raýat-hukuk häsiýetli şertnama esasynda daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň amala aşyrýan işi;

92) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda bikanun zähmet işini amala aşyrmagy – munuň özi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde berilýän Türkmenistanda işlemäge rugsatnamasy bolmadyk, şonuň ýaly-da Türkmenistanda işlemäge rugsatnamada görkezilen hünärinden, wezipesinden başga hünär, wezipe boýunça, zähmet işini amala aşyrmaga rugsat berlen çäklerden başga çäklerde, şeýle hem bellenilen tertipde resmileşdirilmedik, uzaldylmadyk Türkmenistanda işlemäge rugsatnamasy esasynda daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň amala aşyrýan işi;

93) daşary ýurtly işgär – Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrýan daşary ýurt raýaty;

10) bikanun migrasiýa – fiziki şahslaryň Türkmenistanyň kanunçylygyny bozup, Türkmenistana gelmegi, onuň çäginde bolmagy we Türkmenistandan gitmegi;

11) wiza – daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda ykrar edilen, Türkmenistana gelmäge, onuň çäklerinde bolmaga we Türkmenistandan gitmäge rugsat berýän pasportynda ýa-da onuň ornuny tutýan ýol resminamasynda bellik (degişli döwlet edaralarynyň möhri basylan ýörite stiker);

111) elektron wiza (e-Visa) – daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara Türkmenistana gelmäge, onuň çäklerinde bolmaga we Türkmenistandan gitmäge, şeýle hem Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçmäge rugsat berýän, Türkmenistanyň ygtyýarly döwlet edaralary tarapyndan maglumatlar ulgamynda elektron görnüşde resmileşdirilýän resminama;

12) akkreditasiýa şahadatnamasy – Türkmenistanyň çäginde halkara sport çärelerine gatnaşmak üçin Türkmenistanyň ygtyýarly döwlet edarasy tarapyndan daşary ýurt raýatyna we raýatlygy bolmadyk adama berilýän resminama;

13) Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnama – Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde berlen, daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara olaryň şahsyýetini tassyklaýan we Türkmenistanda ýaşamaga hukuk berýän resminama;

14) administratiw tertipde çykarmak – Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan halatlarda daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet serhedinden Türkmenistanyň çäklerinden daşary mejbury we gözegçilik edilýän ýagdaýda çykarylmagy;

15) Türkmenistanyň ilat baradaky bitewi maglumatlar  toplumy – Türkmenistanyň raýatlarynyň şahsy maglumatlarynyň ýeke-täk hasabyny ýöretmegiň ulgamy;

16) ýaşalýan ýer – fiziki şahsyň hemişelik ýa-da köplenç ýaşaýan ýeri;

17) bolunýan ýer – fiziki şahsyň wagtlaýyn ýaşaýan ýeri;

18) daşary ýurt raýatlaryny we raýatlygy bolmadyk adamlary ýaşaýan/bolýan ýeri boýunça hasaba almak ‒ ygtyýarly edilen edaralar tarapyndan daşary ýurt raýatlarynyň we raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýaşaýan/bolýan ýeri boýunça, şeýle hem onuň bir ýerden başga ýere geçmegi barada maglumatlaryň Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde hasaba alynmagy;

19) daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary ýaşaýan/bolýan ýeri boýunça hasaba almagyň döwlet maglumatlar ulgamy ‒ daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar babatda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynda aýratyn ugurlardaky migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmek üçin döredilen maglumatlar gorlarynyň jemi;

20) çakylyk – daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama Türkmenistana gelmek üçin wizanyň berilmegine esas bolup durýan ýazmaça ýa-da elektron görnüşinde resmileşdirilen resminama;

21) daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda kabul edýän tarap – daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda wagtlaýyn bolmak üçin çagyrýan we (ýa-da) kabul edýän fiziki şahslar – Türkmenistanyň raýaty, Türkmenistanda ýaşaýan daşary ýurt raýaty ýa-da raýatlygy bolmadyk adam, ýuridik şahs döretmezden telekeçilik işini amala aşyrýan adamlar, şeýle hem ýuridik şahslar, şol sanda döwlet edaralary, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralary, daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalary ýa-da konsullyk edaralary, halkara guramalarynyň Türkmenistandaky wekilhanalary ýa-da daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistanda ýerleşýän halkara guramalarynyň ýanyndaky wekillikleri, ýuridik şahsyň şahamçasy ýa-da wekilligi.

2-nji madda. Türkmenistanyň migrasiýa hakyndaky

                       kanunçylygy

1. Türkmenistanyň migrasiýa hakyndaky kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiýasyna esaslanýar hem-de şu Kanundan, migrasiýa degişli meseleleri düzgünleşdirýän Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan ybaratdyr.

Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda şu Kanunda göz öňünde tutulandan başga kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylýar.

2. Şu Kanunyň täsiri Türkmenistanyň raýatlygyna kabul edilmek, dikeldilmek we raýatlygyndan çykmak hakynda towakga eden adamlara, şeýle hem bosgunyň derejesini alan ýa-da şol derejäni almak hakynda towakganama bildiren adamlara degişli däldir. 

3-nji madda. Türkmenistanda migrasiýa ýagdaýlaryny 

                      düzgünleşdirmegiň esasy ýörelgeleri

Türkmenistanda migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmek şu aşakdaky ýörelgelere esaslanýar:

1) adamyň ýaşaýan ýerini, işiniň görnüşini we hünärini erkin saýlap almaga, hereket etmek azatlygyna bolan, Türkmenistanyň Konstitusiýasynda berkidilen hukuklaryny üpjün etmäge;

2) haýsy millete degişlidigine, teniniň reňkine, jynsyna, gelip çykyşyna, emläk hem wezipe ýagdaýyna, ýaşaýan ýerine, diline, dine garaýşyna, syýasy ygtykadyna, haýsy partiýa degişlidigine ýa-da hiç partiýa degişli däldigine salgylanylyp ýa-da beýleki sebäpler boýunça şahsyýetiň hukuklarynyň hem-de azatlyklarynyň kemsidilmegine ýol bermezlige;

3) migrasiýa babatda Türkmenistanyň kanunçylygynyň halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalaryna we Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyk gelmegini üpjün etmäge;

4) Türkmenistanda bikanun migrasiýany ýüze çykarmaga, öňüni almaga we aradan aýyrmaga;

5) migrantlaryň Türkmenistanyň kanunçylygyna sarpa goýmagyna we ony berjaý etmegine;

6) içerki migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmek çygrynda ygtyýarly döwlet edaralarynyň hyzmatdaşlyk etmegine, jemgyýetçilik birleşikleri bilen arkalaşykly hereket etmäge;

7) ygtyýarly döwlet edaralarynyň daşarky migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmäge gatnaşmagyna.

