Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe gazanylýan ösüşler diňe bir durmuş-ykdysady taýdan ýokary derejelere ýetmek bilen häsiýetli bolman, eýsem, halkymyzyň ägirt uly mirasyny gaýtadan dikeldip, halkara derejä çykarmakda düýpli işleriň bitirilmegi bilen hem ähmiýetlidir.
Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllyk ösüş ýolunda halkymyzyň milli aýratynlyklary babatda-da köp işler amala aşyryldy. Halkymyzyň müňýyllyklaryň dowamynda döreden medeni, ruhy gymmatlyklarynyň diňe sungat, medeniýet, edebi miras bolmak bilen çäklenmän, egsilmez ýol-ýörelge çeşmesi bolup gelendigini aýratyn belläp geçmek zerurdyr. Şoňa görä-de, Gahryman Arkadagymyz: «Medeniýet halkyň kalbydyr» diýip belleýär. Halkyň kalbyndan çykan we nesilleriň aňyna, edim-gylymyna, ýol-ýörelgesine ornaşyp, asyrlardan-asyrlara geçip gelen milli ruhy gymmatlyklarymyz ähli döwürlerde ýaşaýşyň dogry ýollaryny salgy berýän esasy çeşme bolupdyr.
Milli Liderimiz şeýle belleýär: «Ata-babalarymyzdan bize örän ýokary ruhy medeniýet, şol sanda jemgyýetde özüňi alyp barmagyň medeniýeti we özboluşly estetiki garaýyşlar miras galypdyr». Milli mirasyň, ruhy, medeni gymmatlyklaryň, diýmek, aňyýet mirasynyň-da gymmatly tarapy döwürleriň taryhy öwrülişiklerinde, özgerişlerinde öz ornuny we ähmiýetini ýitirmeýändigi, halkyň gündelik durmuşynyň berk çelgisine öwrülýändigi bilen baglydyr. Döwürler dolanyp, asyrlar geçse-de, türkmen paýhasynyň taýsyz hazynasy durmuşyň ýol-ýörelgesi hökmünde nesilleriň geljege uzaýan ýoluna şamçyrag ýaly nur saçýar.
Halkymyz durmuşyň ähli jähetleri boýunça düýpli durmuş kadalaryny döredip bilipdir. Medeniýet aňyýeti milli aňlatmalara salyp beýan edipdir. Türkmen durmuşynda maşgala gatnaşyklarynyň medeniýeti, myhman garşylamak medeniýeti, jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň, hatda saçak başynyň medeniýeti dowam etdirilip gelinýär. Bular däpdessur, edep-terbiýe, düzgün-tertip diýen düşünjelerde aňladylýar. Gahryman Arkadagymyz olary ruhy kuwwatyň hereketlendirijisi hasaplaýar we her döwrüň nesilleriniň olaryň üstüni ýetirip durmak bilen, millet daragtynyň pajarlap ösmegini gazanmalydygyny nygtap, milli mirasymyzyň halkyň ýaşaýşynyň kökleridigini belleýär.
Garaşsyzlyk ýyllarynda iň köp öwrenilen we seljerilen milli gymmatlyklarymyzyň hatarynda halkymyzyň ruhy-aňyýet, medeni mirasyna uly orun degişli bolup durýar. Bu gymmatlyklaryň kökleriniň berkligi, hiç bir döwürde öz ornuny, täsirini ýitirmeýändigi ýyl-ýyldan has çuňdan aýdyň bolýar. Munuň sebäbi halkymyzyň üýtgeşik milli häsiýeti, döredijilik zehini bilen baglydyr. Şunda ilki bellemeli ýagdaý, biziň halkymyzyň maddy hem ruhy gymmatlyklarynyň örän ýokary, nusgalyk derejede bolmak bilen birlikde, gündelik durmuşda hemişe ulanmak üçin döredilendigi bolup durýar.
