Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow HHR-iň Döwlet geňeşiniň Premýeriniň birinji orunbasary, Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň Syýasy býurosynyň Hemişelik Komitetiniň agzasy Din Sýuesýan bilen duşuşdy.

Günortanlyk nahary wagtyndaky duşuşygyň  dowamynda söhbetdeşler iki döwletiň dünýä gün tertibiniň möhüm meseleleri boýunça garaýyşlarynyň ýakyndygyny ýa-da gabat gelýändigini kanagatlanma bilen bellediler. Bu bolsa özara bähbitlere laýyk gelýän ynanyşmak dialogynyň kemala gelmegine ýardam berýär.

Söwda-ykdysady, ýangyç-energetika we ulag-kommunikasiýa ulgamlary, senagat, oba hojalyk pudaklary we beýleki ugurlar ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi.

Şeýle hem taraplar iki ýurduň parlamentleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek we medeni-ynsanperwer gatnaşyklary işjeňleşdirmek meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Pekindäki Halk ýygnaklar öýünde geçirilýän «Bir guşak, bir ýol» III ýokary derejeli maslahatynyň açylyş dabarasyna gatnaşýar. 

Bu giň gerimli maslahata 140-dan gowrak ýurtdan hem-de 30 sany halkara guramalaryndan wekiller, şol sanda döwlet baştutanlary we halkara guramalarynyň ýolbaşçylary gatnaşýarlar.

Maslahatyň çäginde maýa goýum, sanly ykdysadyýet we söwda gatnaşyklaryny giňeltmek boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmek meselelerini ara alyp maslahatlaşmak meýilleşdirilýär. Şeýle hem maýa goýum taslamalarynyň tanyşdyrylyşy we ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda täze şertnamalara gol çekilmegi göz öňünde tutulýar.

Şeýle hem Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň Halk ýygnaklar öýünde «Bir guşak, bir ýol» III ýokary derejeli maslahatynyň çäklerinde geçiriljek Özara baglanyşyk boýunça ýokary derejeli maslahatda çykyş etmegine garaşylýar.

2013-nji ýylda Si Szinpin tarapyndan teklip edilen «Bir guşak, bir ýol» konsepsiýasy dünýä bileleşiginiň oňyn seslenmesine mynasyp boldy. Bu başlangyjyň maksady has köp sanly ýurtlaryň gatnaşmagynda hem-de gyzyklanma bildirýän döwletleriň serişdelerini peýdalanmak bilen, halkara söwda-maýa goýum taslamalaryny işjeňleşdirmekden ybaratdyr. Bu başlangyja eýýäm 150-den gowrak ýurt we 30-dan gowrak halkara guramalary goşuldy.

16-njy oktýabrda Gazagystanyň Almata şäherinde, Gazagystanyň Merkezi Aziýa zenanlar  Dialogyna  2023-nji ýylda başlyklyk etmeginiň çäginde geçirilen konferensiýa «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» halkara gün tertibiniň durmuşa geçirilişini ara alyp maslahatlaşmagyň esasy platformasy boldy. Çäre Gazagystanda «BMG –zenanlar» düzüminiň we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýasynyň sebit merkeziniň goldawy bilen Gazagystanyň parlamenti we hökümeti tarapyndan guraldy.

Bu çärä Dialoga gatnaşýan ýurtlaryň, şol sanda Türkmenistanyň parlamentarileri, Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Aýallar we maşgala we demografiýa syýasaty boýunça milli komissiýanyň agzalary, döwlet edaralarynyň baştutanlary, hökümete dahylsyz  we halkara guramalaryň wekilleri,  diplomatik korpusyň wekilleri, şeýle hem Merkezi Aziýa ýurtlarynyň bilermenler jemgyýeti  gatnaşdylar. 

Ara alyp maslahatlaşmagyň esasy temalarynyň biri, Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň 2000-nji ýylda kabul eden 1325-nji Kararnamasynyň ýerine ýetirilmeginiň çäginde ösýän durnuksyzlyk we dawa-jenjel şertlerinde aýallaryň orny, ýagdaýy we howpsuzlygy boldy. Bu, gapma-garşylykly ýagdaýy aýallaryň halkara parahatçylyk we howpsuzlyk gün tertibi bilen baglanyşdyran ilkinji kararnama boldy. Umuman alanyňda, BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi aýallar, parahatçylyk we howpsuzlyk boýunça 10 kararnama kabul etdi.Olar  Gün tertibiniň dört sütünini, ýagny gapma-garşylyklaryň  öňüni almakda aýallaryň tutýan orny, parahatçylygy gurmaga gatnaşmagy, dawa-jenjel wagtynda we ondan soň aýal-gyzlaryň hukuklaryny goramak, bosgunlara we göçüriş döwründäki aýratyn zerurlyklary öz içine alýar. Almata şäherinde geçirilen konferensiýa gatnaşyjylar Merkezi Aziýada 2030 gün tertibiniň çäginde «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» borçnamalaryny durmuşa geçirmegiň ösüşi we geljegi barada pikir alyşdylar we tejribeleri we teklipleri bilen paýlaşdylar.Şeýle hem  BMG-niň «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk»  gün tertibiniň durmuşa geçirilmegine ýardam etjek kanunçylyk başlangyçlary barada pikir alşyldy.