4-nji madda. Şu Kanunyň esasy wezipeleri

Şu Kanunyň esasy wezipeleri şulardan ybaratdyr:

1) Türkmenistanda migrasiýa ýagdaýlaryny düzgünleşdirmek we durnuklylaşdyrmak;

2) migrantlaryň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini goramak, olaryň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek;

3) bikanun migrasiýany ýüze çykarmak, öňüni almak we aradan aýyrmak;

4) Türkmenistanyň ilat baradaky bitewi maglumatlar toplumyny ýöretmek;

5) migrasiýa ýagdaýlarynyň ösýän şertlerinde milli howpsuzlygyň üpjün edilmegine we döwletiň bähbitleriniň berjaý edilmegine ýardam bermek;

6) migrasiýa ýagdaýlaryny hukuk taýdan düzgünleşdirmegiň usulyny kämilleşdirmek.

5-nji madda. Migrasiýa babatda Türkmenistanyň ygtyýarly

                      döwlet edaralary

1. Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy, Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrligi, Türkmenistanyň Içeri işler ministrligi, Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugy we migrasiýa meseleleri bilen meşgullanýan beýleki döwlet edaralary migrasiýa babatda Türkmenistanyň ygtyýarly döwlet edaralary bolup durýarlar.

2. Şu maddanyň 1-nji böleginde görkezilen döwlet edaralary Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen ygtyýarlyklaryň çäklerinde şu Kanunyň talaplarynyň berjaý edilişine gözegçilik edýärler.

II BÖLÜM. DAŞARY ÝURT RAÝATLARYNYŇ, RAÝATLYGY BOLMADYK ADAMLARYŇ

TÜRKMENISTANA GELMEGI, ONDA BOLMAGY WE TÜRKMENISTANDAN GITMEGI

6-njy madda. Daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk

                        adamlara Türkmenistana gelmäge, onda

                        bolmaga we ondan gitmäge rugsat bermek

1. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, Türkmenistana gelmek üçin wiza esasynda Türkmenistanyň çäklerine gelip we onda bolup bilerler. 

Türkmenistana ýaşamak üçin gelýän daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň gelmegi we onda bolmagy Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde berlen Türkmenistanda ýaşamak üçin  ygtyýarnama esasynda amala aşyrylýar.

2. Türkmenistanyň ygtyýarly edaralary tarapyndan Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasy berlen raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň çäginde wizasyz ýaşaýarlar, ýol resminamasy boýunça Türkmenistandan gidýärler we Türkmenistana gelýärler. 

Raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasynyň resmileşdirilip  berilmegi, möhletiniň uzaldylmagy, çalşyrylmagy, gaýtadan resmileşdirilmegi, şeýle hem raýatlygy bolmadyk adamyň ýol resminamasynyň resmileşdirilip berilmegi üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde döwlet pajy ýa-da konsullyk ýygymlary alynýar. Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda aýry-aýry adamlar döwlet pajyny tölemekden ýa-da konsullyk ýygymlardan boşadylyp bilner.

21. Türkmenistanyň çäginde Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň esasynda ýaşaýan daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar we Raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasy esasynda ýaşaýan raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde hasaba alynmaga hem-de Türkmenistanyň raýatlary üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde ýazga alynmaga degişlidirler.

3. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň çägine girenden soň ýa-da ýurduň çäginde bolýan ýerini üýtgedip, barmaly ýerine barandan soň, eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, şu Kanun arkaly bellenilen tertipde, alnan wizalar ýa-da ýaşamak üçin ygtyýarnamalar esasynda üç iş gününiň dowamynda (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär) hasaba durmaga borçludyrlar.

4. Türkmenistanda bolýan daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň wizanyň, ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň we Türkmenistanda işlemäge rugsatnamanyň möhletini uzaltmak hakynda towakga etmäge haky bardyr.

5. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar şu halatlarda Türkmenistandan çykyp gitmäge borçludyrlar:

wizanyň, ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň hereket ediş möhleti tamamlananda;

wizany, ýaşamak üçin ygtyýarnamany uzaltmak hakyndaky towakganamalary kanagatlandyrylman galdyrylanda;

olaryň ýurduň çäginde bolmaly möhleti gysgaldylanda ýa-da olara berlen wiza, ýaşamak üçin ygtyýarnama ýatyrylanda;

şeýle hem beýleki esaslar bilen kesgitlenen Türkmenistanda bolmaly möhleti tamamlananda.

7-nji madda. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy 

                       bolmadyk adamlaryň Türkmenistana 

                       gelmegi we ondan gitmegi

1. Degişli wizalary bar mahaly daşary ýurt raýatlary Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen halkara gatnawlary üçin açylan gözegçilik-geçiriş ýerleriniň üsti bilen ýaşyna garamazdan özlerine aýrybaşga resmileşdirilen hakyky daşary ýurt pasportlary boýunça, raýatlygy  bolmadyk adamlar bolsa, özleriniň hemişelik ýaşaýan ýurtlarynyň ygtyýarly edaralary tarapyndan berlen şahsyýetine güwä geçýän hakyky resminamalar boýunça Türkmenistana gelýärler hem-de Türkmenistandan gidýärler.

2. Daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam pasportyny ýa-da onuň ornuny tutýan resminamasyny ýitiren halatynda, ol bu barada haýal etmän migrasiýa gullugynyň, içeri işler edaralarynyň golaýdaky bölümine we degişli bolan döwletiniň diplomatik wekilhanasyna ýa-da konsullyk edarasyna habar bermelidir hem-de içeri işler edaralaryndan şeýle ýagdaý barada ýazmaça tassyknamany almalydyr.

Türkmenistanyň çäginde degişli bolan döwletiniň diplomatik wekilhanasy ýa-da konsullyk edarasy bolmadyk daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar tarapyndan ýol resminamalary ýa-da olaryň şahsyýetini tassyklaýan resminamalary ýitirilen, ogurladylan hem-de ulanmaga ýaramsyz ýagdaýa getirilen ýagdaýynda, agzalan şahslara Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan «Daşary ýurt raýatynyň ýurduna dolanyp barmak üçin şahadatnamasy» berilýär.

