2025 год – «Международный год мира и доверия», когда отмечалось 30-летие нейтралитета Туркменистана, стал важной вехой в истории страны. За прошедшие десятилетия стало очевидно, что международно признанный правовой статус, подтверждённый тремя Резолюциями Генеральной Ассамблеи ООН, полностью отвечает долгосрочным интересам страны и служит инструментом укрепления мира, стабильности и безопасности как на региональном, так и на глобальном уровне. 

    Символично, что юбилей нейтрального статуса пришёлся на год, когда отмечается 80-летие Организации Объединённых Наций. Взаимное партнёрство Туркменистана с ООН неизменно является одним из ключевых направлений внешней политики. Следуя внешнеполитическому курсу, основанному на принципах позитивного нейтралитета, Туркменистан вносит значимый вклад в развитие международного сотрудничества и достижение Целей устойчивого развития. Об этом свидетельствуют инициативы, выдвигаемые нашей страной в рамках ООН и других крупных организаций. 

    Основная идея инициатив Туркменистана – призыв к государствам мира осознать ответственность за будущее планеты и отказаться от эскалации конфликтов. Как неоднократно подчёркивает Герой-Аркадаг, философия мира и доверия носит универсальный характер и отвечает реальным интересам мирового развития. 

    В этом ключе актуальной является инициатива Президента Туркменистана Сердара Бердымухамедова о разработке Стратегии глобальной безопасности. В ней безопасность рассматривается как единый комплекс, включающий военные, политические, экологические, экономические и другие факторы. Стратегия призвана стать обновлённым международно-правовым механизмом, способствующим укреплению мира. Также Туркменистан предлагает включить в Стратегию направления, связанные с превентивной дипломатией, использованием потенциала нейтралитета для мирного урегулирования конфликтов и возрождением культуры диалога. 

    Важное внимание в Международный год мира и доверия уделено региональной безопасности, особенно в Центральной Азии. Основой для этого служат Резолюции Генеральной Ассамблеи, принятые по инициативе Туркменистана, такие, как «Зона мира, доверия и сотрудничества Центральной Азии», «Договор о зоне, свободной от ядерного оружия, в Центральной Азии», «Сотрудничество между Организацией Объединённых Наций и Международным фондом спасения Арала». 

    Важным вкладом Туркменистана в укрепление глобального мира стал Международный форум, посвящённый Международному году мира и доверия, Международному дню нейтралитета и 30-летию постоянного нейтралитета Туркменистана. На Форуме, проведённом по инициативе Туркменистана в тесном сотрудничестве с ООН, были подведены итоги 30-летней последовательной реализации нашим государством миролюбивой внешней политики. Принятая Ашхабадская декларация является стратегическим документом, который определяет пути укрепления международных отношений в XXI веке. 

    Таким образом, позитивный нейтралитет Туркменистана реально служит гибким и эффективным механизмом международного взаимодействия. Признанный мировым сообществом, нейтралитет развивается, обогащается новыми идеями и адаптируется к современным вызовам. Его практическая реализация способствует достижению стратегических целей ООН и укреплению глобального мира и стабильности. 

Алламырат ГУРБАНМУРАДОВ, директор средней школы № 11 Туркменкалинского этрапа Марыйского велаята, депутат Меджлиса Туркменистана.

     Mukaddes Garaşsyzlygy, hemişelik Bitaraplygy bilen galkynýan eziz Diýarymyz halkymyzyň ýokary ýaşaýyş-durmuş derejesi, ykdysady, medeni-ynsanperwer ösüşleri bilen halkara giňişlikde uly orny eýeleýär. Bu biziň şu günümiziň buýsandyryjy  hakykatydyr. Ýurdumyzyň üstünliklerinde ýaşlaryň hem paýynyň bolmagy olara bildirilýän ynamyň we döredilýän  mümkinçilikleriň  netijesidir.

     Mähriban Watanymyzyň geljegine nazar aýlamak üçin ýetişip gelýän nesillere, olaryň gazanýan üstünliklerine, durmuş ýörelgelerine, öz öň­lerinde goýýan maksatlaryna baha we syn bermek zerurdyr. Çünki her bir nesil öz ýurduna täze ösüş getirýär, güýç-kuwwat berýär. 

     Ýaş nesilleriň sagdyn ösmegi, kämil bilim-terbiýe almagy, hünärine ezber bolmagy, ylym, döredijilik, beden-terbiýe, sport bilen meşgullanmagy üçin zerur şertleri döretmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň birine öwrüldi. Häzirki wagtda ýaşlary ata Watanymyzyň bähbidiniň hatyrasyna jemgyýetçilik işlerine çekmek we höweslendirmek, olaryň döredijilik işlerine we başlangyçlaryna, ylmy açyşlaryna döwlet goldawyny bermek babatda degerli işler ýola goýulýar. Amala aşyrylýan işleriň di­ňe häzirki däl, eýsem, geljekki nesilleriň hem bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilmegi guwandyryjydyr. Döwlet Baştutanymyzyň: «Biz ýaşlara eziz Watanymyzyň geljegini gurujylar hökmünde garaýarys» diýen sözlerinden ruhlanýan ýaşlaryň jemgyýetçilik-syýasy işjeň­ligi Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda has-da ýokarlandy.