Maslahat BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýa merkeziniň, ÝHHG-nyň  we Ýewropa  Bileleşiginiň esasy  ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda häzirki parahatçylyk we howpsuzlyk meselelerine bagyşlanan açyk mejlis bilen tamamlandy. Maslahatyň ahyrynda BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşiniň «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» kararyny ýerine ýetirmek boýunça işleri güýçlendirmek baradaky gutarnykly resminama kabul edildi. Zenanlar Dialogy Merkezi Aziýada «Zenanlar, parahatçylyk we howpsuzlyk» gün tertibini durmuşa geçirmek üçin ähli derejelerde aýallaryň syýasata gatnaşygyny we karar kabul etmek mehanizmlerini utgaşdyrmaga mümkinçilik berdi.

Merkezi Aziýanyň Zenanlar  Dialogynyň  wajyp ösüş meselelerini ara alyp maslahatlaşmak we sebitdäki zenan parlamentarileriniň arasyndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak  üçin resmi däl meýdança bolandygyny ýatladýarys. Dialog   BMG-niň Merkezi Aziýa üçin Öňüni alyş diplomatiýa merkeziniň, BMG-niň Ösüş Maksatnamasynyň we «BMG-niň  Zenanlar» düzüminiň goldawy bilen döredildi we işleýär. Dialog resmi taýdan 2020-nji ýylyň dekabrynda başlandy. 2021-nji ýylda Dialoga Özbegistan, 2022-nji ýylda Türkmenistan tarapyndan ýolbaşçylyk edildi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow «Bir guşak, bir ýol» üçünji ýokary derejeli maslahatyna gatnaşmak üçin Hytaý Halk Respublikasyna iş sapary bilen bardy.

Milli Liderimiziň Aşgabatdan ugran uçary Pekiniň «Şoudu» howa menziline gondy. Howa menzilinde Gahryman Arkadagymyzy Hytaý Halk Respublikasynyň resmi adamlary garşyladylar.

Saparyň çäginde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow «Bir guşak, bir ýol» üçünji ýokary derejeli maslahatyna gatnaşar we Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin bilen duşuşyk geçirer. 

Türkmen-hytaý hyzmatdaşlygy uzak möhletleýin häsiýete eýe bolup, ýurtlarymyz tarapyndan gol çekilen strategik hyzmatdaşlygy ýola goýmak barada bilelikdäki Jarnama laýyklykda guralýar. Şu ýylyň ýanwar aýynda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Hytaýa bolan döwlet saparynyň we şol saparda HHR-iň Başlygy Si Szinpin bilen geçiren duşuşygynyň netijeleri boýunça iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň derejesiniň hemmetaraplaýyn strategiki hyzmatdaşlyga tarap ýokarlanjakdygy barada habar berildi.

«Bir guşak, bir ýol» üçünji ýokary derejeli maslahaty Merkezi Aziýanyň, Ýewropanyň we Afrikanyň 60-dan gowrak ýurduny birleşdirýän täze söwda-transport geçelgelerini döretmek, häzirki hereket edýänlerini bolsa kämilleşdirmek boýunça Hytaýyň halkara başlangyjy bolup durýar. Şeýle hem maslahat şol ýurtlar bilen Hytaýyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň ösmegine ýardam berer.

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisine gatnaşmak üçin Gyrgyz Respublikasyna iş sapary bilen ugrady.

Paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar ugratdylar. Howa menzilinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Gyrgyz Respublikasynyň ýurdumyzdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Azizbek Madmarow bilen bolan söhbetdeşliginde döwletara dialogyň dostlukly häsiýete eýedigi bellenildi. Häzirki wagtda şol dialoga täze itergi berildi. Bellenilişi ýaly, iki doganlyk halkyň abadançylygynyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli türkmen-gyrgyz gatnaşyklary ähli ugurlar boýunça okgunly ösdürilýär. Şunuň bilen birlikde, biziň ýurtlarymyz sebit we halkara derejede işjeň hyzmatdaşlyk edýärler.

