Şu gün Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky türkmen wekiliýeti Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilýän Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasynyň Geňeşiniň mejlisine gatnaşdy. 

Mejlisiň barşynda türkmen tarapy hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan üç gezek ykrar edilen Türkmenistanyň dünýäniň syýasy, ykdysady, hukuk giňişligine goşulyşmak bilen, tutuş adamzadyň bähbidine gönükdirilen dünýä we sebit derejesinde parahatçylygyň, ösüşiň ilerlemegi ugrunda energiýa serişdeleriniň we ulag üstaşyr geçelgeleriniň döredilmegi, parahatçylygy we howpsuzlygy, özara ynanyşmagy gazanmakda öňe sürýän başlangyçlarynyň Birleşen Milletler Guramasyna agza döwletleriň goldamagynda kabul edilen kararnamalaryň ähmiýeti barada belledi. 

Mejlisiň dowamynda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy özara hormat goýmak we deňhukukly hyzmatdaşlyk ýörelgeleri esasynda hereket edýän ygtybarly meýdança bolup, bu gurama gatnaşyjy döwletleriň arasynda daşary syýasy, ykdysady, söwda, ynsanperwer hem-de beýleki ugurlar boýunça alnyp barylýan netijeli dialogyň ähmiýeti nygtaldy. 

Türkmen tarapy Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyň diňe bir giň geografik giňişligi emele getirmek bilen çäklenmän, eýsem, ýurtlaryň köpasyrlyk taryhy, syýasy, ykdysady, medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryny ösdürmekde möhüm orny eýeleýändigini we uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy dürli ugurlar boýunça ösdürmekde açyk meýdança bolup durýandygyny belledi.

Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasynyň Geňeşiniň mejlisiniň gün tertibine hödürlenen meseleleriň kanun çykaryjylyk we parlament işinde tejribe alyşmaga, şeýle hem ýurtlaryň dürli ugurlarda hyzmatdaşlyk etmäge bolan mümkinçilikleri bilen tanyşmaga, halklaryň dostlukly gatnaşyklaryny berkitmäge, Arkalaşyga döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmaga uly mümkinçilikleri döredýändigi bellenildi.

Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasynyň 60-njy mejlisiniň çäklerinde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowanyň Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy N.Koçanowa bilen duşuşygy geçirildi.  

Taraplar iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň tagallalary bilen türkmen-belarus döwletara hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, şeýle hem abraýly halkara guramalaryň çäklerinde üstünlikli ösdürilýändigini bellediler.   

Türkmen tarapy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy üç gezek ykrar edilen ýurdumyzyň   ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik, deňhukuklylyk we ynanyşmak ýörelgeleri esasynda dünýä döwletleri, şol sanda Belarus Respublikasy bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge we berkitmäge aýratyn ähmiýet berýändigini hem-de Türkmenistan bilen Belarus Respublikasynyň arasynda döwletara hyzmatdaşlygy parlament diplomatiýasynyň üsti bilen berkitmäge we ösdürmäge giň mümkinçilikleriň döredilýändigini belledi. 

Duşuşygyň dowamynda geljekde hem kanunçykaryjylyk işinde tejribe alyşmagy, parlamentara dostluk toparlarynyň işiniň işjeňleşdirmegi, halkara parlament meýdançalarynda birek-biregiň başlangyçlarynyň goldanylmagyny, ugurdaş komitetleriň arasynda gatnaşyklaryň ýola goýulmagyny, ýaş parlamentarileriň we zenan parlamentarileriniň arasynda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegini, birek-biregiň çärelerine wekilleriniň gatnaşmagyny, wekiliýetleriň saparlarynyň guralmagynyň hem-de duşuşyklaryň, şol sanda wideoaragatnaşyk arkaly duşuşyklaryň geçirilmeginiň goldanylýandygy  nygtaldy. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy N.Koçanowany ýurdumyzyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň   döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynda başlyklyk etmeginiň çäklerinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda durnukly ösüşi üpjün etmekde oňyn tejribeleri paýlaşmaga we öňde durýan wezipeleri ara alyp maslahatlaşmaga gönükdirilen halkara we parlament çärelerine gatnaşmaga çagyrdy.

Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Parlamentara Assambleýasynyň 60-njy mejlisiniň we Parlamentara Assambleýanyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň işine gatnaşmak maksady bilen, 2026-njy ýylyň 21-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherine iş sapary başlandy. 

Iş saparyň ilkinji gününde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenko bilen duşuşygy geçirildi. 

Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilýän Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasyna gatnaşmak üçin iberen çakylygy üçin hoşallygyny beýan edip, bu çäräniň  üstünlikli geçmegi baradaky iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenko Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna çuňňur hormat goýýandygyny we ýokary baha berýändigini aýratyn nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna, şol sanda onuň Parlamentara Assambleýasynyň işine uly üns we yzygiderli goldaw berýändigini belledi. 

