Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» atly kitabynda syýahatçylyk pudagynyň ýurduň ykdysady ösüşindäki  paýynyň ýokarydygyny beýan etmek bilen, ýurdumyzda syýahatçylygy ösdürmegiň zerurlygyna üns berilýär. Myhmanhana ýa-da beýleki desgalar bilen birlikde, dünýä  derejesinde sport desgalarynyň hem gurulmagyny dowam etmek başlangyjynyň çäklerinde Gahryman Arkadagymyz «Nicklaus Сompanies» kompaniýasynyň ýolbaşçysy Jon Riz bilen duşuşdy.

     Ýurdumyzda gurulýan her bir sport desgasynyň ildeşlerimizde  sporta we sagdyn  durmuş  ýörelgelerini  durmuşa ornaşdyrmaga uly gyzyklanma döredýändigi aýdyň ýagdaýdyr. Aşgabat  şäherinde  gurlan we halkara standartlaryna laýyk gelýän, paýtagtymyzyň ýaşaýjylarynyň hem-de syýahat üçin gelýän myhmanlarynyň arasynda meşhur bolan döwrebap golf klubunyň taslamasy muňa mysal bolup biler. Bu taslama ýurdumyzda  tebigatdan  üzňe  bolmadyk, açyk howada oýnalýan golf sportuny ösdürmekde möhüm ädim boldy. 

     Golf sporty XV asyrda ýüze çykyp, kadalary 1774-nji ýylda düzülen  sportyň bir görnüşidir. 1900 we 1904-nji ýyllarda, şeýle  hem  2016-njy ýyldan bäri Olimpiada  oýunlaryna girizilen sportuň bu görnüşi ählumumy derejede gyzyklanma eýe bolup durýar. Golf  sportunyň  artykmaçlyklary açyk howada ýöreýiş, beden terbiýesi, ünsüňi jemlemek, strategik pikirlenmek ukyby ýaly köptaraply artykmaçlyklara eýedir. Bu sport  adamlaryň arasynda gatnaşyklary ösdürmek, klub agzalygy  arkaly  jemgyýetçilik  durmuşyna işjeň gatnaşmak ýaly endikleri hem kemala getirmäge ýardam berýär. 

     Syýahatçylyk ugurlarynyň  gerimini we onuň köp görnüşlerini giňeltmek, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny kämilleşdirmek, hödürlenilýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak, pudak üçin ýokary hünärli işgärleri taýýarlamak  we  maglumat-mahabat  işini güýçlendirmek arkaly içerki we daşarky bazarlarda ýurdumyzyň syýahatçylyk pudagynyň ösüşini gazanmak bu babatda ýaýbaňlandyrylan möçberli  işleriň esasy ugry bolup durýar. Ekologiýa görkezijileri babatda iň arassa kenarlaryň biri hasaplanylýan Hazar  deňziniň  türkmen kenary — «Awaza» milli syýahatçylyk zolagy halkara we ýerli syýahatçylyk üçin örän täsirli we tebigatyň  gaýtalanmajak  gözelliklerine eýedir. Hoştap deňiz  howasy, mineral birleşmeleri we bejeriş palçyklary bilen meşhur bolan Hazar deňziniň kenary täsin haýwanat dünýäsi we biodürlüligi bilen ekosyýahatçylyk ulgamyny ösdürmek üçin örän amatly mekandyr. Şeýle gözel künjekde bar bolan sport desgalarynyň dünýäde ýylsaýyn meşhurlygy artýan golf meýdançalarynyň gurulmagy arkaly üstüniň  ýetirilmegi  Awazany ýurdumyzyň öňdebaryjy dynç alyş we sport merkezine öwürmekde nobatdaky ädim bolar. 

     Ýakynda bilimde we sportda  ýurdumyza  halkara derejesinde  mynasyp wekilçilik edip, baýrakly orunlary gazanan ýaşlarymyz we olary ýokary derejede taýýarlan mugallymlar we tälimçiler hormatly Prezidentimiziň degişli Buýrugyna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň sylaglaryna mynasyp boldular. Gurulmagy  göz öňünde  tutulýan täze, döwrebap desgalar hem ýaşlarymyza sport bilen meşgullanmaga we dünýä derejesinde geçirilýän bilim we sport ýaryşlarynda üstünlikli çykyş etmäge täze mümkinçilikleri açar. Ýurdumyzyň  sport  mümkinçiliklerini  ýokarlandyrmak ugrunda dünýä nusgalyk işleri durmuşa geçirýän hormatly Prezidentimiziň , Gahryman Arkadagymyzyň janlary sag, ömürleri uzak, il-ýurt bähbitli işleri rowaç bolsun! 

Kerimguly GELDIÝEW, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty

     Постановлением Меджлиса Туркменистана 2026 год объявлен годом «Независимый нейтральный Туркменистан – родина целе­устремлённых крылатых скакунов». Как возникла эта идея? Какие мысли и ценности легли в основу выбора данного девиза и как он призван вдохновить наш народ на новые свершения, рассказал в беседе с корреспондентом «НТ» депутат Меджлиса Туркменистана, член Комитета по экономическим вопросам Сердар Аразов.

     – 2026 год по Восточному календарю – год Лошади. У туркмен есть пословица «Конь – воплощение мечты». Украшая Государственный герб Туркменистана, конь символи­зирует независимый нейтральный Туркменистан как страну, уверенно идущую со стремительностью ахалтекинского скакуна к высотам прогресса и великих достижений во всех сферах жизни общества и государства. А в 2026 году мы будем отмечать 35-летие нашей священной независимости. В этом контексте идея девиза «Независимый нейтральный Туркменистан – родина целеустремлённых крылатых скакунов!» – это глубоко продуманное послание, отражающее национальную идентичность и стратегические цели Туркменис­тана. Идея девиза обсуждалась на различных уровнях, в том числе с участием народных депутатов, представителей общественности, в трудовых коллективах, чтобы он максимально отражал чаяния и ценности всего народа.

     Таким образом, идея девиза года стала результатом большой обще­ственно-политической работы. Предложения, поступившие от народных представителей, крупных общественных объединений, трудо­вых коллективов и граждан нашей страны были обобщены в Меджлисе Туркменистана. Так родилась идея объявить 2026 год годом «Независимый нейтральный Туркменис­тан – родина целеустремлённых крылатых скакунов!». 

     Особое вдохновение для этого девиза, несомненно, черпается из величественного образа ахалтекинского скакуна. В этом плане девиз года несёт в себе отголоски богатой истории и культурного наследия туркменского народа. Порода ахалтекинских скакунов  формировалась на туркменской земле на протяжении пяти тысячелетий в результате народной селекции. Об истории происхож­дения и развития этой древнейшей породы и значимой роли ахалте­кинских скакунов в жизни и судьбе туркменского народа рассказывают книги Национального Лидера туркменского народа, Председате­ля  Халк Маслахаты Туркменис­тана Героя-Аркадага Гурбангулы Бердымухамедова «Конь – символ верности и счастья», «Ахалтекинец – наша гордость и слава», «Стремительная поступь скакуна».

     В декабре 2023 года на 18-й сессии Межправительственного комитета ЮНЕСКО было единогласно принято решение о включении номинации «Ахалтекинское коневодческое искусство и традиции украшения коней» в Репрезента­тивный список нематериального культурного наследия человечества ЮНЕСКО. Это решение подтвердило всемирное значение породы и искусства её разведения, признав их частью общечеловече­ского достояния. 