Şu saparyň hem-de hormatly Prezidentimiziň GDA-nyň sammitine gatnaşmagynyň däp bolan döwletara gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam etjekdigine, Arkalaşygyň giňişliginde özara bähbitli hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegine anyk goşant boljakdygyna ynam bildirildi.

Bitarap Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň assosirlenen agzasy hökmünde GDA-nyň çäklerinde açyk we deňhukukly dialoga ygrarlydygyny bellemek gerek. Munuň özi Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan we häzirki wagtda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän ýurdumyzyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlaryna laýyk gelýär. Ikitaraplaýyn, köptaraplaýyn görnüşde, abraýly halkara we sebit guramalarynyň hem-de düzümleriniň ugry boýunça netijeli hyzmatdaşlyk bu strategiýanyň esasy ugry bolup durýar.

Arkalaşygyň giňişliginde özara gatnaşyklar meselelerinde işjeň orny eýelemek bilen, ýurdumyz söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy we däp bolan medeni-ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmek boýunça möhüm başlangyçlary öňe sürýär. Türkmenistan GDA agza döwletler bilen gatnaşyklary, umuman, Arkalaşygyň formatyndaky hyzmatdaşlygy dostlugyň we hoşniýetli goňşuçylygyň berk binýadynda guramak bilen, GDA-nyň howandarlygynda dürli çärelere işjeň gatnaşýar. Şunuň bilen birlikde, ýurdumyz ençeme gezek Arkalaşygyň çäreleriniň, möhüm duşuşyklarynyň, forumlarynyň, şol sanda GDA-nyň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň Geňeşleriniň mejlisleriniň geçirilýän ýerine öwrüldi.

Şeýle hem 2019-njy ýylda Aşgabatda geçirilen GDA-nyň sammitiniň netijeleri boýunça GDA gatnaşyjy döwletleriň strategik ykdysady hyzmatdaşlygy hakynda Jarnamanyň kabul edilendigini bellemek ýerlikli bolar. Şol sammiti Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk edýän ýurt hökmünde geçirdi. Mälim bolşy ýaly, bu möhüm resminama türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanyldy.

Şu gezekki sammitiň gün tertibi Arkalaşygyň giňişliginde häzirki döwrüň ýagdaýlaryny we uzak möhletli geljegi nazara almak bilen, hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlaryny kesgitlemäge degişli meseleleriň giň ugurlaryny öz içine alýar. Ýokary derejedäki duşuşygyň öňüsyrasynda — 12-nji oktýabrda Türkmenistanyň wekiliýeti Bişkekde geçirilen GDA ýurtlarynyň daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň mejlisine gatnaşdy.

...Hormatly Prezidentimiziň uçary Gyrgyzystanyň paýtagtyna çenli uçuşy amala aşyryp, “Manas” Halkara howa menzilinde gondy. Bu ýerde GDA ýurtlarynyň Döwlet baýdaklary, Arkalaşygyň baýdagy galdyryldy we Hormat garawuly nyzama düzüldi.

Howa menzilinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň Başlygy Akylbek Žaparow we beýleki resmi adamlar garşyladylar. Myhmansöýerligiň asylly däbine görä, belent mertebeli myhmana gyrgyz milli nygmatlary — pişme we bal hödür edildi, gül desseleri gowşuryldy. Döwlet Baştutanymyz howa menzilinden “Ala-Arça” döwlet kabulhanasyna tarap ugrady.

Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Prezident Sadyr Žaparow bilen duşuşygy geçirildi. Duşuşygyň öňüsyrasynda Türkmenistanyň we Gyrgyz Respublikasynyň Baştutanlary iki ýurduň Döwlet baýdaklarynyň öňünde surata düşdüler.

Prezident Sadyr Žaparow belent mertebeli myhmany mähirli mübärekläp, Bişkekde kabul edýändigine örän şatdygyny nygtady we mümkinçilikden peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy Türkmenistanyň Gahrymany diýen belent adyň dakylmagy bilen gutlady.

Şeýle-de Gyrgyzystanyň Baştutany türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa mähirli salamyny, iň gowy arzuwlaryny beýan edip, Gahryman Arkadagymyz bilen duşuşygyny ýakymly duýgular bilen ýatlaýandygyny belledi.

Gyrgyz Lideri döwlet Baştutanymyzyň Bişkek şäherine şu saparynyň öňden gelýän dostlukly, halklarymyzyň taryhy-medeni umumylygyna daýanýan döwletara gatnaşyklaryň mundan beýläk-de pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisine gatnaşmaga çakylygy we myhmansöýerlik üçin Prezident Sadyr Žaparowa minnetdarlyk bildirip, sammitde başlyklyk edýän ýurt hökmünde Gyrgyz Respublikasyna mejlisiň üstünlikli geçirilmegini, bu möhüm duşuşykda ähli maksatlara ýetilmegini hem-de wezipeleriň çözülmegini arzuw etdi.