«Daşary ýurt raýatynyň ýurduna dolanyp barmak üçin şahadatnamasy» tölegsiz resmileşdirilýär.

«Daşary ýurt raýatynyň ýurduna dolanyp barmak üçin şahadatnamasy» resmileşdirilen şahslar, Türkmenistanyň Döwlet serhedinde ýerleşen halkara gatnawlary üçin açylan gözegçilik-geçiriş ýerleriniň üsti bilen degişli wizany resmileşdirip Türkmenistanyň çäginden gidýärler.

«Daşary ýurt raýatynyň ýurduna dolanyp barmak üçin şahadatnamasynyň» blankasynyň (resmi kagyzynyň) nusgasy we teswiri, ony resmileşdirmegiň we bermegiň tertibi Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan tassyklanylýar. 

3. "Türkmenistanyň hormatly raýaty" diýen ada mynasyp bolan daşary ýurt raýaty "Türkmenistanyň hormatly raýaty" diýen ada berlen şahadatnamany görkezip, hakyky daşary ýurt pasporty ýa-da onuň ornuny tutýan resminama esasynda Türkmenistana gelýär we ondan gidýär. Şu halatda daşary ýurt raýaty Türkmenistana wizasyz gelip biler.

31. Harby däl deňiz (derýa) gämileriniň ekipažlarynyň agzalary bolup durýan daşary ýurt raýatlary deňizçiniň şahsyýetnamasy bar mahalynda hakyky daşary ýurt pasporty ýa-da onuň ornuny tutýan resminama boýunça Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde Türkmenistana gelýärler we Türkmenistandan gidýärler.

Harby däl deňiz (derýa) gämileriniň ekipažlarynyň        agzalarynyň kenara düşmegi we Türkmenistanyň halkara deňiz menzillerinde hem-de deňiz menzilli şäherlerinde bolmagy migrasiýa gullugynyň edaralary tarapyndan berilýän rugsatnamalar esasynda amala aşyrylýar.

Harby däl deňiz (derýa) gämileriniň ekipažlarynyň agzalarynyň kenara düşmegi we Türkmenistanyň halkara deňiz menzillerinde hem-de deňiz menzilli şäherlerinde bolmagy üçin berilýän rugsatnamalary bermegiň tertibi, şeýle hem rugsatnamanyň nusgasy Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan kesgitlenilýär.

4-nji bölek 2018-nji ýylyň 9-njy iýunyndaky № 55-VI Türkmenistanyň Kanuny esasynda güýjüni ýitiren diýip ykrar edilen. 

41-nji bölek 2019-njy ýylyň 5-nji oktýabryndaky № 193-VI Türkmenistanyň Kanuny esasynda güýjüni ýitiren diýip ykrar edilen.

5. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň  Türkmenistana gelmeginiň we Türkmenistandan gitmeginiň başgaça tertibi Türkmenistanyň halkara şertnamalary arkaly bellenilip bilner.

6. Daşary ýurt raýatyna,  raýatlygy bolmadyk adama Türkmenistana şu aşakdaky esaslar boýunça gelmäge rugsat berilmeýär:

1) eger Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda onuň Türkmenistana gelmegi çäklendirilen bolsa;

2) hakyky wizasy, pasporty ýa-da onuň ornuny tutýan resminamasy bolmadyk halatynda;

3) milli howpsuzlygy üpjün etmegiň ýa-da jemgyýetçilik hukuk tertibini goramagyň bähbitleri üçin;

4) eger onuň gelmegi Türkmenistanyň raýatlarynyň we Türkmenistanda ýaşaýan beýleki adamlaryň saglygyna, hukuklaryna we kanuny bähbitlerine wehim salýan bolsa;

5) eger onuň öň gelen wagty Türkmenistanyň kanunçylygynyň gödek bozulmagynyň halatlary bellenilen bolsa;

6) eger Türkmenistana gelmek hakynda towakganama beren mahaly  özi barada galp maglumatlar ýa-da galplaşdyrylan resminamalar berlen bolsa;

7) Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen beýleki esaslar boýunça.

7. Türkmenistana gelmäge wizasy bar bolan daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara Türkmenistana girmegiň gadagan edilendigi barada Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň wezipeli adamy tarapyndan habar berilýär. Daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara Türkmenistana girmegiň gadagan edilmegine Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde şikaýat edilip bilner.

8. Daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama şu aşakdaky halatlarda Türkmenistandan gitmäge ygtyýar berilmeýär:

1) eger onuň garşysyna jenaýat işini gozgamaga esaslar bar bolsa, iş boýunça önümçilik tamamlanýança;

2) eger oňa jenaýat edendigi üçin iş kesilen bolsa – jezasyny çekýänçä ýa-da jezadan boşadylýança;

3) eger şol adamyň gitmegi milli howpsuzlygyň bähbitlerine garşy gelýän bolsa, onuň gitmegine päsgel berýän ýagdaýlar aradan aýrylýança;

4) eger ol kazyýet tarapyndan üstüne ýüklenen borçlary ýerine ýetirmekden boýun gaçyrýan bolsa – borçnamalary ýerine ýetirýänçä;

5) eger ol barada kazyýetde raýat ýa-da arbitraž hak islegi bildirilen bolsa, iş boýunça önümçilik tamamlanýança;

6) eger Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen ýa-da onuň gitmegine päsgel berýän başga ýagdaýlar bar bolsa. 

8-nji madda. Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçilmegi

1. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçmegi Türkmenistanyň kanunçylygyna we Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna laýyklykda amala aşyrylýar.

Şu Kanunda ýa-da Türkmenistanyň halkara şertnamasynda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň bir daşary ýurt döwletinden barmaly döwletine Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçmegi hakyky daşary ýurt pasportlary ýa-da olaryň ornuny tutýan Türkmenistana gelmäge, Türkmenistanyň çäginden geçmäge we Türkmenistandan gitmäge hukuk berýän ýol resminamalary boýunça, Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde berlen üstaşyr wizasy, barýan ugry boýunça Türkmenistan bilen araçäkleşýän döwlete barmaga wizasy ýa-da bellenen döwletiň wizasy bar bolan mahalynda amala aşyrylýar.

2. Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üstaşyr geçmegiň tertibini berjaý etmelidirler we bellenen ugur boýunça geçmelidirler. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçmeginiň tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanylýar.

3. Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üstaşyr wizasynyň möhletinden artyk Türkmenistanyň çäginde saklanyp hem-de (ýa-da) bellenilen ugrundan çykyp bilmezler.

Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, Türkmenistanda saklanmagynyň, şol sanda mejbury saklanmagynyň zerurlygyny tassyklaýan resminamalary goşmak bilen, dahylly ýuridik we fiziki şahslaryň delillendirilen towakganamalary bar bolan mahalynda, diňe wizasynyň möhleti uzaldylan ýa-da degişli üstaşyr wizanyň resmileşdirilen ýagdaýynda Türkmenistanyň çäginde saklanyp bilerler.»;

«Türkmenistanyň hormatly raýaty» diýen ada mynasyp bolan daşary ýurt raýatlary Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçen mahalynda wizasyz Türkmenistanyň çäginde saklanyp bilerler.

9-njy madda. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk

                       adamlaryň şahsy ýa-da gulluk awtoulag

                       serişdesinde Türkmenistana gelmeginiň, onda

                       hereket etmeginiň we ondan gitmeginiň tertibi

1. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň şahsy ýa-da gulluk awtoulag serişdesinde Türkmenistana gelmeginiň, onda hereket etmeginiň we ondan gitmeginiň tertibi Türkmenistanyň kanunçylygy tarapyndan bellenilýär.

2. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň hökmany yzyna alyp gitmek şerti bilen getiren ulag serişdeleri bellenilen möhletiň geçmegi boýunça Türkmenistanyň çäklerinden alnyp gidilmäge degişlidir we Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulandan başga halatlarda Türkmenistanyň çäklerinde aýrybaşgalanyp bilinmez.

3. Şu maddanyň 2-nji böleginde görkezilen kadalaryň bozulan halatynda aýrybaşgalanan awtoulag serişdesi diňe Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen tertipde we esasda döwletiň haýryna geçirilip bilner.

10-njy madda. Wizalary bermek we olaryň hereket ediş

 möhletini uzaltmak

1. Daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara wizalary bermek:

Türkmenistanyň çäginde – Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa  gullugynyň üsti bilen;

Türkmenistanyň çäginden daşarda – Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň üsti bilen amala aşyrylýar.

Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň wizalarynyň hereket ediş möhletini uzaltmak Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň üsti bilen amala aşyrylýar.

Türkmenistana gelmeginiň maksatlaryna laýyklykda, daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara wizalar berilýär ýa-da elektron wizalar resmileşdirilýär.

Elektron wizalaryň resmileşdirilmegi Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň maglumatlar ulgamynda amala aşyrylýar.

2. Wizalaryň derejeleri we görnüşleri, olary resmileşdirmegiň, bermegiň we hereket ediş möhletini uzaltmagyň tertibi, şeýle hem elektron wizalaryň derejeleri we görnüşleri, olary resmileşdirmegiň, bermegiň we hereket ediş möhletini uzaltmagyň tertibi Türkmenistanyň Prezidenti tarapyndan bellenilýär.

3. Daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara wizalary bermek üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde Türkmenistana gelmek üçin çakylyk resmileşdirilýär we kabul edýän tarapa berilýär hem-de bu barada Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalaryna, konsullyk edaralaryna, Türkmenistanyň migrasiýa gullugynyň edaralaryna ýazmaça ýa-da elektron görnüşinde habar iberilýär.

Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalary we konsullyk edaralary, migrasiýa gullugynyň edaralary, wiza bermek barada Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde kabul edilen çözgüt hakynda ýazmaça ýa-da elektron görnüşinde habar berilmegi esasynda, daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara wizalary çakylyk görkezilmezden berip bilerler.

Çakylygyň görnüşi Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan tassyklanylýar.

Elektron wizalar resmileşdirilende Türkmenistana gelmek üçin çakylyklaryň resmileşdirilmegi we berilmegi talap edilmeýär.

Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň maglumatlar ulgamyndaky çakylygyň elektron görnüşde resmileşdirilmegi ýa-da elektron wizanyň resmileşdirilmegi barada Türkmenistanyň daşary ýurt döwletlerindäki diplomatik wekilhanalaryna, konsullyk edaralaryna, Türkmenistanyň migrasiýa gullugynyň edaralaryna ýazmaça ýa-da elektron görnüşinde habar iberilýär.

4. Wizanyň resmileşdirilmegi, berilmegi, wizanyň hereket ediş möhletiniň uzaldylmagy, elektron wizanyň resmileşdirilmegi, Türkmenistana gelmäge çakylygyň resmileşdirilmegi üçin Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen konsulluk ýygymlary we tölegleri alynýar.

5. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar ýa-da daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslar bellenilen görnüş boýunça ýazmaça     ýa-da elektron ýüztutmalary resmileşdirýärler we olar wiza ýüztutmasy hökmünde degişli resminamalary goşmak bilen Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna iberilýär.

Daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama wizany bermek üçin daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçmegi üçin hakyky bolan, içinde wizalar üçin azyndan iki arassa sahypasy bolan, hereket ediş möhleti wizanyň hereket ediş möhletiniň tamamlanýan senesinden azyndan alty aý soň tamamlanýan hereket ediş möhleti bolan pasporty ýa-da onuň ornuny tutýan resminamasy berilýär. Diplomatik we gulluk wizalarynyň berilmeginiň ýagdaýlary muňa degişli däldir.

6. Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin Türkmenistana gelmäge we Türkmenistandan gitmäge wizalary bermek hem-de wizalaryň hereket ediş möhletini uzaltmak, şeýle hem elektron wizalary resmileşdirmek üçin şular esas bolup durýarlar:

1) daşary ýurt döwletleriniň we halkara guramalarynyň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň, konsullyk edaralarynyň we şolar bilen deňleşdirilen beýleki wekilhanalarynyň işgärleri, Türkmenistanda resmi taýdan ykrar edilen daşary ýurtly žurnalistler, şeýle hem olaryň maşgala agzalary üçin, – Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan berilýän akkreditasiýa şahadatnamalary we şol wekilhanalaryň, edaralaryň hem-de guramalaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

2) Türkmenistanda olary kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň we halkara guramalarynyň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň, konsullyk edaralarynyň we şolar bilen deňleşdirilen beýleki wekilhanalarynyň ugry boýunça Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – şol ýuridik we fiziki şahslaryň, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň we halkara guramalarynyň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň, konsullyk edaralarynyň we şolar bilen deňleşdirilen beýleki wekilhanalarynyň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

3) gulluk we işewürlik maksatlary bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – saparlaryň gulluk we işewürlik häsiýetlerine güwä geçýän zerur resminamalary goşmak bilen, olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