     Благодаря вниманию Героя-Аркадага, ценителя ахалтекинских скакунов развитие ахалтекинского коневодства в Туркменистане стало приоритетом государственной политики, а сама порода признана национальным достоянием. В связи с этим в 2010 году по инициативе Героя-Аркадага была создана Международная  ассоциация ахал­текинского коневодства со штаб- квартирой в Ашхабаде. Важно отметить принятый в 2015 году Меджлисом Туркменистана Закон «О коневодстве и конном спорте», который регулирует вопросы разведения ахалтекинских скакунов, племенную работу, организацию скачек и который направлен на охрану в Туркменистане генофонда чистокровных племенных ахалтекинских лошадей. В Туркменистане также создаются необходимые условия для занятий различными видами конного спорта, проведения соревнований международного уровня и содержания скакунов в соответствии с высокими современными требованиями.

     В 2007 году по инициативе Национального Лидера туркменского народа, Председателя Халк Маслахаты Гурбангулы Бердымухамедова была создана туркменская Группа национальных конных игр «Galkynyş», которая получила сегодня всемирную известность. Её наездники славятся выполнением сложнейших трюков и акробатических номеров на ахалтекинских скакунах. Представляя культурное наследие страны на престижных международных фестивалях, Группа «Galkynyş» неоднократно завоёвывала высшие награды. И сейчас она по праву стала одним из главных культурных брендов страны, демонстрируя мастерство туркменских наездников и красоту ахалтекинских скакунов. 

     Величественный ахалтекинский конь стал символом не только грации и красоты, но и скорости, устремлённости к победам. В этом плане конь символизирует независимый нейтральный Туркменистан как страну, уверенно идущую со стремительностью ахалтекинского скакуна к высотам прогресса и ве­ликих достижений во всех сферах жизни общества и государства. Для народа Туркменистана наступаю­щий год имеет особое значение. Мы будем праздновать 35-летие священной независимости.

     Цель девиза года – ещё большее прославление независимости и суверенитета Туркменистана, высоких рубежей, достигнутых за годы независимости в политике, экономике, культуре, успехов в обеспечении счастливой жизни нашего народа, дальнейшее повышение славы ахалтекинских скакунов, повышение славы и международного авторитета Туркменистана и, конечно, воспитание молодого поколения в духе безмерной гордости, любви и уважения к независимому, постоянно нейтральному Туркменистану, национальному наследию, достойная встреча славного 35-летия независимости Туркменистана. 

     Ориентиром социально-экономического развития Туркменистана в эру Возрождения новой эпохи могущественного государства служат Президентские программы. В прошлом году в рамках  этих программ были успешно реализованы намеченные планы. Так, в целях социально-экономического развития были образованы новые этрапы, в Ахалском велаяте в этрапах Ак бугдай и Каахка построены новые сёла, а в Куняургенчском этрапе Дашогузского велаята – новый современный посёлок. Во всех регионах страны в 2025 году были открыты десятки производственных и социальных объектов. Тысячи семей справили новоселье в новых комфортабель­ных домах. 

     Масштабные проекты воплоща­ются в жизнь и в области охраны здоровья человека. В прошлом году был дан старт  строительству много­ профильных больниц в Ашхабаде и городе Теджен Ахалского велаята, а также Центра охраны здоровья матери и ребёнка в городе Дашогуз Дашогузского велаята.

     Продолжается строительство второй очереди «умного» города Аркадаг.

     Значимыми событиями прошлого года стали открытие Бал­канабатского международного аэропорта, старт прокладки звена газопровода Туркменистан-Афганистан-Пакистан-Индия до афганской провинции Герат – участка Серхетабат-Герат, именуемого как «Arkadagyň ak ýoly», старт строительства производственного комплекса по выпуску минеральных удобрений в структуре Туркменабатского химического завода Лебапского велаята, комплекса по производству карбамида в Туркменбашинском этрапе Балканского велаята, а также автотрассы по маршруту Туркменбаши-Гарабо­газ-граница Казахстана.

     Эти и многие другие открытия наглядно демонстрируют успешное проведение в жизнь политики ува­жаемого Президента, выраженной как «Родина является Родиной только с народом! Государство является государством только с народом!». 

    Как подчеркнул уважаемый Президент в своём новогоднем Обращении к народу Туркменистана, в новом году, который мы встречаем со светлыми мечтами и надеждой, мы отметим 35-летний юбилей священной независимости, продолжим усердно трудиться во имя превращения Родины в край, где царят счастье и процветание. Эти слова Аркадаглы Героя Сердара отражают устремлённость нашего народа на достижение новых высот в развитии общества и государства. Таким образом, девиз «Независимый нейтральный Туркменистан – родина целеустремлённых крылатых скакунов» фокусирует общество на конкретных задачах, таких как экономическое развитие, укрепление суверенитета и продвижение национальных ценностей, и вдохновляет народ на движение вперёд со стремительностью ахалтекинского скакуна.

     Ýur­du­myz­da 2026-njy ýy­lyň «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türkme­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» ýyly diý­lip at­lan­dyryl­ma­gy, il­ki bi­len, Gün­do­gar mü­çe­na­ma­sy bo­ýun­ça ýylky ýy­ly, ýag­ny be­dew ýy­ly bi­len bag­ly bol­sa, ikin­ji ta­rap­dan, türk­men halky­nyň çuň­ňur ru­hy ga­ra­ýyş­la­ryn­dan ge­lip çyk­ýar. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň esas­landy­ran, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň üs­tün­lik­li do­wam et­dir­ýän döw­let sy­ýa­sa­tynyň, döw­let­li­lik ýö­rel­ge­si­niň esa­syn­da duran kuw­wat­ly mil­li ru­hy güýç äh­li ösüş­le­rimi­ziň mi­ze­mez bin­ýa­dy­dyr.

     Mil­li Liderimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň ajaýyp eserlerinde halkymyzyň asyrlaryň kynçylygyna ýan bermedik synmaz erkiniň, belent ruhunyň gözbaşlary örän giň we çuň açylyp görkezilýär. Akyl-paýhasyň, sabyrlylygyň, çydamlylygyň döwürleriň synagyndan geçmekde ilkinji we iň zerur şertlerdigine çyndan uýup gelen, bu düşünjäni ruhy-ahlak ýörelgesine öwren halkymyzyň, häzirki zamanyň çylşyrymly şertlerine garamazdan, berkarar döwletiň binýadyny pugtalandyrmakda, ösüşiň ýokary derejelerini gazanmakda oňyn netijeleri görkezmegi ýöne ýere däldir. 

     Arkadagly Gahryman Serdarymyz «Türkmenistanyň Bitaraplygy — parahatçylygyň we ynanyşmagyň aýdyň ýoly» atly kitabynda şeýle belleýär: «Eliňizdäki bu kitap — eziz halkymyzyň beýik häsiýetleriniň hem-de onuň guwançly netijeleriniň bir beýany. Türkmenleriň parahatçylyk söýüjiliginiň taryhy kökleri, halkymyzyň belent häsiýetleri we ahlak düşünjeleri, medeniýetde, sungatda, durmuş ýörelgelerinde  parahatçylygyň  keşpleri, Türkmenistanyň häzirki zaman Bitaraplygynyň döwlet syýasaty hökmünde kemala gelşi hem-de iş ýüzünde durmuşa geçirilişi, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň halkara gatnaşyklar ulgamyndaky orny, şeýle-de geljegi bilen tanyşmak isleseňiz, bu kitap size ýolgörkeziji bolup biler».