Döwlet Baştutanymyz sammitiň ýokary guramaçylyk derejesini belläp we ýurdumyzyň Arkalaşygyň formatynda mundan beýläk-de bilelikde işlemäge taýýardygyny tassyklap, gyrgyz Liderine türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň mähirli salamyny ýetirdi.

Duşuşygyň dowamynda Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň Baştutanlary döwletara gatnaşyklaryň yzygiderli ösdürilýändigini kanagatlanma bilen belläp, ähli ugurlar boýunça okgunly ösýän ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geljegi barada pikir alyşdylar. Ýokary we Hökümet derejesindäki yzygiderli amala aşyrylýan özara saparlardyr gepleşikler gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna ýardam edýär. Şunda söwda-ykdysady ulgamda bar bolan kuwwatdan netijeli peýdalanmak, ösüşiň oňyn görkezijilerine eýe bolan özara haryt dolanyşygynyň möçberini artdyrmak üçin ähli gurallary ulanmagyň zerurdygy bellenildi. Nebitgaz senagaty, energetika, ulag, oba hojalygy we beýlekiler hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen baglylykda, hökümetara türkmen-gyrgyz toparynyň işiniň ähmiýetli orny nygtaldy.

Söhbetdeşligiň dowamynda Prezident Sadyr Žaparow hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa elektrik energetikasy ulgamynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy goldaýandygy üçin hoşallyk bildirip, bu ulgamda gazanylan ylalaşyklaryň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini nygtady. Ulag ulgamynda netijeli hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň mümkinçilikleri bilen baglylykda, yklym ähmiýetli möhüm üstaşyr ulag we logistika merkezi hökmünde Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň orny bellenildi. Şunuň bilen bir hatarda, ynsanperwer gatnaşyklary — ylym, bilim, medeniýet, sport we syýahatçylyk ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ähmiýetine üns çekildi.

Şeýle hem Türkmenistan bilen Gyrgyzystanyň köptaraplaýyn görnüşde, halkara düzümleriň ugry boýunça gatnaşyklarynyň netijeli häsiýeti bellenildi. Bu ugurda taraplar birek-biregiň oňyn başlangyçlaryny goldaýarlar. Şunuň bilen baglylykda, GDA-nyň şu sammitiniň gün tertibi gyzyklanma bildirilip ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşygyň ahyrynda Prezidentler Serdar Berdimuhamedow we Sadyr Žaparow türkmen-gyrgyz gatnaşyklarynyň mundan beýläk-de okgunly ösdürilip, täze anyk many-mazmun bilen baýlaşdyryljakdygyna ynam bildirdiler hem-de birek-birege berk jan saglyk, jogapkärli döwlet işlerinde üstünlikleri, iki ýurduň doganlyk halklaryna bolsa abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdiler.

Şu gün döwlet Baştutanymyz GDA-nyň sammitine gatnaşdy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň geçirilýän ýeri bolan “Ala-Arça” döwlet kabulhanasynyň Maslahatlar binasyna ugrady. Bu ýerde belent mertebeli myhmany Prezident Sadyr Žaparow mähirli garşylady. Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň Baştutanlary sammitiň resmi banneriniň öňünde ýadygärlik surata düşdüler.

Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowyň başlyklyk etmeginde geçirilen mejlise Azerbaýjan Respublikasynyň Prezidenti Ilham Aliýew, Belarus Respublikasynyň Prezidenti Aleksandr Lukaşenko, Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýew, Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin, Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmon, Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew we GDA-nyň Baş sekretary Sergeý Lebedew hem gatnaşdylar. Sammitiň resmi banneriniň öňünde bilelikde surata düşmek dabarasyndan soňra, ýokary derejedäki duşuşyk geçirildi.

Prezident Sadyr Žaparow belent mertebeli myhmanlary gyrgyz topragynda mähirli mübärekläp, Arkalaşygyň giňişliginde özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, dürli ulgamlarda bar bolan kuwwatdan netijeli peýdalanmak, ykdysady we ynsanperwer gatnaşyklary çuňlaşdyrmak babatda şu günki ýokary derejedäki duşuşygyň gün tertibine girizilen meseleleriň ähmiýetini nygtady. Munuň özi umumy abadançylygyň maksatlaryna doly laýyk gelýär.

