2026-njy ýylyň 31-nji martynda Türkmenistanyň Mejlisinde «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» ýyly: häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň orny» atly maslahat geçirildi. Bu maslahat hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda hem-de türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy  Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalary bilen,  Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň şanly 35 ýyllygy bellenilýän «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» ýylyny dabaralandyrmaga, ýurdumyzyň parahatçylyk söýüjilikli, ynsanperwer döwlet syýasatyny dünýä ýaýmaga we döwletimiziň halkara abraýyny has-da ýokarlandyrmaga gönükdirilendir. 

Maslahata Türkmenistanyň ÝUNESKO-nyň işleri baradaky Milli toparynyň jogapkär sekretary, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, Birleşen Milletler Guramasynyň ýurdumyzdaky düzüm birlikleriniň, daşary ýurtlaryň Türkmenistanda ýerleşýän diplomatik wekilhanalarynyň zenan ýolbaşçylary we ýurdumyzyň dürli ulgamlarynda zähmet çekýän zenanlar gatnaşdylar.

Maslahatda çykyş edenler zenanlar hakynda alada etmegiň, olaryň jemgyýetde tutýan ornuny has-da ýokarlandyrmagyň, zenana, enä sarpaly garamagyň Gahryman Arkadagymyzyň, Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ýöredýän döwlet syýasatynda ileri tutulýan esasy ugurlaryň biri bolup durýandygyny nygtadylar. Jemgyýetçilik-syýasy durmuşynyň ähli ugurlarynda Arkadagly Gahryman Serdarymyz tarapyndan durmuşa geçirilýän giň möçberli özgertmeleriň munuň aýdyň subutnamasy bolup durýandygyny bellediler. Şeýle hem maslahatyň barşynda zenanlaryň döwlet dolandyryşynda, jemgyýetçilik we syýasy durmuşda tutýan ornuny berkitmek, olaryň ylymda, bilimde başarnyklaryny we beýleki ugurlarda döredijilik mümkinçiliklerini doly amala aşyrmaklary üçin döredilýän şertler, maşgala mukaddesliklerini, eneligi we çagalygy goramak, geljekki nesilleri watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekde zenanlaryň eýeleýän möhüm ornuny pugtalandyrmak hem-de häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň tutýan orny babatda pikir-garaýyşlar beýan edildi we tejribe alşyldy.

Maslahatda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany ýylynda hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň, Gahryman Arkadagymyzyň tagallalary bilen döwletimizde köptaraplaýyn düzümleriň çäklerinde eneligi we çagalygy goldamak maksady bilen döredilýän mümkinçilikler, döwletimiziň alyp barýan ynsanperwer syýasaty, bu babatda BMG-nyň düzümleri bolan ÝUNESKO, ÝUNISEF we beýleki guramalar bilen durmuşa geçirilýän halkara hyzmatdaşlygyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Şeýle hem Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň ynsanperwer meseleleriň çözülmeginde alyp barýan nusgalyk işleriniň halkara derejede ykrar edilýändigi bellenildi.

Maslahatyň barşynda oňa gatnaşyjylar ýurdumyzda zenanlaryň hukuklaryny, bähbitlerini goramak, maşgalany goldamak boýunça alnyp barylýan işleri, ýurdumyza zenanlaryň jemgyýetdäki ornuny pugtalandyrmak, olaryň bilim, saglyk we ykdysady mümkinçiliklerini giňeltmek bilen bagly halkara hyzmatdaşlygyny has-da ösdürmek, bu ugurdaky kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak barada gazanan üstünliklerini parlament diplomatiýasynyň üsti bilen dünýä jemgyýetçiligine ýaýmakda uly ähmiýetiniň bardygyny nygtadylar.

Maslahata gatnaşyjylar ýurdumyzyň hoşniýetlilik, ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine esaslanýan içeri we daşary syýasatynyň mundan beýläk-de üstünliklere beslenmegini, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň janlarynyň sag, ömürleriniň uzak bolmagyny, il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli beýik işleriniň hemişe rowaç bolmagyny arzuw etdiler.