Milli Liderimiz: «Türkmenler gaýtalanmajak medeni, ruhy we edebi gymmatlyklary döreden, adamzadyň medeni we ylmy genji-hazynasyna taýsyz goşant goşan dünýäniň iň gadymy halklarynyň biridir» diýip belleýär. Halkymyzyň müňlerçe ýyllyk taryhy bolan aýdym-sazynyň, halysynyň, şaý-sepleriniň, bedew atlarynyň, keşdeleriniň, halk döredijilik eserleriniň we beýleki köp-köp gymmatlyklarynyň biziň günlerimizde-de şol bir manysy, şol bir görnüşi bilen ähmiýetlidigi, öz orunlaryny öňküsi ýaly dowam etdirýändigi halkyň aňyýet-ruhy kämilliginiň alamatydyr.
Dünýä taryhynda özüniň ornuny ýitirip, diňe geçmişiň ýadygärligi bolup galan medeniýetler, medeni gymmatlyklar hem bolupdyr. Gadymy medeniýetleriň gymmatlyklary häzir dünýäniň iň uly muzeýlerinde saklanýar. Türkmen medeniýetiniň derejesini görkezýän köp baýlyklarymyz bolsa henize-bu güne çenli halkymyzyň gündelik durmuşynyň, toý-baýramlarynyň bezegi bolup gelýär. Däp-dessurlarymyz, milli garaýyşlarymyz, jemgyýetçilik gatnaşyklarymyz durmuş ýol-ýörelgesi hökmünde dowam edýär. Şol ýol-ýörelgeler her bir döwrüň ösüş-özgerişine çalt uýgunlaşsada, düýp mazmunyny, asyl durkuny ýitirmeýär. Milli aňyýetimiziň iň güýçli tarapy-da şundadyr. Hormatly Prezidentimiz «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet» atly ajaýyp kitabynda: «Garaşsyz Watanymyzyň taryhynda Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe milli medeniýetimiziň ösüşiniň hem galkynyşlara beslenmegi alyp barýan işlerimiziň netijesini mälim eder diýip ynanýaryn. Änew ýaly gadymy mekany, Magtymguly Pyragy ýaly akyldary, ussat şahyry bolan halkyň medeniýetiniň bolsa adamzat medeniýetiniň ösüşlerinde uly paýynyň bardygy ikuçsyz hakykatdyr. Biz öz taryhymyza guwanýarys» diýip belleýär.
Aslynda, dünýä medeniýetiniň durmuşdaky orny gözellikleri ündäp, adamzady ýokary adamçylyk ruhunda terbiýelemekdir. Şu nukdaýnazardan alanyňda, gadymdan gelýän milli sungatymyz, edebi mirasymyz, medeni-maddy gymmatlyklarymyz umumadamzat ösüşine iň ýokary, kämil ideýalar bilen goşant goşýan ruhy-aňyýet hazynasydyr. Türkmeniň aňyndan, kalbyndan çykan milli miras taryhy döwürleriň ähli şertlerinde maddy baýlyk bolanlygyndan ruhy baýlyk derejesine has ýakyndyr. Halkymyz öz döreden ähli milli gymmatlyklaryny dürli dessurlar, yrymlar, ynançlar bilen gorap, aýap gelipdir. Türkmen durmuşynda her bir maddy, ruhy gymmatlygyň öz orny, derejesi, adamlarda oňat häsiýetleri terbiýeleýän many-mazmuny bardyr. Türkmeniň ak öýüniň işiginiň adam eglip girer ýaly pes edilýändigi barada gadym döwürlerden aýtgylar galypdyr. Munuň özi şol öýe we öý eýesine hormat hökmünde işikden eglip girer ýaly edilendigi bilen bagly hasaplanýar. Türkmenleriň durmuş medeniýetinde her bir maşgala agzasynyň öz orny, derejesi bolupdyr we bu düzgüniň hemişe dowam etmegi ugrunda akyldarlar, ýaşulular, dessançylar, bagşy-sazandalar ýürekden alada edipdirler. Halk döredijiliginiň gymmatly mirasynyň içinden eriş-argaç bolup geçýän öwüt-ündewlerde-de ulynyň uly ýaly, kiçiniň kiçi ýaly öz ornuny bilmelidigi, ene-ata hormat goýmalydygy, çagalary hemişe goldap, olary kämillik ýoluna gönükdirip durmalydygy baradaky düýpli pikirler çeper beýan edilýär.