Soňra dostlukly döwletleriň Baştutanlaryna söz berildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow çykyşynyň başynda sammite gatnaşyjylara ýüzlenip, Prezident Sadyr Žaparowa şu mejlisiň guralandygy, hoşniýetlilik, myhmansöýerlik we netijeli işlemek babatda döredilen ajaýyp şertler üçin minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz şu günki duşuşygyň GDA-nyň çäklerinde ählumumy we sebit gün tertibiniň ileri tutulýan meseleleri boýunça yzygiderli, köpugurly dialogyň dowamy bolup durýandygyny belläp, döwletleriň Arkalaşygyň formatyndaky özara gatnaşyklarynyň derwaýys meseleler boýunça hyzmatdaşlygy üstünlikli ilerletmek üçin amatly ýagdaýy döretmegiň möhüm şerti bolup durýandygyna ynam bildirdi.

Mälim bolşy ýaly, ýurdumyz GDA-nyň assosirlenen agzasy bolmak bilen, onuň işine Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna laýyklykda gatnaşýar. Arkalaşygyň çäklerinde öňe sürýän tekliplerimiz Türkmenistanyň Milletler Bileleşiginde beýan eden başlangyçlaryna doly laýyk gelýär diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy. Munuň özi, ilkinji nobatda, parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek meselelerine degişlidir.

Soňky döwrüň halkara wakalary parahatçylygy saklamagyň, howpsuzlygy, durnuklylygy üpjün etmegiň dünýä syýasatynyň ileri tutulýan ugurlary boljakdygyny aýdyňlyk bilen görkezýär diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady. Bu babatda häzirki wagtda Türkmenistan dünýä ösüşiniň ýagdaýlaryny we ugurlaryny nazara almak bilen, BMG-niň howandarlygynda Ählumumy howpsuzlyk strategiýasyny işläp taýýarlamak mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmaga girişmegi teklip edýär. Bu başlangyç Baş Assambleýanyň 78-nji sessiýasynyň barşynda beýan edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow bu strategiýanyň möhüm ugurlarynyň üçüsini anyklaşdyryp, olaryň birinjisi hökmünde gapma-garşylyklaryň we howplaryň öňüni almagyň, aradan aýyrmagyň, olary ýüze çykarýan sebäpleri ýok etmegiň guraly hökmünde öňüni alyş diplomatiýasynyň ýörelgelerini kesgitledi. Strategiýanyň ikinji ugry syýasy hukuk dereje hökmünde oňyn Bitaraplygyň kuwwatyndan peýdalanmak bilen baglydyr. Munuň özi diplomatik serişdeleriň we usullaryň ähli görnüşlerini ulanmak arkaly jedelleridir gapma-garşylyklary parahatçylykly ýol bilen kadalaşdyrmagyň möhüm şerti bolup hyzmat edýär. Bu babatda Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň özboluşly halkara hukuk ýagdaýy, toplan parahatçylyk dörediji araçyllygynyň oňyn tejribesi hem-de döwletara meseleleri dawasyz çözmäge ygrarlydygy bellenildi.

Üçünjiden, Ählumumy howpsuzlyk strategiýasynda parahatçylygy üpjün etmegiň kepili hökmünde ynanyşmak dialogynyň medeniýetini dikeltmegiň ähmiýetini nazara almagy wajyp hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2021-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” hem-de 2023-nji ýyly “Parahatçylygyň kepili hökmünde dialogyň halkara ýyly” diýip yglan etmek hakyndaky çözgütleriniň orny nygtaldy. Wagt bu Kararnamalaryň häzirki döwür üçin hem derwaýysdygyny tassyklady. Biz strategiýanyň işlenip taýýarlanylmagyna özara düşünişmek we hyzmatdaşlyk, şol sanda Arkalaşygyň çäklerinde hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň ýolunda, şeýle hem syýasy, ykdysady, ekologik, tebigaty goramak, ynsanperwer häsiýetli derwaýys meseleleri çözmek, umuman, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin möhüm ädim hökmünde garaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow türkmen tarapynyň başlangyjy bilen BMG-niň giňişliginde döredilen Bitaraplygyň dostlary toparynyň çäklerinde köptaraply hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de pugtalandyrmak boýunça alnyp barylýan işlere aýratyn ünsi çekdi. Türkmenistan şu ýylyň dekabrynda Aşgabatda toparyň ýokary derejedäki nobatdaky duşuşygyny geçirmegi, şondan soňra 2024-nji ýylda halkara maslahaty guramagy teklip etdi we GDA gatnaşyjy döwletleriň ýokarda agzalan başlangyjyň çäklerinde işjeň hyzmatdaşlygyna ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Bitaraplyk we howpsuzlyk institutyny döretmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşylanda, biziň ýurtlarymyzyň bähbitleriniň laýyk geljekdigine ynam bildirip, ýurdumyzyň munuň üçin Aşgabatda zerur bolan ähli infrastrukturany we şertleri hödürlemäge taýýardygyny tassyklady. Bu institut Bitaraplyk, onuň bilen baglanyşykly meseleler boýunça seljeriş barlaglaryny geçirmek üçin netijeli meýdança bolmalydyr.