     Kalby ýagşy umyt-arzuwlardan püre-pür türkmen ýaşlary Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň goldaw-hemaýatlary netijesinde halkara ders bäsleşiklerine, sport ýaryşlaryna işjeň gatnaşyp, Watanymyzyň abraý-mertebesini beýgeldýärler, ýaşyl Tugumyzy belentde parladýarlar. Ýakynda halkara derejede üstünlik gazanan ýaşlara hormatly Prezidentimiziň hut özüniň gatnaşmagynda gowşurylan sylaglar ýaşlarymyzyň belent sepgitlere ýetmek ugrunda kalbynda besleýän ynamyny has-da artdyrdy. Bu bolsa şol bir wagtda olaryň ata Watanymyza, mähriban halkymyza, hormatly Prezidentimize bolan çuň­ňur söýgüsini hem goşalandyrdy. Türkmen ýaşlarynyň şeýle üns-alada bilen gurşalmagy olara halallyga, ýagşylyga ymtylmaga, maksada okgunly bolmaga, päk zähmete yhlasly ýapyşmaga hem ruhlandyrýar. 

     2025-nji ýylyň dowamynda abraýly halkara ders bäsleşiklerinde hem-de sport ýaryşlarynda üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolan ýaşlary döwlet derejesinde sylaglamaga hödürlemegiň sanawy düzülende, olaryň gatnaşan bäsleşikleriniň we sport ýaryşlarynyň hereket edýän reýtinglerdäki derejesinden we ähmiýetinden, şonuň ýaly-da gatnaşan ýurtlarynyň sanyndan ugur alynmagy ýaşlaryň geljekki maksadyny işjeňleşdirmekde, dünýä derejesinde ýokary netijeleri gazanmaga bolan höwesini artdyrmakda ähmiýetli boldy. Ýeri gelende bellesek, şanly ýylymyzda amala aşyrylan beýik işleriň özboluşly many-mazmuny, biri-biriniň üstüni ýetirýän berk arabaglanyşygy bar. Hemişelik Bitaraplygymyzyň 30 ýyllyk senesiniň giň gerimli dabaralar bilen bellenilmegi, şanly waka mynasybetli paýtagtymyzda halkara wekilçilikli forumyň üstünlikli geçirilmegi, hormatly Prezidentimiziň «Türkmenistanyň Bitaraplygy — parahatçylygyň we ynanyşmagyň aýdyň ýoly» atly kitabynyň neşir edilmegi, onuň yz ýany bilen bolsa ylym-bilimde, sportda halkara görkezijilere eýe bolan ýaşlaryň ençemesiniň Şa serpaýy bilen sylaglanmagy taryhy ýylyň hümmetini we ähmiýetini artdyran bitewi bir kökeni emele getirdi. Ol köken, elbetde, milli kökleriň esasynda durýan «parahatçylyk» we «ynanyşmak» düşünjeleridir. 

     Ynsan kalbyna täsir etmekde çuň­ňur manyly sözden ähmiýetli zat ýok. Ýagşy sözler, süýji jümleler, pähimler her bir adamyň göwnüni göterýär, ýüregini gi­ňeldýär, haýyrly işlere höwes döredýär. Merdana ata-babalarymyz çuň­ňur mazmunly eserleri ykbalyň eçilen ajaýyp sowgady hökmünde görüpdirler. Şo­ňa görä-de, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň pähim-paýhasa, ynsanperwer garaýyşlara, belent watansöýüjilige, dost-doganlyk, parahatçylyk söýüjilik ideýalaryna ýugrulan «Türkmenistanyň Bitaraplygy — parahatçylygyň we ynanyşmagyň aýdyň ýoly» atly täze kitaby ýaş nesliň duýgy-düşünjesine oňyn täsir etjek, geljekki üstünliklerine we maksatlaryna çelgi boljak gymmatly ruhy baýlykdyr. Çünki beýik işleri di­ňe parahat, asuda, abadan durmuşyň gadyryny bilýän nesiller amal edip bilýär.

      Hormatly Prezidentimiziň: «Bu kitaby ýazmak bilen, men di­ňe taryhy, syýasy, medeni gymmatlyklary beýan etmän, eýsem, has uly maksada — geljek nesillere parahatçylygyň ruhy mirasyny geçirmegiň zerurdygyna ünsi çekdim. Biziň çagalarymyz, agtyklarymyz, olardan soň­ky nesiller bu hakykaty bilmelidirler. Çünki parahatçylyk mirasdyr» diýen ganatly jümleleri örän uly ähmiýete eýedir.

     Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!», Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň «Watan di­ňe halky bilen Watandyr! Döwlet di­ňe halky bilen döwletdir!» diýen baş ýörelgeleri ýurdumyzda gazanylýan uly üstünlikleriň özeni bolup durýar. Ösüp gelýän ýaş nesliň şu günki bagtyýar durmuşynyň we nurana geljeginiň hatyrasyna beýik işleri durmuşa geçirýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak, tutumly işleri mundan beýläk-de rowaç bolsun! 

Ýazpolat KERIÝEW, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy, Mejlisiň deputaty.