     Bu sözler türkmen Bitaraplygynyň gözbaşlaryna aralaşmaga çagyrýar. Edil şonuň ýaly, berkarar döwletimiziň syýasy-jemgyýetçilik durnuklylygynyň, çalt depginli durmuş-ykdysady ösüşleriniň, daşary gatnaşyklar strategiýasyny durmuşa geçirmekde gazanýan üstünlikleriniň kuwwatly güýjüne göz ýetirmek üçin Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň kitaplaryna ýüzlenmek zerurdyr. Ol kitaplarda beýik türkmen ruhy giňden açylyp görkezilýär. Halkymyzyň kämil, ideal durmuşy üpjün etmek ugrundaky tagallalary giňişleýin beýan edilýär. Halkyň durmuş filosofiýasynyň aýratynlygyna uly üns berlip, milli durmuş ýörelgeleriniň ýaşaýşyň ähli maddy, ruhy ugurlarynda şöhlelendirilişi örän inçelik bilen ýüze çykarylýar, türkmen ruhunyň genji-hazynasy döwrüň belentligine çykýar.

     Ata-babalarymyzdan miras galan asylly ruhy-ahlak ýolumyzyň täze döwrüň ösüşlerinde, keşbinde, durkunda dowam etdirilmegi  milli döwletlilik  ýörelgelerini dünýäde ykrar edilýän, umumadamzat gymmatlygynyň ynsanperwer ugry hökmünde nusgalyk tejribä öwürýär. Dünýä bolsa medeniýetleriň köpdürlüligi bilen gyzyklydyr, manylydyr. Her bir halkyň milli ruhy, mirasy, sungaty, medeniýeti adamzat ýaşaýşynyň baky ösüşiniň kepilidir. Çünki Ýer ýüzündäki durmuşyň maddy tarapy bilen birlikde, ruhy ýaşaýyş hem adamzady bu dünýäni özgerdiji, ösdüriji güýç, bu barlygyň iň gudratly eýesi hökmünde örän belent derejä galdyrýar. Şol belentligiň nazaryýeti adamzat ruhunda jemlenýär. Muny durmuş hakykaty diýip kabul etmek mümkindir. Adamzady gurujy, dörediji, öndüriji, ösdüriji hökmünde öňe, geljege alyp barýan kuwwatly güýjüň aň bilen birlikde, ynsanyň hemişe gözellige, ýagşylyga ymtylýan joşgunly ruhudygy ykrar edilen hakykatdyr. Bu hakykatyň durmuşylygyny, asyrlarda mizemeýändigini, tebigatyň durky ýaly müdimidigini döwürler aýdyň görkezýär. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň häzirki zaman ösüşleriniň egsilmez güýji milli ruhuň örän baý çeşmesidir. 2026-njy ýylyň «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýyly diýlip atlandyrylmagy türkmen ruhunyň many çuňluklaryndan gelip çykýan buýsanjyň alamatydyr.

     Buýsanç, ynam, ruhubelentlik türkmen jemgyýetiniň owal-ahyr durmuş ýörelgelerine pugta ornaşan kalp duýgusydyr. Türkmenleriň durmuşy, tebigaty inçeden duýmak, ömrüň manysy, ýaşaýşyň aňyýet ýollary hakdaky paýhasly garaýyşlary «türkmençilik» diýen düşünjäniň nesilleriň aňynda berk kök urmagyna, halkyň milli häsiýetine öwrülmegine, asyrlar aşyp gelmegine sebäp bolupdyr. Türkmen halkynyň Milli Lideriniň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» atly kitabynda halkymyzyň häsiýetindäki milli ruhuň durmuşyň dürli ugurlarynda ýörelge hökmünde ýüze çykyşy barada çuňňur pikirler öňe sürülýär. Eserde bellenilişi ýaly, ata-babalarymyz ynsaby ahlak kadalaryna laýyk ýaşamagyň kanunlary hasaplapdyrlar, halkymyzyň medeniýetinde, ynam-ygtykatlarynda türkmençilik ýörelgeleri esasy orun eýeläpdir. Türkmençiligiň tutuş mazmuny ynsaplylykda jemlenendir.

     Gahryman Arkadagymyz halk döredijiliginiň güýjüniň ynsanperwerligi terbiýeleýändigi bilen baglydygyny belläp, munuň ömürboýy öwrenilmeli taglymatdygyny nygtaýar. «Ruhy baýlyk ebedi ýaşaýar», «Il-ulus agzybir bolanda, döwlet kuwwatly, ýurt asudadyr» diýen pent-nesihatlary nesilleriň dykgatyna ýetirýär. Milli Liderimiz halkyň häsiýetindäki ajaýyp durmuş kadalarynyň tutuş jemgyýete ýetirýän täsiri barada şeýle diýýär: «Türkmençilikde agzybirlik öýüň baş döwletidir. Agzybirlik maşgaladaky terbiýäniň özenini düzýär. Maşgalada özara gadyrly gatnaşygyň kemala getirilmegi jemgyýetiň jebisleşmegine täsir edýär». Bu pikir ählumumy ösüşi parahatçylykly, sazlaşykly alyp gitmekde zerur bolan ruhy-ahlak jähetlerine üns bermegiň möhümdigi, derwaýysdygy baradaky garaýyşlary hem ýüze çykarýar. Dünýä ösüşiniň häzirki çylşyrymly ýagdaýlary hut şeýle paýhasly pikirleriň, çemeleşmeleriň halkara syýasatynda hökmany şert bolmalydygyny aýdyň görkezýär.

     Gahryman Arkadagymyzyň ýaşaýşyň, umumadamzat gatnaşyklarynyň ruhy jähetleri baradaky pikir-garaýyşlaryny dowam etdirmek bilen, hormatly Prezidentimiz şeýle belleýär: «Biziň dünýämiz umumy öýdür. Bu öýde parahatçylygy, deňligi, özara hormaty gorap saklamak hemmämiziň bähbidimizedir. Dünýä — umumy öýümiz, parahatçylyk umumy geljegimizdir». Döwlet Baştutanymyzyň belläp geçişi ýaly, parahatçylyk — bu ruhy güýjüň, ahlak beýikliginiň, ynsanperwer paýhaslylygyň alamatydyr. Türkmenistanyň çalt ösýän, halkara hyzmatdaşlygy barha giňeltmekde mümkinçiligi uly bolan döwlet hökmünde dünýä giňişliginde ornunyň has pugtalanýan döwründe türkmen halkynyň ata-babadan dowam edip gelýän milli ruhy-ahlak ýoly döwletliligiň binýady bolmak çygryndan has belentliklere çykyp, umumadamzat ösüşine täsir edýär. Türkmeniň ruhy kuwwatyny, paýhasly millet derejesindäki beýik ornuny görkezýär. Munuň özi halkymyzy buýsandyrýar. «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» şygary astynda geçen 2025-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynda çykyş eden döwlet Baştutanymyzyň: «Ählumumy parahatçylygy, özara düşünişmegi üpjün etmek meseleleri häzirki zaman ösüşiniň ugurlary, medeni we ruhy gatnaşyklary gorap saklamagyň hem-de ýakynlaşdyrmagyň zerurlygy bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Bu babatda ýüzýyllyklaryň dowamynda Gündogar bilen Günbataryň arasynda medeni köpri bolan Merkezi Aziýa häzirki günde öz taryhy wezipesini gaýtadan dikeldip, dialog, hyzmatdaşlyk babatda dünýägaraýyşlary we gymmatlyklary ýakynlaşdyrýan giňişlige öwrüldi» diýip bellemek bilen, halkara gatnaşyklaryň ynsanperwerlik, birek-birege hormat goýmak, milli bähbitleri umumy bähbitlere sazlaşdyrmak ruhunda ýola goýmagyň adamzadyň geljegini kepillendirmekdigine ünsi çekýär.

