Şu gün paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň «Ýyldyz» myhmanhanasynda Jenaýatçylyklyk ýol bilen alnan girdejileriniň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek boýunça Ýewraziýa toparynyň 44-nji umumy mejlisiniň  çäginde oňa agza döwletleriň parlament agzalarynyň V forumy geçirildi. Foruma Ýewraziýa toparynyň agza döwletleriniň we synçy döwletleriň parlamentleriniň, halkara guramalaryň hem-de maliýe institutlaryň wekilleri gatnaşdylar. 

Forumyň barşynda gün tertibiň meseleleri boýunça Ýewraziýa toparynyň ýolbaşçysy, Türkmenistanyň Mejlisiniň, Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň, Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Namoýandagon Majlisiniň, Özbegistan Respublikasynyň Oliý Majlisiniň Senatynyň hem-de Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň, Hindistan Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň Parlamentiniň Senatynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň wekilleri çykyş etdiler. Olarda jenaýatçylyklyk ýol bilen alnan girdejileriniň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek babatda milli kanunçylygy kämilleşdirmek, döwrebap kiberhowpsuzlyk gurallaryny ösdürmek hem-de sanly giňişlikde emeli aň we beýleki täze tehnologiýalar arkaly amala aşyrylýan hukuk bozulmalaryň öňüni almak, olardan goranmak, bu ugurda jenaýatlara garşy halkara derejede hereket etmek boýunça garaýyşlar, milli tejribeler beýan edildi we durmuşa geçirilýän işler bellenildi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekili gün tertibiniň meselesi boýunça çykyş edip, ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýerip, ynsanperwerlik, parahatçylyk, deňhukuklylyk we ynanyşmak ýörelgeleri esasynda dünýäniň abraýly guramalary, şol sanda sebitleýin hökümetara guramasy bolan Ýewraziýa topary bilen netijeli gatnaşyklaryny ösdürýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, bu abraýly sebitleýin düzüm bilen kanunçykaryjylyk işi babatda alnyp barylýan hyzmatdaşlyk hem-de ýurdumyzyň milli kanunçylygyny kämilleşdirmek bilen bagly alnyp barylýan işler barada giňişleýin durup geçdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda bu ugurda milli ulgamynyň netijeli işiniň üpjün edilmegi, onuň pudagara derejedäki hem-de degişli düzümleriň görnüşindäki işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagy babatda zerur tagallalar edilýär. Şunda bar bolan wezipeleri çözmekde diňe bir kanunçylyk taýdan däl, eýsem, beýleki ugurlarda hem düýpli özgertmeleri amala aşyrmak esasynda hereket edilmegine döwlet derejesinde ähmiýet berilýär. 

Ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň guramaçylykly jenaýatçylyga we terrorçylyga garşy göreşmek boýunça birnäçe konwensiýalaryna, ylalaşyklaryna we maksatnamalaryna goşulmak bilen, halkara hukuk kadalaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde subut edýär. 

Forumyň barşynda Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmek, özara bähbitli köpugurly hyzmatdaşlygy ilerletmek, halkara hukugyň ornuny ýokarlandyrmak babatda sebit we dünýä ähmiýetli başlangyçlaryna hem-de bu ugurda ýurtlaryň tagallalaryny birleşdirmek boýunça durmuşa geçirýän işlerine ýokary baha berildi.

Foruma gatnaşyjylar meýilleşdirilen halkara çäreleriň guramaçylykly geçirilýändigi üçin hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyza wekiliýetleriniň adyndan hoşallygyny beýan etdiler hem-de bilelikdäki tagallalaryň netijesinde kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetiriljekdigine uly ynam bildirdiler. 

Şu gün paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň «Ýyldyz» myhmanhanasynda Ýewraziya toparynyň agza döwletleriniň Parlament agzalarynyň V forumy öz işine başlady.

Bu halkara çäre Ýewraziýa toparynyň 44-nji umumy mejlisiniň çäklerinde geçirilýär. Bu forum jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşmekde kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji häkimiýet edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň özboluşly platfroma bolup durýar. Şeýle çäräniň geçirilmegi parlament wekilleriniň halkara kadalar we häzirki zaman wehimleri barada bilimini artdyrmakda we bu ugurdaky kanunçylygy kämilleşdirmek babatda tejribe alyşmakda möhüm ähmiýete eýedir.

Türkmenistanyň Konstitusiýasy Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň Esasy Kanuny, jemgyýetimiziň kanunçylyk-hukuk esaslarynyň gözbaşy we mizemez binýady bolup durýar. 1992-nji ýylyň 18-nji maýynda kabul edilen Esasy Kanunymyz ýurdumyzyň ösüş derejesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirildi, onda döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda bolup geçen taryhy ähmiýetli iň möhüm wakalar öz beýanyny tapdy.

Türkmenistanyň Konstitusiýasyna öňdebaryjy dünýä tejribesiniň, milli we umumadamzat gymmatlyklarynyň esasyny düzýän ýörelgeleriň ornaşdyrylmagy netijesinde, Esasy Kanunymyz diňe bir mazmun taýdan däl, eýsem, gurluş taýdan hem düýpli özgerdildi. Munuň özi ähli ulgamlarda döwlet syýasatyny düzgünleşdirýän kanunlaryň kämilleşdirilmeginde möhüm ähmiýete eýedir.

Türkmenistanyň Döwlet baýdagy Bitarap döwletimiziň garaşsyzlygyny we özygtyýarlylygyny alamatlandyrýan mukaddes nyşanlaryň biridir. Döwlet baýdagymyz biziň milli guwanjymyzdyr, halkymyzy galkyndyrýan, eziz Watanymyzyň bähbitlerine beýik maksatlara ruhlandyrýan buýsançly döwlet nyşanymyzdyr. Merdana halkymyzyň bütin şöhratly geçmişiniň dowamynda mukaddes baýdagymyza milli gymmatlyklaryň biri hökmünde uly sarpa goýlupdyr. 