     Parahatçylygy, durnukly ösüşi üpjün etmekde, ynsanperwer ýörelgeleri wagyz etmekde, berk binýatly maşgalalaryň kemala gelmegini gazanmakda, sagdyn we ruhubelent nesilleri kemala getirmekde, jemgyýetiň ruhy-aň düşünjelerini kämilleşdirmekde zenanlaryň zähmeti, paýhasy we tejribesi aýratyn ähmiýete eýedir. Zenanlaryň erkekler bilen deň derejede jemgyýetçilik we döwlet işlerine gatnaşmaga, çözgüt tapmakda wekilçilik etmäge bolan ukyby hem ösüş gazanmagyň möhüm şertleriniň biridir. Şonuň üçin hem Türkmenistanda zenanlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek maksady bilen, gender syýasatyna aýratyn üns berilýär. Bu ugurda biziň döwletimiz halkara guramalar hem-de daşary ýurtlar bilen netijeli hyzmatdaşlygy mynasyp dowam etdirýär. Şeýle işler bolsa zenanlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmek, jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda olaryň hukuklaryny goramaga we yzygiderli gowulandyrmaga gönükdirilen şertleri giňeltmek, öz hukuklaryndan peýdalanmak mümkinçiligini artdyrmak ýaly maksatdyr ýörelgeleri ileri tutýar. Ýurdumyzda hereket edýän “Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepillikleri hakynda” Türkmenistanyň Kanunynda bu ýörelgeler giňişleýin beýanyny tapýar. 

     Baky Bitaraplygymyzyň 30 ýyllygynyň toýlanýan günlerinde “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasynyň açylmagy zenanlaryň buýsanjyny artdyran taryhy waka boldy. Çünki zenanlar bilen ýaş nesilleriň ykballarynyň biri-birinden üzňe däldigi inkär edilmesiz durmuş hakykatydyr. Zenanlaryň bagtyýarlygy çagalaryň saglygy, bagty, maşgala bitewüligi we berkligi bilen aýrylmaz baglydyr. 

     Ynsanperwer meseleleriň çözülmeginde, ýaş nesilleriň saglygyny gazanmakda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň uly ähmiýete eýe bolýandygy aýratyn bellärliklidir. Gaznanyň öz işini halkara derejede ilerletmegi, ilkinji nobatda, döwletimizde we jemgyýetimizde adama goýulýan sarpanyň aýdyň güwäsidir. Häzirki döwürde jemgyýetde zenanlaryň hereketi barha giň gerime we işjeň häsiýete eýe bolýar. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň hem-de Ýewropa Bileleşiginiň zenan ýolbaşçylarynyň forumdyr dialoglarynyň dowamly geçirilip durulmagy hem dürli ulgamlarda zenanlaryň zähmetine daýanýan täze taslamalaryň we maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine, hyzmatdaşlygyň ýollaryny işjeňleşdirmäge, netijeliligi ýokarlandyrmaga esas bolýar. Ýakynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda «Häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň orny: Durnukly ösüşiň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek» atly halkara maslahatynyň geçirilmegi hem Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda zenanlaryň durmuşynda ýatdan çykmajak möhüm waka bolup, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda jemgyýetimizde gender deňligini gazanmaga gönükdirilen nusgalyk işleriň dünýä ýaýylýandygyny we barha rowaçlanýandygyny aýdyň görkezdi. Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewanyň başlyklyk etmeginde geçirilen maslahat jemgyýetiň we ýurtlaryň ösüşine zenanlaryň goşýan goşandynyň hem-de zenanlara goýulýan hormatyň uludygynyň subutnamasy boldy. Forumyň çäklerinde geçirilen sergide bolsa gelin-gyzlaryň döreden gymmatlyklaryna, olar üçin niýetlenen şaý-seplere möhüm ornuň berlip, onda ýurdumyzyň ýeten derejesiniň öz beýanyny tapmagy maslahatyň özboluşly aýratynlygyna öwrüldi.

      Zenanlaryň syýasy-ykdysady işjeňligini artdyrmakda, mümkinçiliklerini giňeltmekde we goramakda taýsyz tagalla edýän, olaryň hormat-sarpasyny belende göterýän, ýaş nesilleriň bagtyýar geljeginiň hatyrasyna nusgalyk işleri durmuşa geçirýän türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolup, döwletli tutumlary, maksatly başlangyçlary üstünliklere beslensin! 

Annabagt Ma­ýe­wa, welaýat Baş bilim müdirliginiň mekdebe çenli bilim, terbiýe we mekdepden daşary edaralar bölüminiň başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

     Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ýyllarynda türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny üstünlikli dowam edýän hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň alyp barýan içeri we daşary syýasatynyň netijesinde eziz Watanymyz aýdyň ýol bilen ynamly öňe barýar. Ýurdumyzy ykdysady-durmuş we medeni taýdan çalt depginlerde ösdürmekde ýokary görkezijiler gazanylýar. Bu babatda taryhy wakalary bilen dabaralanýan tamamlanyp barýan Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda ýeňişli gadamlarymyzyň bady barha artýar. 

     Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli amala aşyrylýan özgertmeler milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda ýokary görkezijileriň gazanylmagyna itergi berýär. Halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň ýokarlandyrylmagyna uly ähmiýet berlip, netijeli işler amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň ylym-bilim, saglygy goraýyş we beýleki ulgamlarynyň işini kämilleşdirmäge gönükdirilen tagallalarynyň bady artýar. Dogrusy, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ýyllarynyň döwlet Baştutanymyzyň öňe sürýän beýik maksatlarynyň üstünlikli durmuşa geçirilýän zamanasy bolýandygy il-günümiziň guwanjyna guwanç goşýar. Çünki, hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda döwrebap önümçilik kuwwatlyklarynyň birnäçesi ulanylmaga berilse, ýene birnäçesiniň düýbüniň tutulmagyna ak pata berilýär. Durmuş-medeni maksatly binalardyr desgalaryň, ýaşaýyş jaý toplumlarynyň gurluşygy üstünlikli dowam etdirilýär. Bularyň hemmesi “Döwlet adam üçindir!” diýen taglymatyň çäklerinde döwlet ähmiýetli, il-gün bähbitli tutumly işleriň rowaçlanýandygyna şaýatlyk edýär. 

Merdan ORAZMEREDOW. Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty, Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky döwlet gullugy akademiýasynyň diňleýjisi.

    Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda häzirki döwürde ata Watanymyzyň halkara abraýy örän ýokary derejelere göterilýär. Hormatly Prezidentimiziň dünýäde parahatçylygy, asudalygy pugtalandyrmak  boýunça  durmuşa geçirýän çuňňur oýlanyşykly başlangyçlary tutuş Ýer ýüzünde ägirt uly goldawa eýe bolýar. Hemişelik Bitaraplygymyz dünýäde dost-doganlyk gatnaşyklary pugtalandyrmakda, hoşniýetli hyzmatdaşlyklaryň gerimini giňeltmekde möhüm ähmiýete eýedir.

    Döwlet Baştutanymyzyň başda durmagynda hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz bilendünýä döwletleriň arasynda halkarahyzmatdaşlygynetijeli ösdürmek boýunça giň gerimli işler alnyp barylýar. Parahatçylyk söýüjilige, dost-doganlyga esaslanýan hoşniýetli ýörelgeleri özünde jemleýän hemişelik Bitaraplygymyz halkymyzyň milli buýsanjyna öwrülýär.  Mälim bolşy ýaly, 1995-nji ýylda BMG tarapyndan ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesi biragyzdan ykraredildi. 

    Türkmenistan BMG bilenhyzmatdaşlykdaonuň düzgünnamasyndan gelip çykýan wezipeleri we guramanyň parahatçylyk, döredijilik işiniň tejribesini iş ýüzünde ulanmagyna aýratyn ähmiýet berýär. Bu bolsa Türkmenistanyň toplumlaýyn durmuşa geçirýän parahatçylyksöýüjilik we ählumumy hyzmatdaşlygypugtalandyrmak tagallalarynyň möhüm sepgidi bolup, 2025-nji ýylyň 21-nji martynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň dowamynda «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» hakyndaKararnamanyň üçünjigezek hembiragyzdan kabuledilmegi netijesinde aýdyň ýüze çykýar. Bu Kararnama ýurdumyzyň daşary syýasatynyň ägirtuly üstünligi, parahatçylygy üpjün etmekbabatyndaky ýörelgeleriň dünýäde rowaçlandyrmagyň subutnamasydyr. Bu Kararnamanyň kabul edilmegi ýurdumyzyň parahatçylygy, durnukly ösüşi we ählumumy abadançylygy üpjün etmek babatynda durmuşa geçirýän işleriniň üstüni ýetirýär.

    Ýeri gelendebellesek, 2024-nji ýylyň martynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasynyň 63-nji plenarmejlisiniň dowamynda ýurdumyzyň başlangyjy esasynda «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk weynanyşmak ýyly» atly Kararnama biragyzdan kabul edildi. Munuň özi Bitarapdöwletimiziň parahatçylyksöýüjilikli syýasatynyň halkara bileleşigi tarapyndan giňden goldanýandygyň aýdyň subutnamasyna öwrüldi. 2025-nji ýyl ýurdumyzyň taryhynyň senenamasynda örän ähmiýetli ýyllaryň biridir. ÇünkiWatanymyz  Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýe bolmagynyň 30 ýyllygyny dünýä bileleşigi bilenbelläp geçýär. 

    Parahatçylyk, dost-doganlyk, hoşniýetli hyzmatdaşlyk ýörelgelerini giňden ösdürýän türkmen Bitaraplygy häzirki döwürde dünýäde dostlukly gatnaşyklary ösdürmegiň, halklary biri-birine ýakynlaşdyrmagyň esasy binýadyna öwrüldi. Dünýäde dostana gatnaşyklaryň rowaçlanmagy agzybirligi kemala getirýär, parahatçylygypugtalandyrýar.

    Halklaryň arasyndaky dost-doganlygy pugtalandyrýan, ýurdumyzyň beýik ösüşlerini, aýdyň geljegini berkarar edýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, beýik işleri hemişe rowaçlyklara beslensin!

Ogulşat DURDYMEDOWA, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty, Beki Seýtäkow adyndaky Mugallymçylyk mekdebiniň mugallymy

     Hemişelik Bitaraplyk Garaşsyz Türkmenistanyň dünýä ýaýran taglymatydyr. Gahryman Arkadagymyzyň , Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň alyp barýan daşary syýasatynyň özeninde ynsanperwerligi, päkligi, ruhubelentligi, kiçi göwünliligi, mertligi, dogry sözlüligi, arassa ahlaklylygy durmuş kadasyna öwren pederlerimiziň ýol­ýörelgesi dur. 

     Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallasy bilen ýurdumyz Ýer ýüzünde parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmekde ähmiýetli işleri üstünlikli durmuşa geçirýär. Ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesi beýleki ýurtlar bilen işjeň gatnaşyklary sazlaşykly ýola goýmakda giň mümkinçilikleri döredýär. Hemişelik Bitaraplyk — türkmen halkyna dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan goýlan uly hormat. Türkmenistan hemişelik Bitaraplygy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen döwlet bolmak bilen, parahatçylygyň, durnuklylygyň, özara düşünişmegiň işjeň tarapdary hökmünde halkara giňişlikde möhüm orny eýeleýär. Parahatçylyk we ynanyşmak adamzat üçin iň zerur düşünjelerdir. Häzirki wagtda biri­biri bilen aýrylmaz baglanyşykly bu ýörelgeler hyzmatdaşlygyň we ösüşiň baş şertine öwrülýär. Türkmen halky bütin taryhynyň dowamynda parahatçylygyň we agzybirligiň, hoşniýetli goňşuçylygyň tarapdary hökmünde ykrar edilen halkdyr. 

     Merdana ata­babalarymyzyň bu ýol­ýörelgesine we kadalaryna wepaly bolup, şol ýörelgeleri we kadalary Gahryman Arkadagymyz, Arkadagly Gahryman Serdarymyz üstünlikli amal edýär, durmuşa geçirýär. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Garaşsyz Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň BMG tarapyndan üçünji gezek ykrar edilmegi — Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ählumumy parahatçylygy üpjün etmek boýunça taýsyz tagallalarynyň dünýä ýüzünde giňden goldanylýandygyny aýdyň görkezýär. Ýurdumyz umumadamzat bähbitli başlangyçlar bilen çykyş edip, parahatçylygy we durnukly ösüşi goldamagyň möhüm guraly hökmünde Bitaraplyk ýörelgelerini yzygiderli ösdürýär. 

     Hormatly Prezidentimiz BMG­niň Baş Assambleýasynyň 80­nji sessiýasynda taryhy çykyş edip, gün tertibine «Bitaraplyk —  parahatçylygyň we howpsuzlygyň hatyrasyna» atly aýratyn bendi girizmek; «Merkezi Aziýa — parahatçylykda ýaşamagyň giňişligi» atly halkara forumy geçirmek, 2028­nji ýyly «Halkara hukugyň ýyly» diýip yglan etmek baradaky başlangyçlary öňe sürdi. 

     Ýurdumyzyň bitaraplyk syýasatynyň döwletimiziň milli kanunçylygynda mynasyp, orun alandygyny we şonuň bilen birlikde, onuň iş ýüzünde üstünlikli amala aşyrylmagy üçin pugta hukuk esasynyň döredilendigini bellemek ýakymlydyr. Hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy Konstitusiýamyzda «Türkmenistan dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilen we kanun esasynda berkidilen hemişelik bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýedir. Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygy onuň içeri we daşary syýasatynyň esasy bolup durýar» diýlip, beýan edilýär. «Türkmenistanyň Döwlet sylaglary hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, «Bitaraplyk» ordeni, «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan» we «Bitarap Türkmenistanyň 25 ýyllygyna» atly ýubileý medallary döredildi. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli «Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna» atly Türkmenistanyň ýubileý medalyny döretmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň möhüm syýasy, jemgyýetçilik wakalarynyň biri bolan Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde «Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk we ynanyşmak syýasatynyň hukuk esaslary hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanuny kabul edildi. 

     Goý, ýurdumyzy  parahatçylykly  ösüşleriň ýoly bilen öňe alyp barýan Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun, amala aşyrýan beýik işleri rowaçlyklara beslensin! 

Gurbangeldi AŞYROW, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

     Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan. Bu jümle dünýädäki at-abraýy, şan-şöhraty barha belende göterilýän şu ajaýyp ýurduň raýaty hökmünde her birimiziň kalbymyzy buýsanja, guwanja, iň ýakymly duýgulara besleýär. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda şol ýakymly hem-de buýsançly duýgular joşgunymyzy artdyrýar. Çünki Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň şöhratly ýylynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan üç gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygyny tutuş dünýä jemgyýetçiligi bilen bilelikde giňden toý-baýrama besleýäris

     Bitarap ýurt hökmünde Ýer ýüzünde parahatçylygy, dost-doganlygy, ynanyşmagy, hoşniýetli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny berkitmekde Türkmenistanyň şol 30 ýylyň dowamynda, esasan hem, soňky ýyllarda Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallalary bilen durmuşa geçiren işleri halklaryň bähbitlerini, eşretli, abadan durmuşyny nazarlaýar. Dostlukly döwletara gatnaşyklara ygrarlydygy, halkara derejedäki möhüm meseleleriň çözgütlerini işläp taýýarlamakda aýratyn işjeňlik görkezýändigi bilen uly meşhurlyga eýe bolan berkarar döwletimiziň hemişelik Bitaraplygynyň şanly senesini hem umumadamzadyň baýramy hökmünde görkezmek bolar. 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ata Watanymyza hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesini bermek baradaky Kararnamasyny bu gurama agza döwletleriň ählisi biragyzdan goldady. Baş Assambleýanyň 12-nji dekabry Halkara Bitaraplyk güni diýip yglan etmek baradaky Kararnamasy hem dünýä döwletleri tarapyndan hemmetaraplaýyn goldawa eýe boldy. Bu bolsa türkmen Bitaraplygynyň umumadamzat ähmiýetine eýedigini, Halkara Bitaraplyk gününiň, şeýle-de Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygynyň ähli halklaryň baýramydygynyň güwäsidir. 