     Berkarar türkmen döwletiniň Merkezi Aziýa, Hazarýaka sebitlerinde asudalygyň, parahatçylykly ösüşiň, ylalaşykly gatnaşyklaryň merkezine, ynsanperwer ideýalaryň ýaýraýan mekanyna öwrülmeginde Milli Liderimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň tagallalary bilen döwlet syýasatynda, milli aňyýetde, jemgyýetçilik, durmuş gatnaşyklarynda halkyň ruhy-ahlak ýörelgelerine, milli garaýyşlara ägirt uly orun bermeginiň örän ähmiýetli we netijeli çözgüt bolandygy bellidir. Şunda oýlanyşykly, öňdengörüjilikli taýýarlanan her bir ösüş maksatnamasynyň düýp mazmunynda halkymyzy geljege ruhlandyrýan, ynamyny artdyrýan wezipeleriň giňden we çuňdan beýan edilmegi halk bilen döwletiň arasyndaky jebisligi pugtalandyrýan altyn sapak bolup, ol ata-babalarymyzyň milli ýol-ýörelgesine bolan hormat-sarpany has-da berkidýär. Bu bolsa uly ruhubelentlik, pugta ynam bilen öňe, belent ösüşlere tarap işjeň hereket etmegiň esasy şertidir.

     Türkmen halky berkarar döwletimiziň iň uly taryhy gymmatlykdygyna, geljekki röwşen ýaşaýşymyzyň, asuda durmuşymyzyň mizemez binýadydygyna çyn ýürekden düşünmek bilen, eziz Diýarymyzyň mundan beýläk-de beýgelmeginiň, şan-şöhratynyň artmagynyň hatyrasyna arman-ýadaman zähmet çekýär, gurýar, döredýär, öndürýär, durmuşy, ýaşaýşy baýlaşdyrýar. Beýik geljek baradaky tagallalarda halkymyza ata-babalarymyzyň miras goýan belent ruhy kuwwat berýär, Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň göreldesi nusga bolýar.

 Ata SERDAROW, Türkmenistanyň Demokratik partiýasynyň başlygy, Mejlisiň deputaty.

     Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň pa­ra­sat­ly baş­tu­tan­ly­gyn­da ata Wata­ny­myz­da her ýy­ly Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň öwüt-ündewle­ri­ne esas­la­nyp, hal­ky­my­zyň erk-is­leg­le­rini, tek­lip­le­ri­ni göz öňün­de tu­tup, mil­li ýö­rel­ge­le­ri­mi­ze la­ýyk­lyk­da döw­re­bap atlan­dyr­mak asyl­ly dä­be öw­rül­di. Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň kara­ry bi­len, 2026-njy ýylyň «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türkmenis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» diý­lip yg­lan edil­me­gi bol­sa, ýur­du­my­zyň ta­ry­hyn­da ýe­ne-de bir tä­ze sahypany aç­dy. Bu bir ta­rap­dan, mil­li gym­mat­lyk­la­ry­my­za goýul­ýan  hor­mat-sar­pa­ny aň­lat­sa, beý­le­ki  ta­rap­dan  ýurdumyzyň dur­mu­şyn­da äh­lu­mu­my ösü­şiň tä­ze­çil­li­ge esaslanýan be­ýik başlan­gyç­la­ry­na hem-de ösüş­le­ri­ne ba­dal­ga beril­ýän­di­gi­ni alamat­lan­dyr­ýar.

     Üs­tü­miz­dä­ki ýy­ly­my­zyň şy­ga­ry­nyň il­kin­ji jüm­le­le­ri eziz Diýa­ry­my­zyň go­şa ga­naty­ny - Ga­raş­syz­ly­gyny hem-de hemişelik Bi­ta­raplygy­ny şöh­le­len­dir­ýär. Şo­nuň bi­len bir ha­tar­da, be­dew bat­ly beýik baş­lan­gyç­la­ryň ne­ti­jesin­de tu­tan her bir maksady­my­zyň my­rat tap­ýan­dy­gy ba­ra­da­ky ru­hy ga­nat be­ri­ji söz­ler toý-baý­ram­ly ýy­lymy­zyň şy­ga­ry­ny be­ze­ýär. Şu gün­ki eşret­li za­ma­na­nyň nyşa­nyn­da ýur­du­my­zyň bäş we­la­ýa­ty­nyň tebi­gy reňk­leri­niň hem-de ha­ly göl­le­ri­niň ýer­leş­di­ril­me­gi asu­da, ag­zybir hal­ky­my­zyň je­bis­li­gi­niň ny­şa­ny­ny ala­mat­lan­dyr­ýar. Onda Türkmenistan döw­le­timi­ziň ýa­şyl reňk­li kar­ta­sy­nyň ýerleş­me­gi säh­ra düz­le­ri­mi­ziň, ýa­şyl ýaý­la­la­ry­my­zyň te­bi­gat bilen saz­la­şy­gy­ny hem-de mukad­des Ga­raş­syzlygy­myzyň netijesin­de çäk bi­te­wüli­gimi­ziň üp­jün edil­me­gi bo­lup, zeý­tun ýap­rak­la­ry he­mi­şe­lik Bita­raplygymyzyň ny­şa­ny­ny şekillendirýär. Ýy­ly­my­zyň ny­şa­nyn­da toý ba­gy­ny ke­sip bar­ýan be­dew atyň şe­kil­len­diril­me­gi bol­sa bu ýyl­da mu­kaddes Garaşsyzlygy­my­zyň şan­ly 35 ýyl­lyk to­ýu­nyň hem-de bedew bat­ly ösüş­le­ri­mi­ziň ne­ti­jesin­de toý­ly gün­le­ri garşylaýandygymyzyň su­but­na­ma­sydyr.

     Be­hiş­di be­dew­le­ri­miz täze ta­ry­hy za­ma­na­da türk­men halkynyň mil­li buý­san­jy, toý-baý­ram­la­ry­my­zyň beze­gi hem-de ýur­du­my­zyň be­ýik ösüş­le­ri­niň syn­maz ny­şa­nydyr. Türk­men bedewle­ri­niň to­hum aras­sa­ly­gy­ny sak­la­mak we aras­sa gan­ly behiş­di be­dew­le­ri kö­peltmek yl­my esas­da ýo­la goýlup, ka­nu­ny esas­da go­ral­ýar hem-de mil­li gym­mat­ly­ga de­ňel­ýär. Ýurdumyzda «Atçylyk we at­ly sport ha­kyn­da» Türkmenistanyň Kanuny he­re­ket ed­ýär. Şeý­le-de Arkadag şä­he­rin­de öň­de­bary­jy At­çy­lyk yl­my-önüm­çilik mer­ke­zi, Aba An­na­ýew adyn­da­ky Halka­ra  at­çy­lyk aka­de­mi­ýa­sy gu­rul­dy we on­da «Ahal­te­ke at­la­ry — para­hat­çy­ly­gyň il­çi­le­ri» at­ly ÝUNES­KO-nyň klu­by döredildi. «Ahal­te­ke at­çy­lyk sun­ga­ty we at­la­ry be­ze­mek däpleri» at­ly mil­li hö­dürna­ma­nyň ÝU­NESKO-nyň Adam­za­dyň mad­dy däl mede­ni mi­ra­sy­nyň sa­na­wy­na gi­ri­zil­me­gi bol­sa halkymy­zyň mil­li mi­ra­sy­my­za bo­lan buýsan­jy­ny go­şa­lan­dyr­dy.

     Ýur­du­myz­da Hal­ka­ra ahalte­ke  at­çy­lyk as­so­sia­si­ýa­sy­nyň döre­dil­me­gi hem be­hiş­di be­dew­le­ri­mi­ziň şan-şöh­ra­tyny dün­ýä ýaý­mak­da aý­gyt­ly ädim­le­riň bi­ri­dir. Heň­ňamla­ryň jüm­mü­şin­den ge­çip, döw­let­li men­zil­le­re aş­ýan ganat­ly ahal­te­ke be­dew­le­ri­miz joş­gun­ly zäh­me­tiň hem-de dö­re­di­ji­lik baş­lan­gyç­la­rynyň sazlaşygy­ny, yn­san­perwer­li­giň we pa­ra­hat­çy­ly­gyň il­çi­le­ri­ni, egsil­mez güý­jü­ni ala­mat­lan­dyr­ýar.