Türkmenistanyň Döwlet baýdagy Birleşen Milletler Guramasynyň edara binasynyň öňünde we beýleki halkara guramalarda, şeýle-de dünýäniň çar künjegindäki döwletlerde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň, hemişelik Bitaraplygynyň, parahatçylyk söýüjilikli ynsanperwer döwlet syýasatynyň, türkmen halkynyň milli galkynyşynyň, dost-doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk däpleriniň we abadançylygyň, döwletliligiň, bitewüligiň nyşany hökmünde al-asmanda parlaýar.

Eziz Diýarymyzda her ýylyň 18-nji maýynda Esasy Kanunymyz bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni agzybirlikde, ruhubelentlikde uly dabaralara beslenip bellenilýär. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda Konstitusiýamyzyň kabul edilmegine we Döwlet baýdagymyzyň döredilmegine 34 ýyl dolýar. Ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň kabul edilen güni halkymyzyň Garaşsyz, demokratik, hukuk we dünýewi döwleti gurmakdaky asyrlarboýy arzuwynyň hasyl bolan güni hökmünde taryha girendigi guwandyrýar. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bu goşa baýram bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni giňden toýlanýar. 

2026-njy ýylyň 16-njy maýynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň, Türkmenistanyň Mejlisiniň Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Bilim ministrligi, ýurdumyzyň syýasy partiýalary we jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde guramagynda Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde geçirilen «Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň hukuk ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlary: häzirki zaman kanunçylygynyň milli modeli» atly ylmy-amaly maslahat hem bu şanly senä bagyşlandy.

Maslahatyň işine Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, Aşgabat şäher halk maslahatynyň agzalary, Türkmenistanyň Harby we hukuk goraýjy edaralarynyň, Demokratik partiýasynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, alymlar, professor-mugallymlar, şeýle hem ýaşlar gatnaşdylar.

Maslahatyň çäklerinde «Garaşsyz döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi: milli tejribe we halkara hukugy», «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň  ykdysady, syýasy, ýaşaýyş-durmuş, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda syýasy we hukuk özgertmeleri», «Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlary: parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara-hukuk esaslaryny pugtalandyrmakdaky ähmiýeti» atly bölümler boýunça geçirildi.

Maslahatda çykyş edenler türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlary hem-de Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Serdar Berdimuhamedowyň tagallalary bilen milli kanunçylygyň yzygiderli kämilleşdirilýändigi, Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzyň milli kanunçylygynyň berk binýadynyň döredilmeginiň, häzirki zaman kanunçylygynyň milli modeliniň kemala gelmeginiň, döwletiň hem-de jemgyýetiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde adamyň ykrar edilmeginiň ata-babalarymyzyň asylly ýörelgelerine laýyk gelýändigi, Konstitusiýamyzda berkidilen adalatlylyk, deňhukuklylyk, adamlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny sarpalaýan ýörelgeleriň raýat jemgyýetiniň dabaralanmagyna giň şertleri döredýändigi barada aýratyn nygtadylar.

Şeýle hem maslahatda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň hem-de Döwlet baýdagynyň gününiň bilelikde bellenmeginiň ähmiýeti, many-mazmuny, türkmen halkynyň dostlukly, ynsanperwer we hoşniýetli gatnaşyklaryna bolan üýtgewsiz ygrarlylygyny alamatlandyrýandygy barada belläp geçdiler. 

Maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylaryň adyndan Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Serdar Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul edildi.

Ylmy-amaly maslahatyň «Garaşsyz döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi: milli tejribe we halkara hukugy» atly bölüminde edilen çykyşlarda türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň yzygiderli tagallalary bilen Garaşsyzlyk ýyllarynda döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi, milli tejribäniň we halkara hukugynyň kanunçylyga ornaşdyrylmagy, konstitusion özgertmeler, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde, sebit we halkara guramalarynyň hem-de düzümleriniň çäklerinde geçirýän halkara hyzmatdaşlygy, döwletimiziň daşary syýasatyny amala aşyrmagyň konstitusion-hukuk kepillikleri, milli kanunçylygyň kämilleşdirilişi barada durlup geçildi.

Şeýle hem, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň milli kanunçylygynda halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň ileri tutulmagy, munuň bolsa ilkinji nobatda, adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň dabaralanmagy bilen baglanyşyklydygy barada edilen çykyşlarda bellenildi.

«Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň ykdysady, syýasy, ýaşaýyş-durmuş, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda syýasy we hukuk özgertmeleri» atly bölümde edilen çykyşlarda Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalarynyň netijesinde we Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda ykdysadyýetde, syýasatda, halkymyzyň ýaşaýyş durmuşynda, medeni ynsanperwer ulgamlarynda amala aşyrylýan kanunçylyk özgertmeleri barada bellenildi.

Ýurdumyzda Garaşsyzlyk ýyllarynda umumy ykrar edilen halkara kadalaryny göz öňünde tutmak bilen geçirilen milli kanunçylyk özgertmeleriniň, ykdysadyýetiň ähli ulgamlarynda bedew batly ösüşleriň esasyny düzýändigi, özüne çekijiligi we maýa goýum işjeňligi bilen tapawutlanýan ykdysady syýasat, milli bilimiň, ykdysadyýetiň sanlylaşdyrylmagy, gender deňligini üpjün etmek, ilatyň durmuş taýdan goraglylygynyň döwlet kepillikleri, hukuk ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlary barada çykyşlar diňlenildi.

«Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlary: parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara-hukuk esaslaryny pugtalandyrmakdaky ähmiýeti» atly bölümde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde dünýäde ynsanperwerligi öňe sürmekde Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlarynyň ähmiýeti barada giňden bellenildi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy bilen baglanyşykly üçünji gezek ýörite Kararnamany kabul etmeginiň ýurdumyzyň daşary syýasatynyň netijeliliginiň aýdyň mysalydygy aýratyn bellenildi.

Şeýle hem, hormatly Prezidentimiziň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň  80-nji ýubileý mejlisinde 2028-nji ýyly «Halkara hukugyň ýyly» diýip yglan etmek baradaky öňe süren başlangyjynyň ähmiýeti barada durlup geçildi.

Oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, döwletleriň we halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary, ählumumy abadançylygyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli halkara hem-de sebit hyzmatdaşlygyny berkitmek barada Türkmenistanyň daşary syýasy başlangyçlarynyň taryhy-syýasy ähmiýeti, durmuşa geçirýän işleri, şol sanda parlament diplomatiýasyny ilerletmek, hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän işler, milli konstitusion kanunçylygyň we halkara-hukuk kadalaryň sazlaşygy, ýurdumyzyň ekologiýa babatyndaky başlangyçlarynyň ähmiýeti barada çykyşlar diňlenildi.

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sanly ulgam arkaly Ministrler Kabinetiniň nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşyna degişli birnäçe meselelere seredildi.

Ilki bilen, Mejlisiň Başlygy D.Gulmanowa hereket edýän kanunlary döwrüň talabyna laýyklykda kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada maglumat berdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzyň ministrliklerinden we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryndan gelip gowşan teklipleriň esasynda Türkmenistanyň Arbitraž iş ýörediş, Zähmet, Sanitariýa, Maşgala, Ýaşaýyş jaý kodekslerine, “Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda”, “Administratiw önümçilik hakynda”, “Kazyýet hakynda” Türkmenistanyň Kanunlaryna degişli üýtgetmeleri girizmek boýunça işler geçirilýär.

Mejlisiň deputatlary ýurdumyzyň ministrlikleri, pudaklaýyn dolandyryş edaralary, syýasy partiýalar, jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde hormatly Prezidentimiziň ynsanperwer döwlet syýasatyny, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet baýdagynyň gününiň taryhy, syýasy-jemgyýetçilik ähmiýetini wagyz-nesihat etmek, bu baýram mynasybetli “Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň hukuk ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlary: häzirki zaman kanunçylygynyň milli modeli” atly ylmy-amaly maslahaty geçirmäge taýýarlyk görmek, hereket edýän kanunçylyk namalarynyň many-mazmunyny halk köpçüligine düşündirmek boýunça degişli işleri alyp barýarlar.

Hormatly Prezidentimiz döwrüň talabyna laýyk gelýän täze kanun taslamalaryny işläp taýýarlamak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etdirmegiň möhümdigine ünsi çekdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow ýurdumyzda milli standartlaşdyrmak ulgamyny kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, hil babatda gözegçiligi amala aşyrmakda degişli çäreler görülýär. Hususan-da, “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň garamagyndaky edaralaryň barlaghanalarynda harytlaryň we önümleriň hil görkezijilerini anyklamakda döwrebap serişdeler ulanylýar. Bu babatda daşary ýurt kompaniýalary bilen netijeli hyzmatdaşlyk edilýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda milli standartlaşdyrmak ulgamyny kämilleşdirmek boýunça netijeli işleriň alnyp barylýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň işini döwrebaplaşdyrmak maksady bilen taýýarlanylan teklibi makullap, wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Agajanow “Türkmengeologiýa” döwlet korporasiýasynyň maddy-tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, korporasiýanyň nebitgaz gözleg ekspedisiýalary tarapyndan ýurdumyzyň günbatar sebitinde ýerleşýän känleriň we meýdançalaryň birnäçesinde nebitiň, tebigy gazyň gözlegine gönükdirilen gözleg-barlag guýularynda buraw işleri netijeli dowam etdirilýär. Şunda kärhanalaryň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmaga uly ähmiýet berilýär. Bu işleri amala aşyrmakda şu ugurda işleýän daşary ýurt kompaniýalary bilen netijeli hyzmatdaşlyk alnyp barylýar. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda nebitiň we tebigy gazyň gorlaryny ýüze çykarmak, gözleg-barlag guýularynyň buraw işlerini döwrebap ýerine ýetirmek boýunça netijeli işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz «Türkmengeologiýa» döwlet korporasiýasynyň maddy-tehniki üpjünçiligini gowulandyrmak maksady bilen taýýarlanylan teklibi makullap, wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary T.Atahallyýew oba hojalyk pudagynda we welaýatlarda möwsümleýin işleriň alnyp barlyşy barada hasabat berdi.

Nygtalyşy ýaly, häzirki wagtda gowaça ekilen meýdanlarda agrotehnikanyň kadalaryna laýyklykda ideg etmek işleri dowam edýär. Hususan-da, hatarara bejergi, otag etmek we ýekelemek, mineral dökünler bilen iýmitlendirmek işleri geçirilýär. Galla oragy möwsümini guramaçylykly geçirmek, ýetişdirilen bugdaý hasylyny öz wagtynda, ýitgisiz ýygnap almak boýunça degişli çäreler görülýär. Welaýatlarda ýeralmanyň, gök-bakja ekinleriniň hasylyny ösdürip ýetişdirmek hem-de bu önümler bilen ilaty ýeterlik möçberde üpjün etmek maksady bilen, ýazlyk ekinlere ideg etmek, ýetişdirilen hasyly ýygnap almak işleri dowam edýär. Häzirki wagtda pile öndürijiler tarapyndan welaýatlarda ýüpek gurçuklaryna ideg etmek, pile hasylyny ýygnap almak işleri geçirilýär.

Şeýle hem ýurdumyzda ekerançylyk meýdanlarynyň suw üpjünçiligini we ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak, suw serişdelerini tygşytly, netijeli peýdalanmak maksady bilen, suwaryş we şor suw akabalaryny arassalamak ugrunda degişli işler alnyp barylýar.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzda oba hojalyk pudagyny toplumlaýyn ösdürmek boýunça işleri, welaýatlaryň gowaça ekilen meýdanlaryna agrotehniki kadalara laýyklykda ideg etmegi dowam etdirmegiň möhümdigini belledi. Hormatly Prezidentimiz wise-premýere bugdaý ekilen meýdanlara ideg etmek bilen bir hatarda, galla oragy möwsümine hem gowy taýýarlyk görmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annamämmedow Aşgabat şäheriniň 145 ýyllygy mynasybetli paýtagtymyzda geçiriljek dabaraly çärelere görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, meýilnama laýyklykda, dürli ugurlara bagyşlanan maslahatlary, döredijilik duşuşyklaryny, wagyz-nesihat çärelerini, aýdym-sazly dabaralary, sergileri, paýtagtymyzyň gözel künjeklerine gezelençleri guramak meýilleşdirilýär. Şu ýylyň 24-25-nji maýy günlerinde “Ak şäherim Aşgabat” atly XXV köpugurly halkara sergini we maslahaty geçirmek göz öňünde tutulýar. Halkara sergide ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, ýerli hususy kärhanalaryň, daşary ýurt kompaniýalarynyň dürli ugurlarda gazananlaryny görkezýän sergi bölümlerini guramak meýilleşdirilýär. Serginiň çäklerinde geçiriljek maslahatyň dowamynda paýtagtymyzy “akylly” şäher konsepsiýasyna laýyklykda ösdürmek, maýa goýumlary çekmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar. Baýramçylyk günlerinde “Aşgabat” aýdym-saz merkezinde medeniýet we sungat ussatlarynyň konserti ýaýbaňlandyrylar.