     Taryhy tutumlary durmuşa geçirmek bilen birlikde, il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli başlangyçlary öňe sürýän Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak, beýik işleri mundan beýläk-de rowaç bolsun! Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň dünýädäki at-abraýy, şan-şöhraty has-da belende göterilsin! 

Perman SAPAROW, Türkmenistanyň Mejlisiniň Durmuş syýasaty baradaky komitetiniň baş hünärmeni.

     Ýa­kyn­da Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň we­kil­le­ri Hin­dis­tan Respub­li­ka­sy­nyň ka­nun çy­ka­ry­jy­lyk işin­de top­lan tej­ri­be­si­ni öwren­mek mak­sa­dy bi­len, Hin­dis­tan Res­pub­lika­sy­nyň Da­şa­ry işler mi­nistr­li­gi­niň Hin­di teh­ni­ki we yk­dy­sa­dy hyz­mat­daş­lyk maksat­na­ma­sy (ITEC) ta­ra­pyn­dan Nýu-De­li şä­he­rin­de gu­ra­lan 37-nji par­la­men­ta­ra tej­ribe­lik okuw mak­sat­na­ma­sy­na gatnaşdylar. 

     Dünýäniň 12 ýurdundan 40 wekiliň gatnaşmagynda guralan okuw maksatnamasynyň esasy maksady Hindistanyň parlament işi babatda esasy konsepsiýalaryny açyp görkezmekden, bar bolan tejribeler bilen tanyşdyrmakdan, gatnaşyjylaryň bu ugurdaky başarnyklaryny kämilleşdirmekden ybaratdyr. Onuň çäginde baýry bilermenlerdir hünärmenler tarapyndan Hindistanyň parlamenti bolan Sansad Bhawanyň düzümi, gurluşy, hereket edýän komitetleriniň we diwanlarynyň işi boýunça umumy okuwlar hem geçildi. Olaryň dowamynda, esasan-da, Hindistan Respublikasynyň ösüşini emele getirýän medeni we ruhy demokratiýa, köpdürlülik arkaly jebislige tarap, tebigaty söýmek we oňa minnetdar bolmak, maşgala gymmatlyklarynda şahsyýetiň özbaşdaklygy ýaly ýörelgeler, şeýle-de «Ýer togalagy — bir maşgala, bitewi geljek» atly şygar dogrusynda durlup geçildi. Hindistanyň döwlet syýasatyndaky bu ýörelgeler Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!», Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň «Watan di­ňe halky bilen Watandyr! Döwlet di­ňe halky bilen döwletdir!» şygarlary, ýurdumyzy bagy-bossanlyga öwürmek babatda durmuşa geçirilýän milli maksatnama hem-de ýurdumyzyň halkara bileleşikde uly goldawa eýe bolýan daşky gurşawy goramak, parahatçylygy, ynanyşmagy we howpsuzlygy üpjün etmek boýunça umumadamzat ähmiýetli başlangyçlary bilen kybapdaşdyr. 

     Okuw saparynyň dowamynda oňa gatnaşyjylaryň nazary bilimlerini tejribede berkitmek maksady bilen, hindi parlamentiniň palatalary bolan Ştatlaryň Maslahatynyň we Halk Ge­ňeşiniň Nýu-Deli şäherinde ýerleşýän edara binalaryna gezelençler guraldy. Ýurduň öň­debaryjy sebitleriniň biri bolan Odişa ştatyna guralan sapar, onuň dowamynda ştatyň Kanun çykaryjy Ýygnagynyň Başlygy bilen geçirilen duşuşyk hem täsirli boldy. Şeýle-de ýurduň baý taryhy we medeniýeti bilen ýakyndan tanyşmak üçin XVII asyrda Beýik Mogollar döwletiniň soltany Jahanşa tarapyndan köşk diwany hökmünde bina edilen, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen «Gyzyl gala» taryhy ýadygärligine barlyp görüldi.

     Okuw maksatnamasynyň barşynda oňa gatnaşyjylar wekilçilik edýän ýurtlary we parlamentleri hakynda çykyş etdiler. Onuň çäginde Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri hem bu ýere ýygnananlary ýurdumyzyň parlamentiniň gurluşy, alyp barýan işiniň esasy ugurlary, şol sanda yzygiderli ilerledilýän parlament diplomatiýasy, şu ýylda şanly 30 ýyllygy baýram edilýän hemişelik Bitaraplygymyzyň esaslary, baý tejribeleri, giň mümkinçilikleri bilen tanyşdyrdylar. 