     Be­hiş­di bedew­le­ri­mi­ziň şan-şöh­ra­ty­ny dün­ýä ýaýmak­da we ony aja­ýyp sun­gat, mil­li mi­ra­sy­myzyň naý­ba­şy nusga­sy hökmün­de Arşa gal­dyr­mak­da ägirt uly hyz­mat türkmen halkynyň Mil­li Lideri Gahryman Arkadagymyza de­giş­li­dir. Gahryman Arkadagymy­zyň  ta­gal­la­la­ry we gol­daw­la­ry netijesin­de, mil­li  at­şy­nas­lyk ata Watanymy­zyň döw­let dolandyry­ly­şyn­da hem-de mäh­riban hal­ky­my­zyň dur­mu­şyn­da aý­ra­tyn orun tu­tup, hal­ky­myzyň bu ugur­da  asyr­lar­bo­ýy sünnäläp sak­lan mil­li mi­ra­syny, me­de­ni­ýe­ti­ni, ta­ry­hy tej­ribe­si­ni hem-de sun­gat de­re­jesin­dä­ki dö­re­di­ji­lik iş­jeň­li­gi­ni özün­de jemle­ýär. Gah­ry­man Arkadagy­my­zyň «Ga­da­my bat­ly be­dew», «Ahal­te­ke be­de­wi — bi­ziň buý­san­jymyz we şöh­ra­ty­myz», «Atda we­pa-da bar, sa­pa-da» atly eser­le­ri türkmen be­de­wi bi­len ýa­kyn­dan ta­nyş­ma­ga aja­ýyp gol­lan­ma­dyr. Mil­li Li­de­ri­miz «Atda we­pa-da bar, sa­pa-da» ki­ta­byn­da: «Toý-baý­ram es­ba­by bi­len göw­ni ho­wa­la­nan taý­syz gö­zel bedew­ler döw­rü­mi­ziň ýeňiş­li ýol­la­ry bi­len öňe bar­ýar­lar. Ahal­te­ke be­de­wi­niň şöh­ra­ty syn­maz­dyr» di­ýip bel­le­ýär. Gah­ryman Ar­ka­da­gy­my­zyň jöw­her paý­ha­syn­dan dö­rän ki­tap­la­ry ahal­te­ke be­dew­le­riniň dün­ýä­dä­ki muş­dak­la­ry­ny, at­şy­nas alym­la­ry, se­ýis­le­ri hem-de çapyksuwarla­ry, at­çylyk spor­ty bi­len meş­gul­lan­ýan tür­gen­le­ri öza­ra  ýa­kyn­laş­dyrma­ga we kä­mil­leş­dir­mä­ge aja­ýyp mümkinçilik dö­red­ýär. Eş­ret­li za­ma­na­nyň hö­zi­ri­ni gö­rüp ýaşaýan hal­ky­my­z bolsa ata Wa­ta­ny­my­zyň hal­ka­ra ab­ra­ýy­ny belen­de gö­te­rip, mil­li gym­mat­lyk­la­ry­my­zy dün­ýä ýaý­mak­da beýik işle­ri alyp bar­ýan Gahryman Arkadagymyza, hormat­ly Prezidentimize al­kyş ­aýdýar. 

     Goý, Gahryman Arkadagymy­zyň, Arkadag­ly Gah­ry­man Serdarymy­zyň  janla­ry sag, be­lent baş­la­ry aman bol­sun! 

Amangeldi  HEZZIÝEW, Lebap welaýat häkimliginiň baş hünärmeni, Mejlisiň deputaty.

     Türkmenleriň ýyldyz senenamasy boýunça 18-nji ýanwardan gyşyň üçünji döwri – kiçi çille başlanýar. Kyrk günläp dowan eden uly çille ornuny kiçi çillä berýär. Türkmen diliniň düşündirişli sözlüginde «çille» sözi gyş paslynyň iň sowuk günleri, gyşyň örküji  diýlip bellenilýär.  Bu döwür çarwalar üçin hem, daýhanlar üçin hem uly çille bilen birlikde gyşyň iň jogapkärli döwri hasaplanypdyr. Ýigrimi günläp dowam edýän bu döwri halkymyz taýýarlykly garşylapdyr. Çünki kiçi çille gar-ýagyşly sowuk howany, doňakçylygy getiripdir. Ýöne ol uly çilledäki ýaly uzak dowam etmändir. Togsan günläp dowam edýän gyş döwrüniň tas üçden iki böleginiň yzda galmagy, ýaz günleriniň ýakynlaşmagy bilen, bahara mahsus maýyl howalaryňam bolýan günleri az bolmandyr. Howanyň ýygy-ýygydan üýtgäp durmagy bu döwre mahsus ýagdaýdyr. 

     «Kiçi çillede balam bolsaň damma, uly çillede ganam bolsaň diňme» diýen ata-babalarymyz aýazly, gar-ýagyşly, doňakçylyk günleriniň uly çille döwründe bolanyny kem görmändirler. Her näme-de bolsa, kiçi çillede-de howanyň 0 derejeden aşak düşýän günleri az bolmandyr. Ýagan garyň ýerde köp ýatmagy ýaz ekişine taýýarlanan ýerler üçin ýaramly bolupdyr. Garyň ýuwaş-ýuwaşdan eremegi bolsa, topraga siňňin siňip ýeri nemlendiripdir.  Suwuň  doňmagy mör-möjekleri öldürse, şol bir wagtda haşal otlardan saplamaga hem peýda getiripdir. Güýzde sepilen bugdaý tohumlary mazalyja gögeriş alandan soňra kiçi çillede ösüş almaýan rahat ýagdaýda bolupdyr. Daýhanlar ýaz ekişine taýýarlanmak, ak ekinlere ideg etmek üçin oba hojalyk tehnikalaryny gözden geçirmäge, abatlamaga pursat tapypdyrlar. Bu döwürde miweli agaçlar çyrpylyp, töwerekleri hapa-haşal otlardan arassalanyp, ýaplarda gazuw işleri geçirilipdir. Täze nahallary oturtmak üçin amatly döwür hasap edilen kiçi çille çarwalar üçin hernäçe hasap-synagly döwür bolsa-da, daýhanlara birneme billerini ýazmaga maý tapylypdyr.

     Bu döwürde meýdanda garyň köp ýatmagy bilen çarwalara gyşa basylan bedeler bilen gyşlatmak, ýataklary sowuk howadan goramak üçin ýyladyş işlerini geçirmek, dowarlaryň baş sanyny saklap, bu döwürden alyp çykmak zerur bolupdyr. «Kiçi çillede inçe üzülip, ýogyn sozular» diýen pähim hem bu döwürde garaşylmadyk howaly günleriň gabat gelýändiginden habar berýär. Kiçi çille: «Ýalkasam – süýt gatyk iýdirin, gargasam – kellebaşaýak» diýenmiş. Kiçi çille maldarlarda uly synag döwri hasap edilipdir.