BMG-niň howandarlygynda Merkezi Aziýada Howpsuzlyk boýunça maslahaty döretmek baradaky Türkmenistanyň teklipleri Arkalaşygyň çäklerindäki hyzmatdaşlygyň formaty üçin derwaýys bolup durýar. Sebitiň durnukly, gapma-garşylyksyz ösüşini üpjün etmek işinde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we beýleki gyzyklanma bildirýän döwletleriň, halkara guramalaryň, maliýe-ykdysady institutlaryň ýakynlaşmagyna we tagallalarynyň utgaşdyrylmagyna gönükdirilen çemeleşmeleriň, çözgütleriň işlenip taýýarlanylmagyny maslahatyň esasy maksady hasaplaýarys. Türkmen tarapy Arkalaşygyň döwletlerini geljek ýyl Aşgabatda maslahatyň birinji mejlisiniň işine gatnaşmaga çagyrýar.

Häzirki zaman dünýäsiniň terrorçylyk howpy, neşe serişdeleriniň bikanun dolanyşygy, adam söwdasy, GDA-nyň giňişligine radikal, ekstremistik elementleriň aralaşmagy ýaly wehimlere garşy durmak, kiberhowplar we beýleki wehimler bilen baglanyşykly meseleler boýunça mundan beýläk-de tagallalarymyzy utgaşdyrmagy möhüm hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Derwaýys meseleleri çözmegiň ýollaryny gözlemek boýunça teklipleri öňe sürmek bilen, biz başlangyçlarymyzyň Arkalaşygyň çäklerinde berk we uzak möhletli parahatçylygy, howpsuzlygy üpjün etmäge gönükdirilendigine, tutuş dünýäde parahatçylyk we ylalaşyklylyk diplomatiýasyny ilerletmäge uly goşant bolup hyzmat edýändigine düşünmekden ugur alýarys diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Ykdysadyýetde hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegini gatnaşyklarymyzyň ileri tutulýan ugry hasaplaýarys. Mälim bolşy ýaly, 2019-njy ýylda Aşgabatda geçirilen GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy boýunça işlenip taýýarlanylan Arkalaşyga gatnaşyjy döwletleriň strategik ykdysady hyzmatdaşlygy hakynda Jarnama gol çekildi. Bu resminama soňra kabul edilen GDA-nyň 2030-njy ýyla çenli ykdysady ösüşiniň Strategiýasynyň esasyny düzdi. Strategiýada söwda, senagat kooperasiýasy, ulag, energetika, maýa goýumlar ulgamlarynda we beýleki ileri tutulýan pudaklarda ýakyn gatnaşyklar göz öňünde tutulýar. Bu baradaky gürrüňi dowam edip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow türkmen tarapynyň giň gerimli Demirgazyk — Günorta we Gündogar — Günbatar düzümleýin geçelgeleri ösdürmek babatda energetika, ulag-kommunikasiýa ugurlaryny diwersifikasiýalaşdyrmak boýunça başyny başlan taslamalarynyň Arkalaşygyň döwletleri üçin wajypdygyna ynam bildirdi. Şunuň bilen baglylykda, Hazar deňzi — Gara deňiz we Aziýa — Ýuwaş umman sebitleriniň ulag gatnawlary, şeýle hem Aýlagyň we Ýakyn Gündogaryň ýurtlary bilen logistik mümkinçilikleri artdyrmaga uly ähmiýet berilýär.

Ýurtlarymyzyň halklarynyň arasyndaky ysnyşykly ynsanperwer gatnaşyklar, ozalkysy ýaly, GDA-nyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň möhüm we birleşdiriji şerti bolmagynda galýar. Ylym-bilim, syýahatçylyk, sport ulgamlarynda uly tejribe topladyk. Medeni alyşmalar ulgamyndaky hyzmatdaşlyk hem wajyp ugur bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ýurdumyzyň 2024-nji ýylda gadymy Samarkant şäherini “GDA-nyň medeni paýtagty” diýip yglan etmek hakyndaky başlangyjy goldaýandygyny belläp, bu hormatly derejäniň çäklerinde çäreleriň geçirilmeginiň GDA-nyň halklarynyň medeniýetleriniň özara baýlaşmagyna täze itergi berjekdigine, däp bolan dostluk, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Çykyşynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz ýurdumyzyň GDA-nyň çäklerinde mundan beýläk-de gatnaşyk etmäge berk ygrarlydygyny tassyklap, döwletara hyzmatdaşlygyň uly geljeginiň bardygyna ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentine 2023-nji ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda netijeli başlyklyk edendigi üçin minnetdarlyk bildirip, geljek ýyl GDA-da başlyklyk etjek Russiýa Federasiýasyna we Prezident Wladimir Putine üstünlikleri arzuw etdi, şeýle hem GDA-nyň Baş sekretary Sergeý Lebedewe bilelikdäki işi üstünlikli utgaşdyrandygy, şu mejlisiň netijeli geçirilmegine uly goşant goşandygy üçin minnetdarlyk sözlerini aýtdy.