Dabaralara görülýän taýýarlygyň çäklerinde paýtagtymyzyň şaýollaryny, köçelerini arassa saklamak we olaryň ugrundaky binalaryň abadanlaşdyrylyşy, bezelişi, yşyklandyrylyşy bilen baglanyşykly toplumlaýyn işler amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklipleri hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, 24-25-nji maýda «Ak şäherim Aşgabat» atly köpugurly halkara sergini we maslahaty guramaçylykly geçirmegiň möhümdigine ünsi çekdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz wise-premýere Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli guraljak medeni çärelere gowy taýýarlyk görmegi we olary ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary N.Atagulyýew 2027-nji ýylyň 19-njy marty — 26-njy sentýabry aralygynda Ýaponiýanyň Ýokohama şäherinde geçirilmegi meýilleşdirilýän «Green Ekspo — 2027» halkara bagbançylyk sergisine Türkmenistanyň ýokary derejede gatnaşmagyny üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi. Bellenilişi ýaly, «Bagt üçin geljegiň peýzažy» şygary astynda guraljak bu halkara sergä 80-e golaý ýurduň gatnaşmagyna garaşylýar. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklipleri hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, döwletimiz tarapyndan daşary ýurtlar bilen köpugurly gatnaşyklary ösdürmek boýunça netijeli işleriň amala aşyrylýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz 2027-nji ýylda Ýaponiýada geçiriljek halkara bagbançylyk sergisine ýurdumyzyň gatnaşmagy bilen bagly taýýarlanan teklipleri goldap, wise-premýere degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Seýidowa neşirýat ulgamynyň işini kämilleşdirmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan gazet-žurnallaryň elektron görnüşi ilata elýeterli edilýär. Şunda bu ugurda hereket edýän kanunçylygy kämilleşdirmek zerurlygy ýüze çykýar. Şoňa görä, oňa neşirýat işi babatda döwlet syýasaty, döwlet goldawy hem-de döwlet buýurmasy bilen bagly işleri has-da kämilleşdirmek we düzgünleşdirmek boýunça degişli üýtgetmeleri girizmek meýilleşdirilýär. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklibi hödürledi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzda neşirýat ulgamynyň işini kämilleşdirmäge, maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmäge aýratyn üns berilýändigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere neşirýat ulgamynyň kanunçylyk esaslaryny pugtalandyrmak boýunça degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Mämmedow 2025-2026-njy okuw ýylynyň tamamlanmagy, “Soňky jaň” dabarasy, şeýle hem Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli guraljak çärelere görülýän taýýarlyk işleri barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” ýylynda okuw ýylynyň tamamlanmagy, Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli 25-nji maýda Garaşsyzlyk binasyna, ýurdumyzyň welaýatlarynyň baýdak meýdançalaryna gül goýmak dabaralaryny geçirmek göz öňünde tutulýar. Soňra ýurdumyzyň ähli orta mekdeplerinde “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” atly şygar bilen “Soňky jaň” dabaralary geçiriler. Göreldeli uçurymlara, kärine ussat bilim işgärlerine hormatly Prezidentimiziň adyndan ýadygärlik sowgatlary gowşurylar. Baýramçylyk gününde uçurymlaryň Aşgabat we Arkadag şäherleriniň, welaýatlaryň gözel ýerlerine, medeni-dynç alyş merkezlerine gezelençlerini guramak meýilleşdirilýär. Baýramçylyk mynasybetli medeniýet we sungat ussatlarynyň konsertleriniň geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyzyň garamagyna degişli teklipler hödürlenildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda baýramçylyk dabaralarynyň giňden ýaýbaňlandyrylýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz wise-premýere okuw ýylynyň tamamlanmagy hem-de Aşgabat şäheriniň güni mynasybetli mekdepleriň uçurymlarynyň gatnaşmagynda «Soňky jaň» dabaralaryny ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Gahryman Arkadagymyzyň şu ýylyň 13-14-nji maýynda Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasyna amala aşyran saparynyň netijeleri barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, saparyň çäklerinde türkmen halkynyň Milli Lideri Russiýa Federasiýasynyň resmi wekilleri bilen syýasy nukdaýnazardan örän möhüm duşuşyklary we gepleşikleri geçirdi. Olaryň dowamynda ikitaraplaýyn gatnaşyklary giň ugurlar boýunça mundan beýläk-de berkitmek bilen bagly wajyp meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Hususan-da, 13-nji maýda Gahryman Arkadagymyzyň Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putin bilen telefon arkaly söhbetdeşligi geçirildi. Söhbetdeşligiň dowamynda ikitaraplaýyn syýasy gün tertibinde duran meseleler, ykdysady hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we ony ösdürmegiň mümkinçilikleri, iki ýurduň bilim, medeniýet ulgamlaryndaky gatnaşyklary ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem özara gyzyklanma bildirilýän sebit we halkara meselelere seredildi. Şunlukda, şu ýylyň oktýabrynda Türkmenistanda geçiriljek Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwlet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň gün tertibini ara alyp maslahatlaşmaga aýratyn üns berildi. Şeýle hem ikitaraplaýyn ykdysady hyzmatdaşlygy, esasan-da, ulag-logistika ýaly möhüm ugurda bilelikdäki işleri ilerletmegiň zerurdygy nygtaldy. Gahryman Arkadagymyz tarapyndan iki döwletiň halklarynyň köpasyrlyk medeni gatnaşyklaryny mundan beýläk-de ösdürmek boýunça birnäçe anyk teklipler beýan edildi.