     Mollamurt şahyryň: 

     Ýaz gününe ýaraşar ýagyş, ýyldyrym, 

     Gyş çillede joşgun sile ýaraşmaz –

diýip belleýşi ýaly, ýagyşly günleriň ýazda, doňakçylyk günleriniň çillede köpräk bolany kem görülmändir. «Gyşy gyş bolmadygyň, ýazy ýaz bolmaz», «Gyş suwy – gyzyl suw», «Çillede suw içen üzüm hiç haçan suwsamaz», «Çillede – çepek, jöwzada – içmek», «Çille gary – ýeriň gany» ýaly nakyllary ýatlasak, sözümiziň üstüni ýetirse gerek. Kiçi çille 7-nji fewralda tamamlanyp, öz ornuny «garagyş» döwrüne berer. Goý, ýyllarymyz bereketli, gyşlarymyz garly, ýazlarymyz ýagyşly, günlerimiz güneşli gelsin.

Orazgeldi SAPAROW, Türkmenistanyň  Mejlisiniň deputaty, Mejlisiň Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat  toplumy  baradaky komitetiniň agzasy.

     Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly ýurdumyzda uly ösüşleriň gazanylan, şanly wakalaryň biri-birine ulaşan ýyly hökmünde taryha altyn harplarda ýazyldy. Bu ýylda durmuşymyzyň ähli ugurlarynda badalga berlen hem-de rowaçlyklara beslenen il-ýurt bähbitli, dünýä ähmiýetli tutumlar belent maksatlara ýetmegiň esasyny düzdi. Döwlet Baştutanymyzyň ynsanperwer syýasaty, beýik başlangyçlary, halkymyzyň agzybirligi bilen öňde goýlan wezipeler üstünlikli berjaý edildi.

     Geçen ýylda welaýatymyzda hem amala aşyrylan işler sanardan köpdür. BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan üç gezek ykrar edilen baky Bitaraplygymyzyň 30 ýyllyk şanly senesiniň uludan toýlanylan ýylynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň, «Häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň orny: Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrunda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek» atly halkara maslahatyň ýokary derejede geçirilendigini, bu ajaýyp künjekde Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasynyň dabaraly açylandygyny muňa mysal görkezmek bolar.

     Mälim bolşy ýaly, ata Watanymyzda dürli maksatly binalaryň, desgalaryň gurulmagy ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmeklige gönükdirilendir. Şöhrata beslenen ýylda Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ak patasy bilen Balkanabat Halkara howa menzili dabaraly ýagdaýda açyldy. Hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda Garabogazköl aýlagynyň üstünden geçýän täze döwrebap awtomobil köprüsiniň ulanmaga berilmegi hem-de Türkmenbaşy — Garabogaz — Gazagystan serhedi awtomobil ýolunyň gurluşygyna girişilmegi şanly ýylyň unudylmajak taryhy wakalarynyň üstüni ýetirdi. Bulardan başga-da, welaýatyň dürli künjeginde ýaşaýyş jaýlary, medeni-durmuş, önümçilik maksatly binalardyr desgalar ulanmaga berildi. Şeýle tutumly işler hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallalary bilen durmuşa geçirilýän taryhy özgertmeleriň miwesidir.

     Hawa, her bir güni ösüşlere beslemek ajaýyp zamanamyzda öňde durýan esasy wezipeleriň biridir. Hormatly Prezidentimiz: «Ata Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, biz ýetip gelen 2026-njy ýyla «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýyly diýip at berdik. Hoşniýetli arzuw-umytlar bilen garşy alýan täze ýylymyzda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllygyny belläp geçeris» diýip, türkmen halkyna Täze ýyl Gutlagynda aýratyn nygtap aýtdy. Şundan ugur alnyp, üstümizdäki ýylda hem her bir maksatly tutuma rowaçlyklar ýaran bolar. Halkymyz agzybirlikli zähmetiň nusgasyny görkezer.

     Goý, ajaýyp döwrümizde gadamlarymyz batly, her günümiz şuglaly bolsun! Diýarymyzy belent ösüşlere, rowaçlyklara besläp, halkymyzy nurly geljege alyp barýan türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolup, beýik işleri rowaçlyklara beslensin! 

Wezirgeldi Aşyrow, welaýat arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň başlygynyň orunbasary, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

     Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýyllar öz şygary bilen gelýär. Täze taryhy döwürde öňde goýlan ägirt uly wezipeler, tutumly maksatlar her bir ýylyň şygarynda öz beýanyny tapýar. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan üçin 2026-njy ýyl hem aýdyň maksatlar, tutumly başlangyçlar bilen badalga aldy. Şu ýyl ata Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 35 ýyllyk baýramy uly dabara bilen toýlanar. Bu arzyly we şanly senäni bedew batly ösüşlerdir zähmet üstünlikleri bilen dabaralandyrmak öňümizde duran baş maksatdyr. 

     Şu jähtden hem, halk wekillerinden, ýurdumyzyň iri jemgyýetçilik birleşiklerinden, zähmet toparlaryndan we raýatlarymyzdan gelip gowşan teklipler göz öňünde tutulyp, Türkmenistanyň Mejlisiniň Kararyna laýyklykda, 2026-njy ýyl «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýyly diýlip yglan edildi. Ýylyň ajaýyp şygarynda Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzda ähli ugurlar babatda ýetilen belent sepgitleriň, gazanylan üstünlikleriň bedew batly depgini, merdana türkmen halkynyň asyrlar boýy gursagynda göteren döwletlilik, özygtyýarlylyk babatdaky maksat-myradynyň wysaly şöhlelenýär.

     2026-njy ýyl — Gündogaryň müçe hasaby boýunça bedew ýyly. Türkmen halkynyň bedew ata aýratyn gadyr goýýandygy ony maksat-myradyna deňeýändiginden hem äşgär görünýär. Türkmen halkynyň gadymy dessuryna görä, ata atlanmak — kämilligiň, gujur-gaýratlylygyň alamaty. Döwlet tugramyzda bedew atyň şekillendirilmegi hem çuň taryhy-ruhy mazmuna eýe bolup, halkyň gadymyýetden gözbaş alýan döwletlilik ýörelgeleriniň dowamatynyň dowam bolýandygyny alamatlandyrýar.

     Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ähli ulgamlarda gazanylýan ösüşlerdir üstünlikler ata Watanymyzyň rowaçlygyň aýdyň ýolunda belent maksada okgunlylyk bilen öňe barýandygynyň aýdyň güwäsidir. Baky bagtyýarlygyň, rowaç ösüşleriň mekanyna öwrülen berkarar döwletimizde amala aşyrylýan döwrebap özgertmelere, gazanylýan ösüşlere şaýat bolup, halkyň göterilen ykbalyny çarpaýa galan bedewe meňzedesiň gelýär. Milli Liderimiziň ägirt tagallasy we egsilmez yhlasy bilen binýat bolan Arkadag şäherinde çarpaýa galyp duran Akhan atly bedewiň heýkelinde hem täze taryhy döwürde gazanylýan ösüşleriň, täze galkynyşyň simwoliki alamaty şöhlelenýär.

     Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň «Bedew» atly ajaýyp şygrynda hem:

    Bir belent ykbal sen illere, bedew! 

diýlip, aýratyn nygtalýar. Şeýle hem onda: 

    Ilime bagyş edip buýsanç baýlygyn,

    Ýol açar sen ýyldan-ýyllara, bedew!

diýen çuň manyly setirler bar. 

     Mälim bolşy ýaly, halkymyzda «At agynan ýerde toý bolar» diýen parasatly söz bar. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllygynyň baýram ediljek 2026-njy — bedew ýyly hem toý-baýramly, rysgal-döwletli ýyl bolsun! 