4) maýa goýum işini amala aşyrmak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, şeýle hem olaryň maşgala agzalary üçin, – Türkmenistanyň ykdysadyýetine pul  ýa-da maddy serişdeleriň goýulmagyny tassyklaýan zerur tassyknamalary goşmak bilen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

5) zähmet işini amala aşyrmak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň Türkmenistanda zähmet işini amala aşyrmaga bolan  rugsatnamasy hem-de olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

  6) sport çärelerine gatnaşmak ýa-da sport çärelerini, sport hyzmatdaşlygyny guramak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar we olaryň ýany bilen gelýän şahslar üçin, – saparyň sport häsiýetine güwä geçýän zerur resminamalary goşmak bilen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

  7) ynsanperwerlik maksatlary bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – saparyň ynsanperwerlik häsiýetlerine güwä geçýän zerur resminamalary goşmak bilen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

8) hususy işleri boýunça Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

9) okamak maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – okuw mekdepleriniň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

10) syýahatçylyk maksady bilen Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän syýahatçylyk kärhanalarynyň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

11) Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – barylýan ýurda girmäge hukuk berýän resminamalary goşmak bilen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary, daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň çäginde mejbury duran (mejbury bolan) halatynda bolsa,– daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň çäginde mejbury durýandygyna (mejbury bolýandygyna) güwä geçýän zerur resminamalary goşmak bilen, şol daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da gyzyklanýan ýuridik we fiziki şahslaryň delillendirilen ýazmaça ýa-da elektron towakganamalary;

12) lukmançylyk barlagyndan geçmek we bejeriş almak üçin Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – bu adamlaryň Türkmenistana gelmeginiň zerurlygyny tassyklaýan saglygy goraýyş edaralary tarapyndan berlen resminamalary goşmak bilen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

13) halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnadýan we ýükleri daşaýan daşary ýurt döwletleriniň ulag serişdeleriniň ekipažlarynyň düzümine girýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar üçin, – daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň, halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnadýan we ýükleri daşaýan daşary ýurt döwletleriniň ulag serişdelerine dahylly bolan ýuridik we fiziki şahslaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary;

14) daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistana maşgala agzalary hökmünde gelýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar (äri/aýaly, kämillik ýaşyna ýetmedik çagalary we eklenjinde bolýan ata-enesi) üçin, – şol daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary; 

15) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň wiza resmileşdirmezden Türkmenistana gelen we onuň çäginde bolýan halatynda, şeýle hem wizanyň hereket ediş möhletiniň tamamlanmagy, wizanyň ýatyrylmagy we Türkmenistanda bolmaly möhletiniň gysgaldylmagy bilen baglylykda, delillendirilen sebäplere görä wizanyň hereket ediş möhletiniň tamamlanmagy, beýleki esaslar boýunça kesgitlenen Türkmenistanda bolmaly möhletiniň tamamlanmagy, pasportyny ýa-da onuň ornuny tutýan resminamasyny ýitirmegi bilen bagly daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistandan gidip bilmedik halatynda, daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň çykyş wizasyny bermek baradaky ýazmaça ýa-da elektron ýüztutmalary.

7. Ýazmaça we elektron ýüztutmalaryň nusgalary, ýüztutmanyň ýanyna goşulýan resminamalaryň sanawy, ýüztutmalary bermegiň tertibi, şeýle hem wiza stikeriniň hem-de elektron wizanyň nusgalary Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan tassyklanylýar.

8. Daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistana gelmegi üçin wizany gaýragoýulmasyz resmileşdirilmek ýa-da daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanyň çäginde mejbury duran (mejbury bolýan) mahalynda Türkmenistanyň çäginde bolmaly möhletini uzaltmak zerurlygy ýüze çykan halatynda daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň ýa-da gyzyklanýan ýuridik we fiziki şahsyň ýazmaça ýa-da elektron towakganamasy boýunça Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň ýolbaşçylygynyň çözgüdi esasynda migrasiýa gullugynyň edaralary tarapyndan wizanyň degişli derejesiniň resmileşdirilmegi we berilmegi/elektron wizanyň resmileşdirilmegi şu ýagdaýlarda amala aşyrylyp bilner:

1) demir ýol otlusynyň, awtoulag serişdesiniň, gäminiň ýa-da howa gämisiniň hereketini saklaýan betbagtçylykly tebigy hadysalarda;

2) haýsydyr bir böleginiň zaýalanmagy netijesinde ýa-da ulag hadysasy netijesinde zelel ýeten degişli ulag serişdesiniň bejerilmeginiň zerurlygy ýüze çykanda;

3) eger lukmanyň çykaran netijesi boýunça hassanyň ýoluny dowam etmegi onuň janyna we saglygyna howply diýlip hasap edilmegi bilen oňa gaýragoýulmasyz lukmançylyk kömeginiň berilmeginiň zerurlygy ýüze çykanda;

4) düşüp münme nokadynda bir ulag serişdesinden beýleki ulag serişdesine geçirilen mahalynda göz öňünde tutulmadyk saklanmalar ýüze çykanda;

5) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň hereket etmegine päsgelçilik döredýän beýleki göz öňünde tutulmadyk ýagdaýlarda.

9. Şu ýagdaýlarda wizanyň resmileşdirilmegi we berilmegi/elektron wizanyň resmileşdirilmegi talap edilmeýär:

1) Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda wiza talaplaryndan boşatmak göz öňünde tutulan ýagdaýynda;

2) Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň berlen ýagdaýynda;

3) raýatlygy bolmadyk adamyň statusy kesgitlenen we Türkmenistanyň ygtyýarlandyrylan döwlet edaralary tarapyndan raýatlygy bolmadyk adamyň şahsyýetnamasy berlen ýagdaýynda;

4) bosgun diýip ykrar etmek prosedurasynyň amala aşyrylan, bosgun şahsyýetnamasy gowşurylan, goşmaça ýa-da wagtlaýyn gorag berlen mahalynda;

5) daşary ýurt raýatlaryna, raýatlygy bolmadyk adamlara şertli iş kesilen ýagdaýynda;

6) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanyň çäginiň üstünden howa gämisinde Türkmenistanyň çäginde gonmazdan uçup geçen ýagdaýynda;

7) Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerinden Türkmenistanyň Döwlet serhedini geçişi hasaba alynmadyk halatynda daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanyň howa menzillerinde gonmak bilen howa gämisinde uçuşlary amala aşyran ýagdaýynda;

8) eger Türkmenistanyň halkara şertnamalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnadýan we ýükleri daşaýan daşary ýurt döwletleriniň harby däl howa gämileriniň ekipažlarynyň düzümine girýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanda üç senenama gününden köp bolmadyk möhletde bolýan ýagdaýynda; 

9) halkara howa gatnawlarynda uçuşlary amala aşyrýan howa gämileriniň ýolagçylary bolup durýan daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň adatdan daşary ýagdaýlaryň ýa-da daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň hereketini dowam etmäge päsgelçilik döredýän beýleki göz öňünde tutulmadyk ýagdaýlaryň ýüze çykmagy bilen bagly 24 sagadyň dowamynda Türkmenistanyň çäginde mejbury duran (mejbury bolan) halatynda;

10) Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki ýagdaýlarda.