Ilçi Ýewropa Bileleşiginiň nukdaýnazaryndan zenanlaryň häzirki zaman jemgyýetindäki orny barada çykyş etmegiň özi üçin uly mertebedigini belledi. Tebigy biologik tapawutlara garamazdan, zenanlaryň hem-de erkekleriň ykdysady, syýasy, medeni we durmuş ulgamlaryna doly gatnaşmak üçin birmeňzeş mümkinçiliklerden peýdalanmagyny üpjün etmegiň ähmiýeti barada aýtdy. Jemgyýetleriň bu ýörelgä eýerip, ähli raýatlaryň doly mümkinçiliklerini açýandyklary we munuň bolsa umumy bähbit üçin innowasiýalary hem-de durnukly ösüşi üpjün edýändigi barada durup geçdi. BMG-niň Durnukly ösüş maksatlary (DÖM), aýratyn-da, gender deňligine ýetmek we ähli zenanlaryň hem-de gyzlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek baradaky 5-nji maksady kabul edilende, şu ýörelgelere ygrarlylygyň hemmeler tarapyndan tassyklanylandygyny belledi.

2026-njy ýylda Ýewropa Komissiýasynyň 2026–2030-njy ýyllar üçin täze Gender deňligi strategiýasyny kabul edendigi we onuň gender deňligini durmuşyň ähli ugurlaryna, şol sanda bilime, işe ýerleşmäge, saglygy goraýşa we jemgyýetçilik durmuşyna doly ornaşdyrýandygyny aýtdy. Gender deňliginiň diňe bir zenanlaryň meselesi bolman, eýsem, ösüşi, şeýle hem howpsuzlygy we parahatçylygy kepillendirýän jemgyýetçilik zerurlygydygyny belledi. 

Ilçi öz çykyşynda häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň ornunyň ýokarydygyny hem-de deň derejede bilim alyp, hünärini we işini erkin saýlap, öz durmuşyndaky mümkinçiliklerden doly peýdalanmaga, öz islegine görä maşgala gurmaga we geljekki nesli terbiýelemäge, döwlet dolandyryşyna deň esasda gatnaşmaga, milli we halkara kanunçylyk tarapyndan kepillendirilen adam we raýat hukuklaryny deň derejede amala aşyrmaga bolan hukuklardan peýdalanýandyklaryny nygtady. Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we hukuk binýadynyň gender deňligi üçin berk esas döredýändigini we zenanlaryň hukuklarynyň kanunçylyk kepillikleriniň üpjün edilmegi üçin netijeli işleriň alnyp barylýandygy barada aýtdy. 

Birleşen Milletler Guramasyna agza ýurtlaryň zenanlaryň deň hukuklaryny üpjün etmek boýunça borçnamalary öz üstüne alandyklary, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistanyň bu borçnamalaryny ýerine ýetirmegine gönükdirilen tagallalaryny doly goldaýandygyny nygtady. Geçen hepde-de zenanlaryň we erkekleriň hukuklarynyň deňligine bagyşlanan möhüm parlamentara forumyň ýokary guramaçylyk derejede we işjeň ýagdaýda geçirilendigi üçin hoşallygyny beýan etdi.

​– Zenanyň maşgalanyň binýady, durmuşyň, söýginiň we goldawyň çeşmesi hökmünde örän uly orny bardyr. Ene hökmünde olar terbiýeleýärler, uýa we dost hökmünde olar goldaw we mähir berýärler. Olar maşgalanyň goragçylarydyr, kyn pursatlarda goldaw bermäge, durmuşa sazlaşyk, pähim-paýhas we ylham getirmäge ukyplydyrlar.

Zenana bolan sarpa – medeniýetiň, ahlaklylygyň we bütin jemgyýetiň ösüş derejesiniň esasy görkezijisidir.