Rasul  SA­DUL­LA­ÝEW, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty

     Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň her bir ýyly ýurdumyzyň bedew batly ösüşlerine uly itergi berýär. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen amala aşyrylýan tutumlar ýyllaryň şygaryna laýyk jemlenmegine hem-de döwletiň we halkyň bähbidine uly ösüşleriň gazanylmagyna badalga bolýar. Muny ýurdumyzyň kanunçylyk ulgamynyň mysalynda hem aýdyp bolýar. Uly üstünliklere beslenip geçen ýylyň ahyrynda Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahatynda döwlet durmuşynyň dürli ugurlarynda gazanylýan ösüşleriň kanunçylyk binýadyny berkitmek maksady bilen, birnäçe kanunlar kabul edildi we öňden hereket edýän kanunçylyk namalary üýtgetmeler hem-de goşmaçalar bilen kämilleşdirildi. Şolaryň hatarynda «Wirtual aktiwler hakynda» Türkmenistanyň Kanuny hem bar. Bu kanun hormatly Prezidentimiziň degişli çözgüdi bilen tassyklanan «Jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna, terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine we köpçülikleýin gyryş ýaragynyň ýaýradylmagynyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmegiň 2025 — 2029-njy ýyllar üçin Döwlet konsepsiýasyny amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasynda» göz öňünde tutulan çäreleri ýerine ýetirmek, şeýle hem dünýä ýurtlarynda hem-de sebitde emeli aň we sanly tehnologiýalaryň ösmegi bilen baglylykda, wirtual aktiw bilen bagly işleri kanunçylyk taýdan düzgünleşdirmek, sanly walýuta we kriptowalýuta bazarlaryny kadalaşdyrmak maksady bilen kabul edildi.

     Kanunda wirtual aktiwleriň hukuk ýagdaýy, dolanyşygynyň aýratynlyklary, wirtual aktiwler çygrynda döwlet syýasatynyň esasy ugurlary, işiň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmeginiň esasy ýörelgeleri hem-de düzgünleşdirilýän işiň görnüşleri beýan edilýär. Wirtual aktiwler çygrynda düzgünleşdirilýän işler hökmünde: maýning, wirtual aktiwleriň emissiýasy (goýberilmegi) we ilkinji ýerleşdirilmegi hem-de wirtual aktiwler hyzmatlaryny üpjün edijileriň işi göz öňünde tutulýar.

 Kanuna laýyklykda, maýningiň hususy we senagat görnüşinde amala aşyrylmagynyň göz öňünde tutulmagy bilen, Türkmenistanda gizlin maýning gadagan edilýär. Maýnerler bellenilen tertibe laýyklykda, ygtyýarly edara tarapyndan, uzak aralykdan, internet tory arkaly diňe elektron görnüşde bellige alynmaga hem-de olara elektron görnüşde şahadatnama (QR-kodly) berilmäge degişli edilýär.

     Wirtual aktiwler hyzmatyny üpjün edijiler hökmünde ykrar edilýän ýuridik şahslar, wirtual aktiwler hyzmatlaryny üpjün edijileriň esaslandyryjylary ýa-da gatnaşyjylary (paýdarlary), wezipeli adamlary bolup bilmeýän adamlar, wirtual aktiwler hyzmatyny üpjün edijiler tarapyndan hödürlenilýän hyzmatlaryň görnüşleri, şeýle hem kriptobiržalaryň işi, wirtual aktiwleriň alyş-çalşygyny üpjün ediji operatoryň işi hem-de wirtual aktiwler bilen baglanyşykly hyzmatlary etmegiň tertibi we talaplary, wirtual aktiwler hyzmatyny üpjün edijilere ulanylýan täsir ediş çäreleri anyk beýan edilýär. Wirtual aktiwler hyzmatyny üpjün edijileriň işi ýurdumyzyň kanunçylygyna laýyklykda ygtyýarlylandyrmaga degişli hasap edilýär.

     Bu kanunyň kabul edilmegi bilen, ýurdumyzda wirtual aktiwleriň düzgünleşdirilmegine hem-de maýning tehnologiýalarynyň kanunlaşdyrylmagyna giň mümkinçilik berilmegi esasynda, ata Watanymyzyň ykdysady we tehnologik ösüşini üpjün etmäge, maýa goýumlary çekmäge, wirtual aktiwler babatda halkara tejribeleri giňden ornaşdyrmaga uly mümkinçilik bolar. 

     Ýurdumyzyň kanunçylyk hukuk binýadynyň kämilleşdirilmegi ugrunda uly alada edýän Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, belent başlary aman bolsun, döwletli tutumlary mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin! 

Şatlyk GURBANDURDYÝEW, TDP-niň Garaşsyzlyk etrap komitetiniň başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

     Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň baş­tu­tan­ly­gyn­da ýurdumyz­da ama­la aşy­ryl­ýan öz­gert­me­le­riň ne­ti­je­sin­de Garaşsyz Wa­ta­ny­myz ösü­şiň tä­ze be­lent­lik­le­ri­ne çyk­ýar. Ata-baba­la­ry­my­zyň döw­let gur­mak­da top­lan baý tej­ri­be­si­ne daýanyp, türk­men hal­ky­nyň ru­hy we ah­lak gym­mat­lyk­la­ryny öz içi­ne al­ýan mil­li döw­let­li­li­giň öz­bo­luş­ly nus­ga­sy­ny ke­ma­la getirmek ug­run­da ägirt uly iş­ler, yn­san­per­wer jem­gy­ýe­ti gur­mak bo­ýun­ça mak­satna­ma­lar yzy­gi­der­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. Şol özgert­me­le­riň jem­gy­ýet­çi­lik dur­mu­şy­ny mun­dan beý­läk-de demok­ra­ti­ýa­laş­dyr­ma­ga gö­nük­di­ril­ýän­digi buý­sanç­ly ýagdaýdyr. Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň ka­ra­ry­na la­ýyk­lyk­da, wela­ýat­lar­da tä­ze dö­re­di­len et­rap­lar­da halk mas­la­hat­la­ry­nyň ag­za­la­ry­nyň hem-de Türk­me­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň möh­le­tin­den öň çy­kyp gi­den de­pu­tatla­ry­nyň we we­la­ýat, et­rap, şä­her halk masla­hat­la­ry­nyň, Ge­ňeş­le­riň çy­kyp gi­den ag­za­la­ry­nyň ýe­ri­ne 29-njy mart­da ge­çi­ril­jek saý­law­lar hem bu ugurda al­nyp barylýan iş­le­re my­na­syp go­şant bo­lar.

     Mä­lim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Mejlisiniň döwletimiziň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek, dünýä tejribesini milli kanunçylyga ornaşdyrmak, döwlet dolandyryşyny demokratiýalaşdyrmak babatda alyp barýan işi Esasy Kanunymyzda: «Jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy adamdyr. Adamy goramak, goldamak we oňa hyzmat etmek döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipeleridir» diýlip bellenen kadadan ugur alýar. Bu bolsa döwletimizde adam hakyndaky aladanyň hemişe baş maksat hökmünde ileri tutulýandygyna şaýatlyk etmek bilen, ýurdumyzda ähli işleriň Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!», Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň «Watan di­ňe halky bilen Watandyr! Döwlet di­ňe halky bilen döwletdir!» diýen ýörelgelerine laýyklykda alnyp barylýandygyny aýdyň görkezýär.

     Milli parlament tarapyndan halkymyzyň we ýurdumyzyň bähbitleri nazarda tutulyp kabul edilýän maksatnamalaryň ýerine ýetirilmegini gazanmak üçin kanunlary kämilleşdirmek boýunça işler yzygiderli dowam edýär. Saýlawçylaryň bitewi döwlet sanawyny döretmegiň hem-de ýöretmegiň milli we halkara tejribelerini özünde jemleýän «Saýlawçylaryň bitewi döwlet sanawy hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi hem ýurdumyzyň saýlaw ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagynda möhüm ädimleriň biri bolar. Bu Kanunyň kabul edilmegi saýlaw işlerine sanly ulgamy döwrebap derejede ornaşdyrmak ugrunda görülýän çäreleriň netijeliligini artdyrar. Saýlaw işlerinde sanly ulgamyň mümkinçilikleriniň giň­den ornaşdyrylmagy bu möhüm syýasy çäräniň häzirki zaman şertlerinde, ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegini üpjün eder. Agzalan Kanunyň esasy wezipesi saýlawçylar baradaky şahsy maglumatlaryň hasaba alynmagyny guramakdan we ony ýöretmekden, Türkmenistanyň Prezidentiniň, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, welaýat hukukly we döwlet ähmiýetli şäher, etrap, etrap hukukly şäher halk maslahatlarynyň, Ge­ňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny, ählihalk we ýerli sala salşyklary geçirmek üçin saýlawçylaryň sanawyny düzmekden ybaratdyr.

     Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine laýyklykda, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty, halk maslahatynyň, Ge­ňeşiň agzasy möhletinden öň çykyp giden halatynda, degişli saýlaw okrugynda täze saýlawlar geçirilýär. Mejlisiň 7-nji ýanwardaky karary esasynda şu ýylyň 29-njy martynda welaýatlarda täze döredilen Ahal welaýatynyň Altyn asyr etrabynyň, Daşoguz welaýatynyň Garaşsyzlyk, Gubadag etraplarynyň, Lebap welaýatynyň Döwletli, Farap, Garabekewül etraplarynyň hem-de Mary welaýatynyň Oguzhan etrabynyň halk maslahatlarynyň agzalarynyň, Lebap welaýatynyň 74-nji «Amyderýa», 79-njy «Darganata», Mary welaýatynyň 104-nji «Peşanaly» we 106-njy «Wekil» saýlaw okruglary boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň möhletinden öň çykyp gidendikleri bilen baglylykda, şol saýlaw okruglary boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, şeýle-de welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň, Ge­ňeşleriň möhletinden öň çykyp giden agzalarynyň ýerine saýlawlar geçiriler. Häzirki wagtda Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topar tarapyndan saýlawlara taýýarlyk görmek, bu möhüm syýasy çäräni demokratik ýörelgeler esasynda, ýokary derejede, guramaçylykly geçirmek boýunça degişli işler alnyp barylýar.

     Bu günki gün ýurdumyzda halkymyzyň öz häkimiýetini wekilçilikli edaralaryň üsti bilen amala aşyrmagyny üpjün etmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Şunda raýatlaryň wajyp durmuş-ykdysady hukuklarynyň durmuşa geçirilmegini, aýratyn-da, saglyk, bilim ulgamlarynyň maddy-tehniki binýadynyň pugtalandyrylmagyny, wekilçilikli edaralaryň işiniň işjeň­leşdirilmegini, kanunyň hökmürowanlygyny, ýagny kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň hemmeler tarapyndan takyk, berk we gyşarnyksyz ýerine ýetirilmegi ýörelgesiniň ykrar edilmegini raýat jemgyýetiniň kämilleşmeginiň esasy şertleriniň hatarynda görkezmek bolar. Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan işleriniň netijesinde halka hyzmat etmek we onuň bähbitlerini goramak bilen bir hatarda, döwletimizde jemgyýetiň ösüşini üpjün edýän, halk häkimiýetini amala aşyrýan wekilçilikli edaralaryň eýeleýän ornuny ýokarlandyrmak babatda ägirt uly öňegidişlikler gazanyldy. Döwlet häkimiýetiniň wekilçilikli edaralarynyň öz işinde demokratiýa, aýanlyk, adalatlylyk, adamyň we raýatyň kanunyň öňünde deňligi, adamyň hukuklaryna, azatlyklaryna hormat goýmak, çözgütleri erkin ara alyp maslahatlaşmak we kabul etmek, jemgyýetçilik pikirini nazara almak ýörelgelerine esaslanýandygy halkyň arasynda uly goldaw tapyp, ildeşlerimiziň Arkadagly Gahryman Serdarymyza buýsanjyny has-da artdyrýar.

     Türkmenistanyň Konstitusiýasy halkara hukuk kadalaryna laýyklykda göz öňünde tutulan ähli hukuklary hem-de azatlyklary kepillendirýär. Onuň esasynda taýýarlanan we kabul edilen kanunlar, beýleki hukuk namalary ýurdumyzy syýasy, ykdysady, durmuş taýdan ösdürmek boýunça wezipeleriň üstünlikli amal edilmegine ýardam berýär. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Türkmenistanyň kanunçylygyna, halkara hukugyň kadalaryna doly laýyk gelýän demokratik saýlawlary guramak we geçirmek boýunça ýurdumyzda oňat tejribe toplandy. Aslynda, saýlawlar her bir demokratik jemgyýetiň möhüm binýady bolup durýar. Olar raýatlara öz pikirini açyk beýan etmäge, halkyň wekillerini saýlamaga, döwlet dolandyryş işine gatnaşmaga mümkinçilik berýär. Bu gatnaşygyň netijesinde jemgyýet ösüş ýoluna düşýär, sebäbi saýlawlar arkaly halkyň islegleri we garaýyşlary döwlet syýasatynda öz beýanyny tapýar. Demokratiýanyň özeni hökmünde saýlawlar di­ňe bir halkyň wekillerini saýlamak üçin guramaçylyk işi bolman, eýsem, jemgyýetiň syýasy, ykdysady, jemgyýetçilik, medeni taýdan ösüşiniň hem aýrylmaz bölegidir. Saýlawlar arkaly raýatlar Hökümetiň alyp barýan işine baha berýärler. Şeýlelikde, döwlet häkimiýeti halk tarapyndan kesgitlenilýär.

     Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan ýurdumyzda saýlawlara taýýarlyk görmek we geçirmek bilen bagly gatnaşyklary düzgünleşdirýän Saýlaw kodeksiniň yzygiderli kämilleşdirilip durulmagy bu möhüm syýasy çäräniň demokratik ýörelgeler esasynda, ýokary derejede, guramaçylykly geçirilmegine giň mümkinçilikleri döredýär. Häzirki günlerde Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topar, welaýatlaryň häkimlikleri, syýasy partiýalar, jemgyýetçilik guramalary tarapyndan milli kanunçylyga we halkara hukugyň kadalaryna doly laýyk gelýän demokratik saýlawlary guramak, olary ýokary guramaçylykda geçirmek boýunça degişli işler ýola goýuldy.

     Saýlawlar syýasy gatnaşyklaryň çözülmeginde demokratik usuly hödürleýär. Halk bilen halkyň wekilleriniň arasynda syýasy gatnaşyklaryň saýlawlar arkaly tertipli we parahatçylykly guralmagy jemgyýetde durnuklylygyň saklanmagyna ýardam berýär. Yzygiderli we adalatly saýlawlaryň geçirilmegi jemgyýetde syýasy medeniýetiň ösmegini şertlendirýär. Saýlawlara gatnaşmak, dalaşgärleriň işlerini seljermek, pikir alyşmak ýaly hereketler raýatlaryň syýasy taýdan düşünjeli bolmagyna getirýär. Syýasy medeniýet demokratiýanyň berkarar bolmagyna, raýatlaryň öz hukuklaryna we borçlaryna düşünmegine ýardam edýär. Şeýle-de saýlawlary düzgünli geçirmek jemgyýetde syýasy gatnaşyklara bolan ynamy artdyrýar.

     Jemgyýetde demokratik däpleri ilerledip, ýurdumyzyň kanunçylyk-hukuk binýadyny pugtalandyrmak babatda edýän taýsyz tagallalary üçin Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza tüýs ýürekden sagbolsun aýdýarys. 

Maksatberdi GURBANOW, Türkmenistanyň Mejlisiniň Ýerli wekilçilikli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralary bilen işlemek baradaky komitetiniň başlygy.