10. Daşary ýurt raýatlaryna Türkmenistana gelmek üçin wizalar ikitaraplaýynlyk ýörelgesi esasynda degişli daşary ýurt döwleti tarapyndan Türkmenistanyň raýatlaryna berilýän wizalaryň möhletlerine laýyklykda berlip bilner.

11-nji madda. Wizany bermekden ýüz döndermek üçin esaslar

1. Daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama wizany bermekden ýüz döndermek üçin şu aşakdakylar esas bolup biler:

1) eger ol parahatçylyga we adamzada garşy jenaýat eden bolsa;

2) eger oňa agyr ýa-da aýratyn agyr jenaýaty edendigi üçin iş kesilen bolsa;

3) eger ol barasynda jenaýat işi gozgalan bolsa, iş boýunça deslapky derňew, kazyýet derňewi ýa-da kazyýet önümçiligi tamamlanýança;

4) eger onuň Türkmenistanyň çäklerinde ýaşamagy Türkmenistanyň milli howpsuzlygynyň bähbitlerine ters gelýän, jemgyýetçilik hukuk tertibini bozup ýa-da ýurduň ilatyna ahlak taýdan zelel ýetirip biljek bolsa;

5) eger munuň özi Türkmenistanyň raýatlarynyň we beýleki adamlaryň hukuklaryny we kanuny bähbitlerini goramak üçin zerur bolsa;

6) eger ol аdamyň immunýetmezçilik wirusy sebäpli döreýän kesel (AIW ýokuşmasy) bilen kesellän, weneriki kesellerden, neşekeşlikden ýa-da Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň ilatynyň saglygyna zyýan ýetirýän keselleriň sanawyna girizilen başga keselden ejir çekýän bolsa;

7) eger ol wiza almak maksady bilen görnetin ýalan maglumatlary habar beren bolsa;

8) eger öň ol barasynda Türkmenistana gelmäge çäklendirme ulanylan bolsa, çäklendirme möhleti tamamlanýança;

9) eger ol administratiw tertipde Türkmenistandan çykarylan bolsa, administratiw tertipde çykarmagyň möhleti tamamlanýança;

10) eger ol Türkmenistanda bikanun bolýan bolsa ýa-da başga bir daşary ýurt raýatyna, raýatlygy  bolmadyk adama Türkmenistanyň çäklerine bikanun aralaşmaga ýardam beren bolsa;

11) eger ol terrorçylyk, döwlete garşy, ekstremistik ýa-da gaýry jenaýatçylykly guramalaryň agzasy ýa-da olara dahylly adam bolsa.

2. Wizany bermekden  ýüz dönderilendigi baradaky çözgüt arza berene şeýle çözgüdiň kabul edilen pursadyndan başlap üç  iş gününiň dowamynda habar berilýär. 

12-nji madda. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk

                                adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa

                                gullugynda hasaba alynmagy we hasapdan

                                çykarylmagy

1. Türkmenistana gelеn daşary ýurt  raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň degişli edaralarynda üç iş gününiň dowamynda (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär) hasaba durmaga borçludyrlar. Ata-eneleri, çagany perzentlige alanlar, hossarlar (howandarlar) ýa-da olaryň biri bilen Türkmenistana gelen kämillik ýaşyna ýetmedik çagalar olar bilen bir wagtda hasaba alynýar.

2. Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almak üçin aşakda görkezilenleriň biri esas bolup durýar: 

1) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistana gelmegi;

2) dogulmagy bilen Türkmenistanyň raýatlygy berilmeýän daşary ýurt raýatynyň ýa-da beýleki şahsyň Türkmenistanyň çäginde dogulmagynyň bellige alynmagy;

3) Türkmenistanda bolýan şahs tarapyndan Türkmenistanyň raýatlygynyň ýitirilmegi. 

3. Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasapdan çykarmak üçin aşakda görkezilenleriň biri esas bolup durýar:

1) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanyň çäginden gitmegi;

2) daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň Türkmenistanda aradan çykmagy;

3) Türkmenistanda bolan daşary ýurt raýatyny, raýatlygy bolmadyk adamy nam-nyşansyz giden diýip ykrar etmek ýa-da ölen diýip yglan etmek hakynda kazyýetiň çözgüdiniň kanuny güýje girmegi;

4) Türkmenistanda bolýan daşary ýurt raýatyna, raýatlygy bolmadyk adama Türkmenistanyň raýatlygynyň berilmegi.

Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almak ýa-da hasaba almagyň hereket ediş möhletini uzaltmak olaryň şahsy arzasy ýa-da olary Türkmenistanda kabul edýän ýuridik we fiziki şahslaryň, guramalaryň ýazmaça ýüztutmalary esasynda geçirilýär. Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almagyň hereket ediş möhletini uzaltmak, wizanyň ýa-da Türkmenistanda ýaşamak üçin ygtyýarnamanyň hereket ediş möhleti uzaldylandan soň amala aşyrylýar. Hasaba almagyň we onuň hereket ediş möhletini uzaltmagyň, şeýle hem hasapdan çykarmagyň tertibi Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan kesgitlenilýär.

Eger Türkmenistanyň kanunçylygynda başgaça bellenilmedik bolsa, daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet serhediniň üsti bilen girişi we çykyşy olaryň biometriki maglumatlaryny toplamak we pasportlarynda ýa-da pasportlarynyň ornuny tutýan resminamalarynda Türkmenistanyň Döwlet serhedinden geçen senesi barada möhürçe bilen bellik etmek hem-de bu barada zerur maglumatlary elektron maglumatlar goruna girizmek arkaly hasaba almak Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda amala aşyrylýar.