13-nji maýda Kazan Kremlinde Milli Liderimiziň RF-niň Tatarystan Respublikasynyň Baştutany Rustam Minnihanow bilen ikitaraplaýyn duşuşygy geçirildi. Duşuşygyň dowamynda söwda-ykdysady ugurda bar bolan giň mümkinçiliklerden netijeli peýdalanmak meselelerine uly üns berildi. Şeýle hem medeni hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat edýän türkmen we tatar halklarynyň taryhy ýakynlygy barada aýratyn bellenip geçildi.

Gahryman Arkadagymyz we Rustam Minnihanow bilim ulgamynda hyzmatdaşlygyň uly ähmiýetine ünsi çekmek bilen, häzirki wagtda Tatarystanyň bilim edaralarynda ýurdumyzyň ýaş raýatlarynyň 8 müňe golaýynyň bilim alýandygyny nygtadylar.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň ýokary derejeli resmi wekilleri bilen hem birnäçe duşuşyklary geçirdi.

14-nji maýda Gahryman Arkadagymyz “Russiýa — Yslam dünýäsi: KazanForum — 2026” XVII halkara ykdysady forumynyň işine gatnaşyp, yslam dünýäsine degişli döwletleriň arasyndaky medeni gatnaşyklara çuňňur hem-de ylmy taýdan esaslandyrylan häsiýetnama berdi. Şeýlelikde, şol günlerde Kazanda geçirilen Yslam dünýäsiniň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň (ICESCO) Baş maslahatynyň 15-nji mejlisiniň ähmiýeti barada aýratyn nygtaldy. Türkmen halkynyň Milli Lideriniň Kazan şäherine amala aşyran saparynyň dowamynda ICESCO-nyň mejlisinde Türkmenistanyň bu gurama synçy ýurt hökmünde goşulmagy baradaky çözgüdiň kabul edilmegi uly ähmiýete eýedir. Şeýle-de Gahryman Arkadagymyz Kazan halkara atçylyk sport toplumyna baryp, at çapyşyklaryny synlady. Milli Liderimiziň Kazana amala aşyran sapary ýurdumyzyň syýasy durmuşynda möhüm wakalaryň birine öwrüldi we hormatly Prezidentimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň netijeli häsiýete eýe bolýandygyny ýene-de bir gezek aýdyň görkezdi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň arasyndaky özara bähbitli gatnaşyklaryň netijeli ösdürilýändigini belledi. “Ýakynda Gahryman Arkadagymyzyň Tatarystan Respublikasynda geçirilen halkara ykdysady foruma we beýleki çärelere gatnaşmagy hem hyzmatdaşlygy berkitmekde möhüm ädim boldy” diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz bu ugurda alnyp barylýan işleri dowam etdirmegiň wajypdygyna ünsi çekdi.

Wise-premýer, daşary işler ministri hasabatyny dowam edip, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisine taýýarlyk görlüşi barada aýtdy.

Mälim bolşy ýaly, şu ýyl Türkmenistan GDA-da başlyklyk edýär. Ýurdumyzyň Arkalaşykda başlyklyk etmeginiň çäklerinde şu ýylyň başyndan bäri dürli geňeşleriň, komissiýalaryň mejlisleri we beýleki duşuşyklar geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, 22-nji maýda GDA-nyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň Aşgabat şäherinde geçirilmegi meýilleşdirilýär. Daşary işler ministrligi tarapyndan Arkalaşygyň Ýerine ýetiriji komiteti bilen bilelikde duşuşyga taýýarlyk görmek boýunça degişli işler alnyp barylýar.

Taýýarlanan maksatnamanyň taslamasyna laýyklykda, 22-nji maýda hormatly Prezidentimiz bilen GDA-nyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşine gatnaşjak wekiliýet ýolbaşçylarynyň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklaryň guralmagy göz öňünde tutulýar. Şeýle hem wekiliýet ýolbaşçylarynyň arasynda ikitaraplaýyn duşuşyklaryň geçirilmegi meýilleşdirilýär. Şol gün wekiliýet ýolbaşçylarynyň degişli düzümlerde mejlisleriniň geçirilmegi göz öňünde tutulýar. Olaryň gün tertibiniň taslamasyna laýyklykda möhüm meseleleriň birnäçesi ara alnyp maslahatlaşylar. Şeýle hem mejlisler tamamlanandan soňra, resminamalara gol çekmek dabarasy geçiriler.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, Bitarap ýurdumyzyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy bilen söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlarda hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz wise-premýer, daşary işler ministrine Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisine gowy taýýarlyk görmegi we ony ýokary derejede geçirmegi tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Annaýew ýurdumyzda 2026-njy ýylyň galla oragyny guramaçylykly geçirmek üçin Awtomobil ulaglary ministrligi tarapyndan ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli Kararyna laýyklykda, şertnamalaýyn esasda ýurdumyzda ýygnalan bugdaý hasylyny meýdanlardan kabul ediş nokatlaryna, ammarlara we elewatorlara wagtynda, ýitgisiz daşamak, ulag serişdeleriniň bökdençsiz we ýokary netijeli işledilmegini üpjün etmek üçin degişli taýýarlyk işleri alnyp barylýar.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň awtomobil ulaglary pudagyny ösdürmek, pudagy häzirki zaman awtoulaglary bilen yzygiderli üpjün etmek boýunça netijeli işleriň durmuşa geçirilýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz wise-premýere galla oragyny guramaçylykly geçirmek maksady bilen, ulag serişdelerini öz wagtynda taýýarlamak, ýükleri daşamakda hyzmatlaryň möçberini artdyrmak boýunça işleri dowam etdirmegi tabşyrdy.

Soňra hormatly Prezidentimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, ýurdumyzda 18-nji maýda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet baýdagynyň gününiň giňden bellenip geçiljekdigini, bu baýramçylygyň halkymyzyň jebisligini we agzybirligini has-da pugtalandyrýandygyny belledi. “Şoňa görä-de, Konstitusiýamyza ygrarly bolmak bilen, her bir raýatymyzyň durmuş-ykdysady bähbidini amala aşyrmak boýunça alnyp barylýan işleri dowam etdirmek zerurdyr” diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylary we mähriban halkymyzy Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet baýdagynyň güni bilen tüýs ýürekden gutlady.