«Görogly» şadessanyndaky Jygalybegiň nesihatlary, Oguz han baradaky eserler, Gorkut ata baradaky rowaýatlar, Döwletmämmet Azadynyň «Wagzy-azat» eseri, Magtymguly Pyragynyň şygyrlary türkmeniň ruhy-aňyýet medeniýetiniň egsilmez çeşmeleridir. Olar ýaşaýşyň baky ýollaryny nazarlaýar.
Häzirki döwürde adamzat täze bir zamana — maglumat asyryna, emeli aň eýýamyna gadam basýar. Täze nesliň aňy täzeçe garaýyşlara gönügýär. Şeýle özgeriş jemgyýetde aňyýet syýasatynyň ornuny güýçlendirmegiň zerurlygyny has aýdyň ýüze çykarýar. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz aňyýet syýasatynyň ýörelgelerini öňdengörüjilik bilen pugta kemala getirdi we Arkadagly Gahryman Serdarymyz ony täze başlangyçlar bilen has ýokary derejelere ýetirýär. Hormatly Prezidentimiz: «Medeniýet milletimiziň mertebesidir, bahasyna ýetip bolmajak ruhy baýlygydyr. Şoňa görä-de, biz medeniýeti we sungaty ösdürmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde kesgitledik. Ýurdumyzyň döredijilik kuwwatyny artdyrmakda medeniýet ulgamyna uly orun degişlidir» diýip nygtaýar.
Kuwwatly döwletimizde medeni ulgam diňe döredijilik taýdan däl-de, eýsem, maddy-enjamlaýyn ösüşler taýdan-da uly derejelere eýe boldy. Paýtagtymyzda bina edilen kaşaň teatrlardan başga-da, her welaýatda teatrlaryň täze binalarynyň gurulmagy medeni ojaklaryň täsirini has-da ýokarlandyrdy, ýaşlaryň sungata, döredijilige höwesini artdyrdy.
Döwletimiziň durmuş-ykdysady syýasatyny, syýasy-hukuk özgertmelerini, milli demokratiýanyň ösüşlerini halkymyza ýetirmekde medeniýet ulgamynyň bitirýän işleriniň ähmiýeti örän uludyr. Döredijilik işgärleri döwrüň üstünliklerini, özgertmeleriň many-mazmunyny, döwlet syýasatynda öňe sürülýän beýik maksatlary çuňňur seljerip, gazet-žurnallaryň, radio-telewideniýäniň, elektron serişdeleriň üsti bilen örän täsirli edip, köpçülige giňden ýetirýärler. Olar milli mirasyň nusgalaryny ýaýradyjy, milli gymmatlyklarymyzy halkara derejede wagyz ediji adamlar diýlip tanalýarlar we döwletimiziň sylagserpaýlaryna mynasyp bolýarlar. Türkmen sungatyna, medeniýetine, edebiýatyna belent ruh, watansöýüjilik, ynsanperwerlik, hoşniýetli goňşuçylyga, dost-doganlyga sarpa mahsusdyr.
Her bir halk dünýäde öz medeniýeti we sungaty bilen tanalýar. Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz öz nusgalyk kitaplarynda türkmen halkynyň döredijilik kuwwatynyň ähli ugurlaryny ussatlyk bilen açyp görkezdiler we dünýä ýaýdylar. Bu bolsa eziz Watanymyza, parasatly halkymyza söýgi-sarpanyň iň belent nusgasydyr.
Ata SERDAROW,
Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň başlygy,
Mejlisiň deputaty.