Sammitiň barşynda bolan pikir alyşmalaryň çäklerinde Arkalaşygyň şu ýylyň dowamynda alyp baran işleriniň jemleri seljerildi, geljek ýyl üçin ileri tutulýan wezipeler anyklaşdyryldy, halkara we sebit durmuşynyň derwaýys meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem birnäçe guramaçylyk we beýleki degişli meselelere garaldy.

GDA-nyň Baş sekretary S.Lebedew 2024-nji ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna başlyklyk etmegiň Russiýa Federasiýasyna geçýändigi hem-de GDA-nyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisini geljek ýylyň 8-nji oktýabrynda Moskwa şäherinde geçirmek baradaky çözgütleri beýan etdi.

Sammitiň jemleri boýunça resminamalaryň birnäçesi kabul edildi.

Mejlis tamamlanandan soňra, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow “Manas” Halkara howa menziline bardy we şol ýerden Watanymyza ugrady.

Hormatly Prezidentimiziň uçary Aşgabada çenli uçuşy amala aşyryp, paýtagtymyzyň Halkara howa menzilinde gondy. Şol ýerde döwlet Baştutanymyzy resmi adamlar garşyladylar.

Bu ýerde Gyrgyz Respublikasynyň ýurdumyzdaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçisi Azizbek Madmarow hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy saparyň üstünlikli geçmegi bilen gutlap, Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň giňişliginde netijeli gatnaşyklary ösdürmekdäki işjeň ornuny belledi. Bişkekde ýokary derejede geçirilen duşuşyklaryň türkmen-gyrgyz hyzmatdaşlygyna, şeýle hem GDA-nyň çäklerinde köpýyllyk döwletara gatnaşyklara täze itergi berjekdigine ynam bildirildi. Munuň özi umumy abadançylygyň, rowaçlygyň we ösüşiň bähbitlerine laýyk gelýär.

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow Arkalaşygyň döwletlerini geljek ýyl Aşgabatda geçiriljek Merkezi Aziýada howpsuzlyk boýunça Maslahatyň birinji mejlisine çagyrdy. Bu barada Türkmenistanyň Prezidenti Bişkekde geçirilen GDA döwletleriniň Baştutanlarynyň Sammitinde aýtdy.

Hormatly Prezidentimiziň aýtmagyna görä, Türkmenistanyň BMG-niň howandarlygynda Merkezi Aziýada howpsuzlyk boýunça Maslahaty döretmek barada Türkmenistanyň teklipleri Arkalaşygyň çäklerinde hyzmatdaşlygyň formaty üçin derwaýys bolup durýar.

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, sebitiň durnukly, gapma-garşylyksyz ösüşini üpjün etmek işinde Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we beýleki gyzyklanma bildirýän döwletleriň, halkara guramalaryň, maliýe we ykdysady institutlaryň ýakynlaşmagyna we tagallalarynyň utgaşdyrylmagyna gönükdirilen çemeleşmeleriň we çözgütleriň işlenip taýýarlanylmagyny Maslahatyň esasy maksady hasaplaýarys.

«Türkmen tarapy Arkalaşygyň döwletlerini geljek ýyl Aşgabatda Maslahatyň birinji mejlisiniň işine gatnaşmaga çagyrýar» diýip, Türkmenistanyň Prezidenti nygtady.

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow Bişkege iş saparynyň barşynda ýokary derejedäki kiçi düzümdäki duşuşyk bilen başlanan GDA agza ýurtlaryň Döwlet Baştutanlarynyň Geňeşine gatnaşýar.

Kiçi düzümdäki duşuşykdan soňra taraplaryň hökümet agzalarynyň gatnaşmagynda GDA agza ýurtlaryň Döwlet Baştutanlarynyň giňeldilen düzümdäki mejlisi geçiriler.

Sammitiň gün tertibi Arkalaşygyň giňişliginde özara bähbitli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürilmek, dürli ulgamlarda bar bolan kuwwatdan netijeli peýdalanmak we ykdysady hem-de ynsanperwer gatnaşyklary çuňlaşdyrmak ýaly köp sanly meseläni öz içine alýar.