     Dünýäniň öň­debaryjy tejribelerini öwrenmek hem-de milli aýratynlyklarymyzy göz öňünde tutmak bilen, olary ýurdumyzda ornaşdyrmak kanun çykaryjylyk ulgamyny döwrüň talabyna laýyklykda yzygiderli kämilleşdirmekde uly ähmiýete eýedir. 

Pürli RASULOW, Türkmenistanyň Mejlisiniň hünärmeni.

     Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzda dost-doganlyk, birek-birege ynanyşmak, deňhukukly hyzmatdaşlyk ýörelgeleri üstünlikli dowam etdirilýär. Bu ýörelgeler Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasyny düzýär. Munuň özi döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary işjeň ýola goýmaga, sebitde we dünýäde durnuklylygy saklamaga, netijeli hyzmatdaşlygy, abadançylygy, ösüşi üpjün etmäge ýardam berýär.

     Türk­men döw­le­ti­niň Bi­ta­rap­lyk hukuk de­re­je­si hal­kymy­zyň asu­da, aba­dan dur­mu­şyn­da örän mö­hüm orna eýe­dir. Bi­ta­rap­lyk Ga­raş­syz­lyk ýyl­la­ryn­da türk­men hal­ky­nyň ga­za­nan be­ýik üstünli­gi­dir, sy­ýa­sy-hu­kuk gym­mat­ly­gy­dyr. Ol pa­ra­hat­çy­lyk, gül­läp ösüş, hyzmat­daş­lyk, yna­nyş­mak, hal­ka­ra hu­ku­gyň umumy ykrar edi­len esa­sy ýö­rel­ge­le­ri­ni gol­da­mak we go­ra­mak, deň­hu­kuk­ly gat­na­şyk­la­ry üp­jün et­mek ýa­ly hä­zir­ki döwür üçin iň­ňän mö­hüm bo­lan dü­şün­je­le­ri öz içi­ne al­ýar. Bu asyl­ly ýörelgä­niň Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň uzak ýyl­la­ryň dowamynda amal eden iş­le­ri ne­ti­je­sin­de giň ge­rim alan­dy­gy, häzir­ki wagt­da bol­sa onuň Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň pa­ra­sat­ly baş­tu­tan­ly­gyn­da my­na­syp do­wam et­di­ril­ýän­di­gi, üstün­lik­li ös­dü­ril­ýändi­gi örän gu­wan­dy­ry­jy­dyr.

     Ta­ry­ha ser salsak, ata-ba­ba­la­ry­my­zyň is­len­dik ýag­daý­da hem pa­ra­hat­çy­lyk, bi­rek-bi­re­ge hor­mat goý­mak, dü­şü­niş­mek ýo­lu­na eýerendiklerine göz ýe­tir­mek bol­ýar. Mil­li Li­de­ri­mi­ziň «Parahat­çy­lyk sazy, dost­luk, do­gan­lyk sa­zy» at­ly ki­ta­byn­da­ky: «Mil­li bi­te­wü­li­ge we hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­ly­ga, beý­le­ki halklar bilen pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik­li we dost­luk­ly gat­naşyk­la­ra ga­dyr goý­ma­gy türk­men hal­ky­nyň ta­ry­hynyň özi öw­ret­di» di­ýen parasat­ly söz­le­ri hem mu­nuň aý­dyň gü­wä­si­dir. Türk­me­nis­tan Ga­raş­syz­ly­gy­ny gaza­nan il­kin­ji gün­le­rin­den hal­ka­ra gat­na­şyk­lar ul­gamyn­da pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik ýö­rel­ge­le­ri­ne esas­lanýan döw­let hök­mün­de özü­ni ta­nat­dy. 1995-nji ýy­lyň 12-nji dekabryn­da dün­ýä­niň iň iri hal­ka­ra gu­ra­ma­sy bo­lan Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy ta­ra­pyn­dan Wata­ny­my­za he­mi­şe­lik Bitaraplyk hu­kuk de­re­je­si­niň be­ril­me­gi ata-ba­ba­la­ry­myz­dan dowam edip gel­ýän hoş­ni­ýet­li goň­şu­çy­lyk däp­le­ri­niň ykrarnama­sy bol­dy. 