Mejlise gatnaşyjylar hem döwlet Baştutanymyzy we Gahryman Arkadagymyzy şanly sene mynasybetli tüýs ýürekden gutladylar.

Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere seredildi we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly ulgam arkaly geçirilen mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Habaryň resmi çeşmesi: (“Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi” web-saýty)

Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet baýdagynyň güni mynasybetli 2026-njy ýylyň 14-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisinde göni wideoaragatnaşyk arkaly «Konstitusiýa – döwletleriň ösüşiniň we jemgyýetiň abadançylygynyň hukuk kepili» atly maslahat geçirildi.

Hukuk ulgamynda öňdebaryjy tejribeleri alyşmaga, şeýle hem parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi berkitmekde oňyn başlangyçlar bilen tanyşmaga mümkinçilik döredýän bu maslahata Birleşen Milletler Guramasynyň düzüm birlikleriniň Türkmenistandaky wekilhanalarynyň ýolbaşçylary, Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky Adatdan daşary we Doly ygtyýarly Ilçisi, Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň parlamentleriniň wekilleri gatnaşdylar.

Maslahatda çykyş edenler Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna ygrarly bolmak bilen, ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmek, özara bähbitli köpugurly hyzmatdaşlygy ilerletmek, halkara hukugyň ornuny ýokarlandyrmak babatda sebit we dünýä ähmiýetli başlangyçlary öňe sürýändigini hem-de bu ugurda ýurtlaryň tagallalaryny birleşdirmek boýunça anyk işleri durmuşa geçirýändigini nygtadylar. 

Adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň ygtybarly goralmagynda we doly üpjün edilmeginde konstitusion kadalaryň we milli kanunçylygyň esasy orny eýeleýändigine üns çekilip, şu maslahatyň kanunçykaryjylyk we parlament işi boýunça tejribe alyşmakda, parlamentara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda möhüm ähmiýeti bellenildi. 

Maslahata gatnaşyjylar ýurdumyzyň hoşniýetlilik, ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine esaslanýan içeri we daşary syýasatynyň mundan beýläk-de üstünliklere beslenmegini, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň janlarynyň sag, ömürleriniň uzak bolmagyny, il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli beýik işleriniň hemişe rowaç bolmagyny arzuw etdiler.

Hanym Lakşmi Bhawani öz çykyşynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň ýurduň durmuş ösüşiniň we adam hukuklarynyň goralmagynyň, şol sanda çagalaryň hukuklarynyň we abadançylygynyň binýady bolup hyzmat edýändigini belledi. 

Mertebe, deňlik we durmuş goraglylygy ýörelgelerini ykrar etmek bilen, Konstitusiýa çagalar üçin ösmäge, öwrenmäge we goraýjy        hem-de goldaýjy gurşawda ýaşamaga meýdança döredýär. 

Türkmenistan Çagalaryň hukuklary baradaky Konwensiýany  1994-nji ýylda ykrar etmek bilen, özüniň çagalaryň hukuklaryna ygrarlydygyny görkezdi. Konwensiýa deňlik, çaganyň iň gowy bähbitleri we çaganyň garaýyşlaryna hormat goýmak ýörelgelerini açyp görkezmek bilen, her bir çaganyň göreşmek, ösüş, gorag we goşulmak hukuklaryna esaslanýar. 

Bu günki günde Çagalaryň hukuklaryny durmuşa geçirmek babatda 2023-2028-nji ýyllar üçin Hereketleriň Milli meýilnamasy pudaklaryň arasynda çaganyň abadançylygyny güýçlendirmekde we çagalaryň hukuklarynyň durmuşa geçirilmegini berkitmekde tagallalary utgaşdyrmakda möhüm meýdança bolup hyzmat edýär. 

ÝUNISEF Türkmenistan bilen 1995-nji ýylda başlan hyzmatdaşlygynda bu tagallalary goldamagy mertebe hasaplaýar. ÝUNISEF we Türkmenistanyň Hökümeti geçen 30 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda ýurduň çäginde çagalaryň we ýaş adamlaryň durmuşyny gowulandyrmaga gönükdirilen yzygiderli hyzmatdaşlygy ýola goýdy. 

Biz Türkmenistanyň Hökümetiniň Konstitusiýada şöhlelendirilen ýörelgelere esaslanmak bilen, konstitusion kepilliklere, halkara borçnamalara we milli ösüşiň ileri tutulmalaryna berk bagly bolan has utgaşykly, durnukly we abadan geljegi gurmak baradaky tagallalaryny goldaýarys. 

ÝUNISEF her bir çaganyň ýaşamagy, ösüşi we özüniň doly mümkinçiliklerine ýetmegini üpjün etmekde Türkmenistany goldamaga ygrarly bolmagynda galýar. Çagalara maýa goýmagyň ýurduň geljegine maýa goýmakdygyny nygtamak bilen, çykyşymy jemlemäge rugsat ediň. Çagalar sagdyn, goragly, bilimli we güýçli ösende, olar güýçli adam maýasynyň, durmuş abadançylygynyň we durnukly milli ösüşiniň binýady bolýarlar. 

Jenap Armands Pupols öz çykyşynda Konstitusiýanyň döwletiň binýatlyk kanuny hökmünde durmuş ylalaşygynyň binýadyny düzýändigini, adalatyň, kanunyň hökmürowanlygynyň, adam mertebesine hormatyň we döwletiň öz raýatlaryna borçlaryny, ýörelgelerini kesgitleýändigini belledi.

Birleşen Milletler Guramasy üçin kanunyň hökmürowanlygy, konstitusion kepillikler we deňlik bilen bagly meseleler aýratyn ähmiýete eýedir. Parahatçylyk, howpsuzlyk we ösüş özara aýrylmaz baglanyşyklydyr. Kanunlaryň ileri tutulýan, adam hukuklary goralýan we kanunyň öňünde deňligiň bar bolan ýerinde dawalaryň öňüni almak, durmuş rahatlygy we abadançylyk üçin şertler döreýär. 

BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň nukdaýnazaryndan, konstitusiýa esasy öňüni alyş wezipesini ýerine ýetirýär. Häkimiýetiň şahalarynyň, binýatlyk hukuklaryň goralmagynyň anyk kesgitlenilmegi, hasabatlylyk üçin gurallaryň işlenip düzülmegi we syýasy geçiş, jedelleriň çözülmegi üçin parahatçylykly we kanuny prosesleriň berkidilmegi arkaly konstitusiýa dawalaryň töwekgelçilikleriniň azalmagyna ýardam edýär. 

Türkmenistanyň 2028-nji ýyly «Halkara hukugyň ýyly» diýip yglan etmek başlangyjyna aýratyn üns berilmelidir. Bu başlangyç döwletleriň arasynda parahatçylykly baglanyşygyň binýady hökmünde, özara ynamy höweslendirmek we köptaraply hyzmatdaşlygy ilerletmekde halkara hukugy güýçlendirmegiň ähmiýetiniň artýandygyny görkezýär. Halkara hukuk we milli konstitusion ýörelgeler özara ýakyn baglanyşykdadyr. 

Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasynda beýan edilen ýörelgeler, halkara borçnamalara hormat goýmak, jedelleri parahatçylykly çözmek we adam hukuklaryny goramak, bularyň ählisi ählumumy durnuklylygy berkitmäge we halkara gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagyna goşant goşýar.

Ý.Nuryýew öz çykyşynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Döwlet Baýdagynyň güni ýurdumyzda giňden bellenilýän baýramçylykdygyny nygtap, Esasy Kanunyň ornuna we ähmiýetine düşünmek Konstitusiýamyzyň jemgyýetde parahatçylygyň we ylalaşygyň hukuk binýadydygy barada netijä gelmäge mümkinçilik berýändigini belledi. 

Konstitusiýa ynsanperwerlik, hukuk sazlaşygy we halkyň abadançylygy ýörelgelerine esaslanýar. Konstitusion gurluşyň özeni ähli raýatlar üçin deňligi üpjün etmekdir. Ähli döwlet edaralarynyň halkyň öňünde saýlanmagy we jogapkärçiligi, şeýle hem adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň amala aşyrylmagy konstitusion gurluşyň özenini düzýär. Türkmenistanyň Konstitusiýasy ýurduň syýasatçylaryna, döwlet gullukçylaryna we ähli raýatlara ýol görkezýän hemişelik Esasy Kanundyr.

Häzirki zaman konstitusion medeniýeti hut ýurduň Esasy Kanunynyň raýat jemgyýetiniň esasy gymmatlyklarynyň tutuş ulgamyny özünde jemleýändiginde we kanunyň hökmürowanlygyny kepillendirmek arkaly olaryň ygtybarly goragyny öňünden kesgitleýändigindedir. Jemgyýetçilik durmuşy bilen konstitusion kadalaryň arasyndaky dialektiki gatnaşyk türkmen jemgyýetinde konstitusionizmiň degişli aýratynlyklarynyň prizmasyndan ýüze çykýar. Halkyň konstitusion medeniýeti jemgyýetiň ýaşaýşynyň ähli ugurlarynda ýüze çykýar we ösen, berk binýadynda öz beýanyny tapýar.

Milli hukuk ulgamynyň halkara hukugy bilen sazlaşdyrylmagy we Türkmenistanyň häzirki zaman bitaraplyk konsepsiýasyna esaslanýan halkara başlangyçlary parahatçylygy we ynamy berkitmäge, hemmeleriň durnukly ösüşi üçin amatly şertleri üpjün etmäge gönükdirilendir. 

M.Bäşimow öz çykyşynda öz ýurdunyň elmydama möhüm Konstitusion özgertmeleriň, Konstitusion kadalaryň we maddalaryň Türkmenistan üçin hem uly ähmiýete eýedigini nygtaýandygyny belledi. Türkmenistanyň Konstitusiýasy raýat hukuklarynyň goragynyň möhümdigini yglan edýär. Türkmenistanyň Esasy Kanuny ýurduň parahatçylyk söýüjilik syýasatyny yglan edýär.

Gazagystanyň Konstitusiýasy hem ýurduň parahatçylyk söýüjilik syýasatyny alyp barýandygyny görkezýär. Ýurtda adam hukuklaryna we azatlyklaryna, gender deňliginiň goralmagyna aýratyn üns berilýär. 

Häzirki wagtda jemgyýetimizde sanly hukuklaryň goralmagyna hem aýratyn ähmiýet berilýär. Gazagystan sanly hukuklary goramak ugrunda özgertmeleri amala aşyran ilkinji döwletleriň biri boldy. Bu ugurdaky hukuklaryň ýurtda ýokary derejede ösendigi bellärliklidir. Şu mesele bilen baglylykda Gazagystanyň Konstitusiýasyna birnäçe üýtgetmeler we goşmaçalar girizildi.

Şeýle-de ol ýurtlaryň geljeginiň örän ygtybarlydygyny, ykdysady hyzmatdaşlygyň ösdürilýändigini, döwletleriň hyzmatdaşlygynyň strategik häsiýete eýedigini hem-de halkara gatnaşyklarda hem birek-biregi goldamagyň möhümdigini belledi. 

Hanym Sapargul Şamsetowna Utemuratowa öz çykyşynda maslahatda gozgalýan temanyň häzirki zaman şertlerinde has-da möhümdigini belledi. Dünýäde çalt üýtgeşmeleriň bolýan döwürde konstitusiýa döwletiň durnuklylygynyň, kanunyň hökmürowanlygynyň, adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň goralmagynyň, şeýle hem durnukly durmuş-ykdysady ösüşiň berk binýady bolmagynda galýar.

Konstitusiýa diňe döwletiň Esasy Kanuny däl. Ol halkyň taryhy ýolunyň, gymmatlyklarynyň, islegleriniň we geljekki nesiller üçin jogapkärçiliginiň şöhlelenmesidir. Ol döwlet bilen jemgyýetiň arasyndaky deňagramlylygy kesgitleýär, raýatlaryň hökümet edaralaryna bolan ynamyny güýçlendirýär we durnuklylygy we ösüşi üpjün etmek üçin möhüm gural bolup hyzmat edýär.