Şu daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar Türkmenistanyň Döwlet serhedinden girende we çykanda bellige alnan mahalynda biometriki maglumatlaryny bermekden boşadylýarlar:

Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan akkreditirlenen daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilhanalarynyň, konsullyk edaralarynyň hem-de halkara guramalarynyň diplomatik personalynyň agzalary, konsullyk wezipeli adamlar we olaryň maşgala agzalary;

resmi wekiliýetiň düzüminde Türkmenistana gelýän daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar. 

Şu Kanunda ýa-da Türkmenistanyň beýleki kadalaşdyryjy hukuk namalarynda başgaça bellenilmedik bolsa, üç iş gününden köp möhlet bilen Türkmenistana gelen daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar ýaşaýan ýa-da bolýan ýerleri boýunça degişlilikde Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynyň welaýatlardaky, welaýat hukukly we döwlet ähmiýetli şäherlerdäki müdirliklerinde, etraplardaky we etrap hukukly şäherlerdäki bölümlerinde (mundan beýläk - migrasiýa gullugynyň edaralary) hasaba durmalydyrlar.

Ýönekeýleşdirilen tertipde Türkmenistana gelеn daşary ýurt raýatlary diňe Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda hasaba alynýar we olaryň bolmaly möhletleri hökümetara ylalaşyklary bilen kesgitlenilýär. Olar Türkmenistana gelen ýerindäki Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokadynyň üsti bilen gitmelidirler.

Türkmenistanyň çäginden üstaşyr geçýän daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar, eger olaryň Türkmenistanda bolýan möhleti bäş günden geçmeýän bolsa (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär), diňe Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda hasaba alynýar. 

Eger Türkmenistanyň halkara şertnamasynda başgaça bellenilmedik bolsa, halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnatmak we ýükleri daşamak bilen meşgullanýan daşary ýurt döwletleriniň ulag serişdeleriniň ekipažlarynyň düzümine girýän daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almak, eger olaryň Türkmenistanda bolmagynyň möhleti bäş günden köp bolmasa, diňe Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda amala aşyrylýar. Eger olaryň Türkmenistanda bolýan möhleti Türkmenistanyň çägine giren gününden başlap, bäş günden geçýän bolsa, olar migrasiýa gullugynyň edaralarynda on bäş güne çenli möhlet bilen hasaba alynýar.

Halkara gatnawlarynda ýolagçylary gatnatmak we ýükleri daşamak bilen meşgullanýan daşary ýurt döwletleriniň ulag serişdeleriniň ekipažlarynyň düzümine girýän daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistandan gitmegine päsgelçilikler döredýän garaşylmadyk beýleki ýagdaýlarda hasaba almagyň möhleti on bäş güne çenli möhlet bilen uzaldylýar.

Döwlet derejesinde Türkmenistanda geçirilýän halkara forumlaryna, sergi-ýarmarkalaryna, ylmy maslahatlara, festiwallara, sport ýaryşlaryna, bilim bäsleşiklerine, beýleki çärelere gelen daşary ýurt raýatlary, şeýle hem Türkmenistanyň erkin ykdysady zolagynyň daşary ýurtly gatnaşyjylary, şol zolakda işlejek daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar, eger olaryň Türkmenistanda bolmagynyň möhleti bäş iş gününden köp bolmasa (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär), diňe Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerleriniň migrasiýa nokatlarynda, bäş iş gününden geçýän bolsa, migrasiýa gullugynyň edaralarynda ýeňilleşdirilen tertipde hasaba alynýar. Hasaba almagyň ýeňilleşdirilen tertibi Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan kesgitlenilýär. 

Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň Türkmenistanyň Döwlet serhedinden girişiniň we çykyşynyň hasaba alynmagy «Elektron gapy» ulgamynyň ulanylmagy arkaly amala aşyrylyp bilner.

«Elektron gapy» ulgamyny ulanmak arkaly hasaba almagyň tertibi, şeýle hem ondan peýdalanmaga rugsat berlen şahslaryň sanawy Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan tassyklanylýar. 

4. Şu aşakdakylar, bolýan ýerlerinde hasaba durmakdan boşadylýar:

1) Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň, Türkmenistanyň Mejlisiniň, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň çakylyklary boýunça Türkmenistana gelеn daşary ýurt döwletleriniň, parlamentleriniň we hökümetleriniň baştutanlary, döwlet, parlament we hökümet wekiliýetleriniň agzalary, şeýle hem hökümetara we halkara guramalarynyň wekiliýetleriniň agzalary, şonuň ýaly-da şol wekiliýetleriň personaly we sanalyp geçilen adamlaryň maşgala agzalary;

2) bellenilen tertipde Türkmenistana gelen daşary ýurt harby deňiz (derýa) we howa gämileriniň ekipažlarynyň düzümine girýän adamlar;

3) daşary ýurt harby däl deňiz (derýa) gämileriniň ekipažlarynyň düzümine girýän adamlar Türkmenistanyň deňiz portlarynda we deňiz portlary bolan şäherlerinde bolýan mahaly;

4) halkara howa gatnawlarynyň raýat howa gämileriniň ekipažlarynyň, halkara demir ýol gatnawlarynyň otlularynyň brigadalarynyň düzümine girýän adamlar Türkmenistanyň howa we demir ýol menzillerinde we howa hem-de demir ýol menzilleri bolan şäherlerinde bolýan mahaly;

5) Türkmenistana üç iş güninden köp bolmadyk möhlet bilen gelen daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar; 

6) «Türkmenistanyň hormatly raýaty» diýen ada mynasyp bolan daşary ýurt raýatlary.

5. Daşary ýurt raýaty, raýatlygy bolmadyk adam hasaba alnanda daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar barada maglumatlaryň toplanmagy, ýazyp bellenmegi, saklanmagy, umumylaşdyrylmagy hem-de ulanylmagy amala aşyrylýar. Daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba alýan fiziki we ýuridik şahslardan, beýleki guramalardan daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar barada gowuşýan maglumatlar esasynda migrasiýa gullugynyň edaralary daşary ýurt raýatlaryny, raýatlygy bolmadyk adamlary hasaba almagyň döwlet maglumatlar ulgamyny (mundan beýläk – hasaba almak ulgamy) döredýär.

Hasaba almak ulgamynda daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar barada saklanylýan maglumatlar rugsat çäklendirilen maglumatlar bolup durýar. Hasaba almak ulgamynyň işlemegini üpjün etmegiň, onuň  bilen işlemegiň we ony ulanmagyň, ulgamda saklanylýan maglumatlara üýtgetmeler girizmegiň, görkezilen maglumatlara ygtyýar bermegiň, olary goramagyň we bermegiň tertibi, şeýle hem olary saklamagyň möhletleri Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan kesgitlenilýär.