     Pa­ra­hat­çy­lyk yna­nyş­mak­dan, asyl­ly mak­sat­lardan, agzybirlik­den, hoş­ni­ýet­li ga­ra­ýyş­lar­dan baş­lanýar. Parahatçylygyň bar ýe­rin­de bagt, gül­läp ösüş hem bar­dyr. Parahat dur­mu­şy wa­gyz et­mek her bir yn­sa­nyň bor­ju­dyr. Ada­my umyt-ar­zuw ýa­şad­ýar, ynam şol ýa­şaý­şa ga­nat ber­ýär. Ynanyşmak bol­sa yn­san­la­ryň, ýurt­la­ryň ara­syn­da­ky gatnaşyklara ganat ber­ýär. Şu ýy­ly­my­zyň şy­ga­ryn­da yn­san durmu­şy üçin iň ze­rur gym­mat­lyk­lar orun al­dy: pa­ra­hat­çy­lyk we yna­nyş­mak! Ýur­du­my­zyň he­mi­şe­lik Bi­ta­rap­ly­gynyň şan­ly 30 ýyl­ly­gy­nyň Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­masy­nyň esaslandyrylmagynyň 80 ýyl­lyk ýu­bi­le­ýi bi­len ut­gaş­ma­gy ýurdu­myz üçin aý­ra­tyn äh­mi­ýe­te hem-de sim­wo­li­ki ma­na eýedir. Ge­çen 30 ýy­lyň do­wa­mynda Bi­ta­rap döw­le­ti­miz se­bit­de we dün­ýä­de pa­ra­hatçy­ly­gy, dur­nuk­ly ösü­şi pug­ta­lan­dyr­mak­da BMG-niň ynam­dar hyz­mat­da­şy­na öw­rül­di. Hä­zir Türk­me­nistan dün­ýä bi­le­le­şi­gin­de pa­ra­hat­çy­lyk dö­re­di­ji we ylalaş­dy­ry­jy döwlet, dost­lu­gyň, bag­ty­ýar­ly­gyň me­ka­ny hök­mün­de yk­rar edilýär. Mu­nuň özi äh­lu­mu­my pa­rahat dur­mu­şy üp­jün et­mek bilen berk bag­ly­dyr. Wa­tany­my­zda bu ugur­da al­nyp ba­ryl­ýan giň ge­rim­li iş­ler nus­ga­lyk­dyr. Pa­ra­hat­çy­lyk ba­ra­da­ky ga­ra­ýyş­lar we na­za­ry­ýet el­my­da­ma öw­re­ni­lip­dir hem-de dur­muş ze­rur­ly­gy hök­mün­de öňe sür­lüp­dir. Ak şä­he­ri­miz Aşga­ba­dyň se­bit­de ylalaş­dy­ry­jy mer­ke­ze öw­rül­me­gi türk­men Bi­ta­rap­ly­gy üçin uly ab­raý­dyr. Şeý­le asyl­ly ýö­rel­ge­le­re eýer­ýän Türk­me­nis­tan halkara gi­ňiş­likde öz or­nu­ny yzy­gi­der­li pug­ta­lan­dyr­ýar. Döwleti­mi­ziň Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy ta­ra­pyn­dan üç ge­zek yk­rar edi­len he­mi­şe­lik Bi­ta­rap­lyk hu­kuk ýag­da­ýy munuň aý­dyň güwäsidir. Ýur­du­my­zyň baş­lan­gy­jy bi­len BMG-niň ýa­nyn­da döre­di­len Bi­ta­rap­ly­gyň dost­la­ry to­pa­ry­na ag­za döw­let­le­riň yzygi­der­li art­ma­gy umuma­dam­zat äh­mi­ýet­li işleriň ählitaraplaýyn gol­danylýan­dy­gy­ny gör­kez­ýär. 

     He­mi­şe­lik Bi­ta­rap­ly­gyň äh­mi­ýe­ti gün­de­lik dur­muşy­myz­da öz oňyn be­ýa­ny­ny tap­ýar. Şu ýyl Awa­za­da BMG-niň Deň­ze çykalga­sy bol­ma­dyk ösüp bar­ýan döw­let­ler bo­ýun­ça üçün­ji masla­ha­ty­nyň üs­tün­likli ge­çi­ril­me­gi hem ýur­du­my­zyň hal­ka­ra ab­ra­ýy­ny has-da be­len­de gal­dyr­dy. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş As­samb­le­ýasy­nyň 80-nji ses­si­ýa­sy­nyň mej­li­sin­de be­ýan eden Türk­me­nis­ta­nyň ile­ri tut­ýan ga­ra­ýyş­la­ry bi­ta­rap­lygy­my­zy mun­dan beý­läk-de umu­ma­dam­zat bäh­bitle­ri­ne gö­nük­dir­mä­ge, ösüş ar­ka­ly pa­ra­hat­çy­ly­gy we howpsuz­ly­gy üp­jün et­mä­ge, hal­ka­ra gat­na­şyk­la­ryň sy­ýa­sy-diplo­ma­tik ul­ga­my­ny kä­mil­leş­dir­mä­ge hem-de öza­ra hyzmatdaşly­gy ne­ti­je­li ös­dür­mä­ge oňyn tä­sir eder. 

     Bi­ta­rap­lyk bi­ziň ösü­şiň tä­ze be­lent­lik­le­ri­ne bar­ýan röw­şen ýo­lu­myz­da ruh­lan­dy­ry­jy güýç, syýasy gymmat­ly­gy­myz­dyr. Halky­my­zyň yn­san­per­wer­li­gi­niň we pa­ra­hat­çy­lyk sö­ýü­ji­lik­li ýolu­nyň dün­ýä­de yk­rar edi­len nus­ga­sy­dyr. Ony dün­ýä ýa­ýyp, umu­ma­dam­zat ähmi­ýet­li baş­lan­gyç­la­ra ba­dal­ga ber­ýän we ata Wa­tany­my­zyň gül­läp ös­me­gi, hal­ka­ra ab­ra­ýy­nyň has-da be­len­de gö­te­ril­me­gi üçin ta­ry­hy tu­tum­la­ry dur­mu­şa ge­çir­ýän Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, hor­mat­ly Prezi­den­ti­mi­ziň jan­la­ry­nyň sag, ömür­le­ri­niň uzak, iş­le­riniň hemişe ro­waç bol­ma­gy­ny ar­zuw edýä­ris. 

Baýrammyrat HAJYMÄMMEDOW, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.