Gadymy döwürlerden bäri türkmen zenanlary maşgala ojagynyň goragçylary hökmünde uly hormatdan peýdalanyp gelipdirler. Türkmenler elmydama enelerini sarpalapdyrlar, olaryň maslahatlaryna gulak asypdyrlar we maşgala däp-dessurlaryny berk berjaý edipdirler. Ýurdumyzyň gender deňligi boýunça döwlet syýasatynyň esasy ýörelgeleri asyrlary aşyp gelýän şu däp-dessurlaryň esasynda kemala geldi.

Şol bir wagtyň özünde, türkmen zenanlary erkekler bilen bir hatarda taryhy döredipdirler. Biziň enelerimiz we uýalarymyz uly döwletleri hem-de soltanlyklary gurupdyrlar, olar harby we parahatçylykly işlerde zehinlerini görkezipdirler. Şeýle-de olar özleriniň esasy wezipelerini — wepaly ýanýoldaş we çagalaryň pähimli terbiýeçisi bolmagy hem hiç wagt unutmandyrlar.

Paraw-bibi, Uly we Kiçi Gyzgala, Törebeg hanym we Gyzbibi, Daýahatyn ýaly taryhy we medeni ýadygärlikler we Türkmenistanyň çäginde saklanyp galan beýleki köp sanly ýadygärlikler milletiň ösüşine we türkmen medeniýetiniň kemala gelmegine goşant goşan şu beýik zenanlar barada gürrüň berýär. Şu günki günde-de bu taryhy miras geçmiş bilen şu günüň arasynda köpri bolup hyzmat edýär, ýaş nesle ýurdumyzyň taryhyny hem-de enelerimiziň we uýalarymyzyň taryhy üstünliklerini öwrenmäge kömek edýär.

Biziň Sarpasy Belent Gahryman Arkadagymyz özüniň ähli kitaplarynda we çykyşlarynda häzirki zaman türkmen jemgyýetiniň zenanlarymyzy goldaýandygyny, olaryň maşgala abadançylygynyň, rahatlygynyň we sazlaşykly gurşawyň goragçylary hökmündäki ornuna ýokary baha berýändigini nygtaýar.

Häzirki zaman Türkmenistanda zenanlaryň orny çalt depginler bilen özgerýär, olar däp bolan maşgala gymmatlyklaryny jemgyýetçilik, syýasy we ykdysady durmuşa işjeň gatnaşmak bilen utgaşdyrýarlar. 

​Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň 2022-2024-nji ýyllar üçin Gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek baradaky edarasynyň (UN Women) Ýerine ýetiriji geňeşine saýlanmagy türkmen zenanlarynyň jemgyýetdäki ornuny has-da berkitdi. Şunuň bilen baglylykda, biziň ýurdumyz BMG-niň düzüm birlikleriniň hem-de beýleki halkara we sebit guramalarynyň gatnaşmagynda «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» atly ählumumy gün tertibini durmuşa geçirmek boýunça yzygiderli halkara geňeşmeleriň we dialogyň guralyny döretmegi möhüm hasaplaýar. 

Döwletimiz köp çagaly maşgalalar barada yzygiderli alada edýär, enelere we kömege mätäç çagalara hemaýat edýär.

​Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça Wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa Arkadag şäherinde bu Gaznanyň döredilmeginiň bäş ýyllygy mynasybetli geçirilen dabaraly çäräniň dowamynda, soňky bäş ýylyň içinde Gaznanyň 2400-den gowrak çaga kömek berendigini, 758 sany operasiýanyň geçirilendigini belledi. Olar Gahryman Arkadagymyzyň belent mertebeli adyny buýsanç bilen göterýän Çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi aldylar, ol ýerde innowasion tehnologiýalar ýerli dermanlyk ösümlikler bilen utgaşykly ulanylýar. Ýurdumyzyň demokratik gymmatlyklary we halkymyzyň ynsanperwer däp-dessurlary hut şu işlerde öz beýanyny tapýar. Bularyň ählisi Gahryman Arkadagymyzyň we hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ýolbaşçylygynda gender deňligini üpjün etmekde uly ösüşleriň gazanylandygyny ýene bir gezek tassyklaýar.