Bişkege iş saparynyň barşynda Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow Gyrgyzystanyň Prezidenti Sadyr Žaparow bilen duşuşdy.

Taraplar syýasy-diplomatik, söwda-ykdysadyýet we medeni-ynsanperwer ugurlarda türkmen-gyrgyz gatnaşyklarynyň ösüşini ara alyp maslahatlaşdylar. Gepleşikleriň esasy ugry Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň çäginde hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda boldy.

Şeýle hem Türkmenistanyň we Gyrgyzystanyň Baştutanlary global we sebit syýasatynyň meseleleri boýunça özara pikir alyşdylar

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Türkiýe Respublikasynyň daşary işler ministri Hakan Fidany kabul etdi.

Myhman duşuşmaga wagt tapandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyza hem-de türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdoganyň iberen mähirli salamyny, türkmen halkyna abadançylyk we rowaçlyk baradaky arzuwlaryny ýetirdi. Şunda Türkiýede doganlyk Türkmenistan bilen däp bolan dostlukly gatnaşyklara uly ähmiýet berilýändigi bellenildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Türkiýäniň DIM-niň ýolbaşçysyny gadymy türkmen topragynda görýändigine şatdygyny aýdyp, Türkiýe Respublikasynyň Prezidentine iň gowy arzuwlaryny beýan etdi hem-de şu gezekki saparyň çäklerinde meýilleşdirilen gepleşikleriň, duşuşyklaryň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyga täze itergi berjekdigine ynam bildirdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz jenap Hakan Fidany we doganlyk türk halkyny ýakynda belleniljek şanly sene — Türkiýe Respublikasynyň döredilmeginiň 100 ýyllygy bilen gutlady.

Daşary işler ministri gutlaglar üçin hoşallyk bildirip, hormat goýmak hem-de özara bähbitlilik ýörelgelerinde ýola goýulýan döwletara gatnaşyklaryň yzygiderli giňeldilmegine Türkiýäniň aýratyn gyzyklanma bildirýändigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Türkiýe Respublikasy ýurdumyzyň doganlyk döwletidir, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlyk bolsa strategik häsiýete eýedir. Köpasyrlyk türkmen-türk gatnaşyklary baý tejribä esaslanyp, syýasy, ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygyň häzirki ýokary derejesi munuň aýdyň güwäsidir. Ýurtlarymyzyň arasyndaky hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn görnüşde bolşy ýaly, halkara guramalaryň çäklerinde hem özara bähbitlilik esasynda üstünlikli ösdürilýär we pugtalandyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz, hususan-da, BMG-niň çäklerinde Türkmenistanyň halkara başlangyçlaryny, tekliplerini goldaýandygy üçin türk tarapyna minnetdarlyk bildirdi.

Duşuşygyň dowamynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň geljekki mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy, şunda Hökümet wekiliýetleriniň özara saparlary, iki ýurduň daşary syýasat edaralarynyň arasynda geçirilýän yzygiderli geňeşmelerdir duşuşyklar möhüm şert bolup çykyş edýär. Döwlet Baştutanymyz ýakynda Türkiýe Respublikasyna boljak resmi saparynyň türkmen-türk dost-doganlyk gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmekde täze sahypany açjakdygyna ynam bildirdi.

Köpugurly ikitaraplaýyn hyzmatdaşlykda söwda-ykdysady ulgama aýratyn orun degişlidir. Şunuň bilen baglylykda, häzirki wagtda Türkiýe Respublikasynyň ýurdumyzyň daşary söwda dolanyşygynda öňdäki orunlaryň birini eýeleýändigi bellenildi. Biziň döwletlerimiz ykdysadyýetiň ähli pudaklarynda işjeň hyzmatdaşlyk edýärler diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady hem-de ýangyç-energetika toplumynda, ulag-aragatnaşyk pudaklarynda netijeli gatnaşyklary ösdürmek üçin uly mümkinçilikleriň bardygyny aýtdy.

Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow we Türkiýe Respublikasynyň daşary işler ministri Hakan Fidan däp bolan döwletara hyzmatdaşlygyň özara bähbitlilik esasynda mundan beýläk-de üstünlikli ösdüriljekdigine ynam bildirdiler.

***

Şu gün ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynda Türkiýe Respublikasynyň daşary işler ministri Hakan Fidan bilen duşuşyk geçirildi. Onda syýasy, ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda we özara gyzyklanma bildirilýän beýleki ugurlarda türkmen-türk hyzmatdaşlygyny ösdürmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşygyň netijeleri boýunça «Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň arasynda 2024-2025-nji ýyllarda hyzmatdaşlyk etmegiň Maksatnamasyna» gol çekildi.