Migrasiýa edaralarynyň beýleki edaralar bilen bilelikdäki hasaba almak ulgamlaryndaky maglumatlarynyň alşylmagynyň we bu babatda hyzmatdaşlyk etmeginiň tertibi Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugy tarapyndan bellenilýär.

Daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar barada maglumatlaryň hasaba almak ulgamyna girizilmegi üçin, şu Kanun arkaly daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlary  olaryň bolýan/ýaşaýan ýeri boýunça hasaba almaga hem-de hasaba almagyň hereket ediş möhletini uzaltmaga ygtyýarly edilen döwlet edaralary bellenilen görnüşdäki maglumatlary 24 sagadyň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna bermäge borçludyrlar.

Myhmanhanalar ýa-da myhmanhana hyzmatlaryny berýän Türkmenistanyň beýleki guramalary, ýatymlaýyn şertlerde saglygy goraýyş hyzmatyny berýän saglygy goraýyş edaralary, administratiw temmi hem-de jenaýat jeza çärelerini ýerine ýetirýän edaralar daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň gelen senesi, bolmaly möhleti we gidýän senesi hakynda maglumatlary Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna ibermäge borçludyrlar. 

Daşary ýurt raýatynyň, raýatlygy bolmadyk adamyň dogluşyny, ölümini bellige alýan, adyň, familiýanyň we atasynyň adynyň üýtgedilmegini, doglan senesi ýa-da ýeri hakynda maglumatlara üýtgetmeleri döwlet tarapyndan hasaba alýan Raýat ýagdaýynyň namalarynyň ýazgysynyň (RÝNÝ) döwlet edaralary şol maglumatlary 24 sagadyň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna bermäge borçludyrlar.

6. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň hasaba alnandygy we hasapdan çykarylandygy hakyndaky maglumatlar ýaşalýan/bolunýan ýeri boýunça elektron aragatnaşyk serişdeleri arkaly migrasiýa gullugynyň edaralaryna berlip bilner.

13-nji madda. Daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk 

                         adamlaryň Türkmenistanyň beýleki ygtyýarly

                         döwlet edaralarynda hasaba alynmagy

1. Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň halkara goragyndan peýdalanýan we aýratyn hukuk derejesi bolan şu aşakdaky toparlary hasaba alynýar:

1) daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň baştutanlary, diplomatik işgärler, konsullygyň wezipeli adamlary, diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň dolandyryş-tehniki we hyzmat edýän işgärleri, harby attaşeleriň hem-de söwda wekilhanalarynyň edarasynyň işgärleri we olaryň ýanýoldaşlary, çagalary, görkezilen adamlaryň eklenjinde bolan ata-eneleri, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň baştutanlarynyň myhmanlary, eger şol myhmanlar şolaryň ýaşaýan ýerinde ýa-da görkezilen wekilhanalaryň we edaralaryň çäklerinde ýaşaýan bolsalar;

2) daşary ýurt döwletleriniň daşary syýasy edaralarynyň gulluk işleri boýunça Türkmenistana gelen we diplomatik ýa-da gulluk pasporty bolan işgärleri hem-de olaryň maşgala agzalary;

3) daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalaryna we konsullyk edaralaryna gulluk iş sapary bilen gelen daşary ýurt raýatlary we olaryň maşgala agzalary;

4) halkara guramalarynyň gulluk işleri boýunça Türkmenistana gelýän wezipeli adamlary, görkezilen guramalaryň Türkmenistandaky wekilhanalarynyň işgärleri, şeýle hem daşary ýurt döwletleriniň halkara guramalarynyň ýanyndaky Türkmenistanda ştab-kwartirasy bolan, şol guramalaryň tertipnamalaýyn resminamalaryna ýa-da degişli halkara şertnamalaryna laýyklykda diplomatik artykmaçlyklardan we goragdan peýdalanýan işgärleri we olaryň maşgala agzalary;

5) Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan berlen pasportlar boýunça Türkmenistana gelen adamlar, eger olaryň Türkmenistanda bolmaly möhleti bäş günden geçýän bolsa (ýurduň çägine giren güni muňa girmeýär);

6) Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi tarapyndan wekilçilik şahadatnamasy berlen daşary ýurt žurnalistleri we olaryň maşgala agzalary.

2. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi görkezilen adamlara wekilçilik şahadatnamalaryny berýär ýa-da olaryň pasportlarynda hasaba alnandygy hakynda ýazgy ýazýar. Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi zerur halatlarda, ýagny bu barada daşary ýurt döwletleriniň diplomatik wekilhanalary ýa-da konsullyk edaralary, şeýle hem halkara guramalary we beýleki kabul edýän guramalar towakga edende, daşary ýurt döwletlerinden Türkmenistana gelen jemgyýetçilik işgärlerini we olaryň maşgala agzalaryny hasaba alýar. Şeýle halatlarda görkezilen daşary ýurt raýatlary Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugynda hasaba durmakdan boşadylýar. 

3. Syýahatçylyk ugry boýunça Türkmenistana gelеn daşary ýurt raýatlary, raýatlygy bolmadyk adamlar syýahatçylyk çygryndaky ygtyýarly döwlet edarasynda hasaba alynýar. 

4. Halkara sport çärelerine akkreditasiýa şahadatnamalary boýunça Türkmenistana gelen daşary ýurt raýatlarynyň, raýatlygy bolmadyk adamlaryň hasaba alynmagynyň aýratynlyklary, şeýle hem  halkara sport çärelerine gatnaşýanlara akkreditasiýa şahadatnamalaryny resmileşdirmegiň we bermegiň tertibi Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenen tertipde kesgitlenilýär.

41-nji bölek 2019-njy ýylyň 5-nji oktýabryndaky № 193-VI Türkmenistanyň Kanuny esasynda güýjüni ýitiren diýip ykrar edilen.

42-nji bölek 2018-nji ýylyň 9-njy iýunyndaky № 55-VI Türkmenistanyň Kanuny esasynda güýjüni ýitiren diýip ykrar edilen. 

5. Şu maddada görkezilen ygtyýarly döwlet edaralary hasaba alnan we  hasaba almagyň hereket ediş möhleti uzaldylan daşary ýurt raýatlary we raýatlygy bolmadyk adamlar hakynda maglumatlary ýigrimi dört sagadyň dowamynda Türkmenistanyň Döwlet migrasiýa gullugyna bermäge borçludyrlar.

6. Şu maddada