Özbegistanda konstitusion ösüş esasy ugur bolup durýar. Soňky ýyllarda ýurtda kanunyň hökmürowanlygyny berkitmek, parlamentiň ornuny ýokarlandyrmak we raýatlaryň döwlet dolandyryşyna gatnaşmagyny giňeltmek maksady bilen giň gerimli demokratik özgertmeler amala aşyrylýar. Bu prosesde möhüm tapgyr 2023-nji ýylyň 30-njy aprelinde Özbegistan Respublikasynyň üýtgedilen Konstitusiýasynyň kabul edilmegi boldy.

Täze Konstitusiýada adam mertebesini goramaga, durmuş kepillikleri üpjün etmäge, maşgalalary, ýaşlary we ejiz toparlary goldamaga aýratyn üns berilýär. Şahsyýetiň, onuň janynyň, azatlygynyň, abraýynyň we mertebesiniň iň ýokary gymmatlyk hökmünde ykrar edilýän sosial döwletiň ýörelgeleri konstitusion taýdan berkidildi.

Parlamentiň halk wekilçiliginiň esasy instituty hökmünde ornuny güýçlendirmek möhüm ugur bolmagynda galýar. Häzirki wagtda parlament gözegçiligi, kanun çykaryjylyk prosesinde açyklyk we jemgyýet bilen gepleşikler döwlet dolandyryş ulgamynyň aýrylmaz bölegine öwrülýär.

Häzirki zaman dünýäsi diňe milli kanunçylygy kämilleşdirmegi däl, eýsem, halkara hyzmatdaşlygy hem güýçlendirmegi talap edýär. Parlamentara gepleşikler parahatçylygy, özara ynamy we durnukly ösüşi ösdürmekde möhüm orna eýedir.

Biz Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky dostluk, strategik hyzmatdaşlyk we özara goldaw ýörelgelerine esaslanýan, depginli ösýän gatnaşyklara ýokary baha berýäris. Ýurtlarymyzyň arasyndaky parlamentara hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegi we hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagy üçin ygtybarly binýady üpjün edýär.

Şu günki maslahat tejribe alyşmak, konstitusionizmi ösdürmegiň döwrebap çemeleşmelerini ara alyp maslahatlaşmak we parahatçylygy, howpsuzlygy we halklarymyzyň abadançylygyny üpjün etmäge gönükdirilen täze başlangyçlary işläp düzmek üçin netijeli meýdança bolar.

Jenap Kamolzoda Ilhom Ikrom öz çykyşynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň döwletiň Esasy kanuny hökmünde döwlet we dolandyryş ulgamlarynyň binýadyny düzýändigini, adam we raýat hukuklarynyň hem-de azatlyklarynyň kepili bolup durýandygyny belledi.

Döwletiň we jemgyýetiň ösüşinde Konstitusiýanyň ornuna düşünmek aýratyn möhüm ähmiýete eýedir. Islendik döwletiň Konstitusiýasy diňe bir Esasy kanun bolmak bilen çäklenmän, eýsem, tutuş hukuk ulgamynyň özenidir. Ol döwletiň tebigatyny, ygtyýarlygynyň çäklerini we adam hukuklarynyň kepilliklerini kesgitleýär. Döwletiň durmuş we hukuk döwlet hökmünde ösmegine mümkinçilik berýän gurallar konstitusion kadalar arkaly döredilýär.

Häzirki dünýäde konstitusiýalar bilen halkara ösüş gün tertibiniň, esasan hem, BMG-niň 2030-njy ýyl üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň arasyndaky baglanyşyk aýratyn möhümdir. Bu maksatlara garyplygyň soňuna çykmak, saglygy üpjün etmek, ýokary hilli bilimi, ykdysady ösüşi gazanmak we deňsizligi azaltmak girýär.

Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ýurtlarynyň mysalynda Konstitusiýanyň Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek üçin esasy hukuk guraly bolup hyzmat edýändigini aýdyň görmek bolýar. Durnukly ösüş maksatlarynyň diňe ykdysady ösüşe däl, eýsem, esasan-da, mynasyp ýaşaýyş derejesini, durmuş adalatlylygy we adamy goramagy üpjün etmäge gönükdirilendigi sebäpli, berk konstitusion esas bolmazdan, olara ýetmek mümkin däl.

Durnukly ösüş maksatlarynyň ikinji möhüm ugry ilatyň saglygyny we abadançylygyny üpjün etmekdir. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ýurtlarynyň konstitusiýalarynda saglygy goraýyş hukugy esasy adam hukugy hökmünde berkidilen. Bu döwlet edaralarynda mudsuz lukmançylyk kömeginiň elýeterliligi arkaly kepillendirilýär. Şunda saglygy goramak hukugynyň diňe bir şahsy hukuk däl-de, eýsem, durnukly jemgyýetçilik ösüşiniň esasydygyny nygtamak möhümdir. Sagdyn ilat bolmasa, ykdysady ösüş hem, raýat jemgyýetiniň ösmegi hem mümkin däl.

Bilim raýat jemgyýetiniň ösüşiniň açarydyr. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň ýurtlarynyň konstitusiýalarynda bilim almak hukugy esasy adam hukugy hökmünde berkidilen. Mundan başga-da, köp döwletler hökmany we mudsuz başlangyç bilimi girizdiler. Bu orta bilime elýeterliligi kepillendirýär, hökmany esasy bilimi üpjün edýär we her bir raýatyň bilim almak hukugyny we bilim ulgamynyň döwlet tarapyndan goralmagyny kepillendirýär.

Has giň gerimde seredilende, konstitusiýa halkara ösüş maksatlary bilen milli syýasatyň arasynda baglanyşyk bolup hyzmat edýär. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň döwletleriniň konstitusion düzgünlerini seljermek Konstitusiýanyň diňe döwletiň Esasy kanuny bolmakdan has möhüm orna eýedigi barada netijä gelmäge mümkinçilik berýär. Häzirki dünýäde ol Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmegiň möhüm mehanizmine öwrülýär, sebäbi döwlet syýasatynyň esasy ugurlary we adam hukuklarynyň kepillik ulgamy Konstitusion kadalar arkaly berkidilýär.