Şeýle hem taraplar döwlet Baştutanlarynyň tagallalary bilen, Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň düýpli strategik hyzmatdaşlyk häsiýete eýe bolmak bilen, türkmen-rus gatnaşyklarynyň baý tejribesiniň esasynda dürli ugurlarda, şol sanda syýasy-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda netijeli ösdürilýändigi we döwletara gatnaşyklaryň parlamentler derejesinde yzygiderli goldanylýandygyny bellediler.

Duşuşygyň dowamynda geljekde kanun çykaryjylyk işinde tejribe alyşmagy, parlamentara dostluk toparlarynyň işini işjeňleşdirmegi, halkara parlament meýdançalarynda birek-biregiň başlangyçlaryny goldamagy hem-de parlamentler derejesinde duşuşyklary we maslahatlary geçirmäge gönükdirilen bilelikdäki çäreleriň ähmiýeti bellenilip geçildi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenkony ýurdumyzyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň   döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynda başlyklyk etmeginiň çäklerinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek halkara çärelere gatnaşmaga çagyrdy. 

2026-njy ýylyň 21-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Gyrgyz Respublikasynyň Bişkek şäherinde «Merkezi Aziýada gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini artdyrmak bilen bagly meseleleri ilerletmek» atly sebitleýin maslahata gatnaşdylar. 

Maslahatyň maksady sebitiň ýurtlarynyň arasynda parahatçylykly gatnaşyklary berkitmekden, birek-birege ynanyşmagy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakdan, zenanlaryň jemgyýetdäki ornuny ýokarlandyrmakdan we ýolbaşçylyk ukybyny ösdürmekden, olaryň döwlet dolandyryşyna, jemgyýetçilik, ykdysady we medeni ösüşe goşýan goşandyny wagyz etmekden ybarat boldy.

Meýilnama laýyklykda, «Merkezi Aziýada gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini artdyrmak bilen bagly meseleleri ilerletmek» atly sebitleýin maslahatda Merkezi Aziýa sebitinde gender deňligini üpjün etmekde durmuşa geçirilýän işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak, ähli zenanlaryň hem-de gyzlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek hem-de bu ugurda Durnukly ösüş maksatlaryny üstünlikli durmuşa geçirmekde  alnyp barylýan maksatnamalaýyn işler dogrusynda çykyşlar diňlenildi. 

Milli parlamentiň wekili sebitleýin maslahatda çykyş edip, hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda zenanlaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramak, olaryň döwlet dolandyryşynda hem-de jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda ornuny ýokarlandyrmak boýunça amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler bilen tanyşdyrdy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda zenanlar we erkekler üçin deň hukuklaryň we mümkinçilikleriň döwlet kepillikleri barada kanunçylygyň kämilleşdirilişi, şeýle hem milli meýilnamalaryň durmuşa geçirilişi bellenildi.

Maslahatda sebitiň ýurtlarynyň we halklarynyň arasynda hoşniýetli hyzmatdaşlygyň, dost-doganlyk gatnaşyklarynyň, parahatçylygyň we ynanyşmagyň pugtalandyrylmagynda zenanlaryň alyp barýan işleriniň ähmiýeti barada pikir alşyldy.

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň guramagynda bu ýurduň paýtagty Waşington we Montana ştatynyň Helena şäherlerinde 2026-njy ýylyň 12-22-nji maýy aralygynda ABŞ-nyň «Open World»  maksatnamasynyň hünär alyş-çalyş okuw saparynyň çäklerinde birnäçe duşuşyklara we çärelere gatnaşdylar. 

Saparyň maksatnamasy döwlet dolandyryşy, parlament ulgamy, şeýle hem ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek ýaly ugurlary öz içine aldy.

Okuw sapary ABŞ-nyň Kongresiniň Jeýms Medison adyndaky kitaphanasynyň binasynda guralan tanyşdyryş duşuşygy bilen başlandy. 

Bu ýerde geçirilen okuw maslahatynyň dowamynda amerikan federalizmi we ABŞ-nyň Kongresiniň işjeňlik ulgamynyň aýratynlyklary barada durlup geçildi. «Capital Communications Group, Inc» korporasiýasynyň prezidenti Akram Elias bilen geçirilen duşuşykda ol wekiliýet agzalaryny kanunçykaryjylyk ulgamynyň gurluşy we onuň amaly işleri bilen tanyşdyrdy.

Şol günüň ikinji ýarymynda geçirilen duşuşygyň dowamynda Türkmenistan bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasyndaky häzirki zaman gatnaşyklarynyň ösüş aýratynlyklaryna aýratyn ähmiýet berildi. Duşuşykda Lora Kennedi  2001–2003-nji ýyllar aralygynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçisi wezipesinde işlän döwründe ikitaraplaýyn döwletara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ugrunda alyp baran işleri boýunça tejribelerini paýlaşdy. Ol iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygy     has-da pugtalandyrmak boýunça geljegi uly ugurlaryň bardygyny nygtady. 

Maksatnama laýyklykda, Montana şäherindäki Senator Stiw Deans bilen geçirilen duşuşykda parlamentara dialogy işjeňleşdirmek, kanunçykaryjylyk tejribeler we ikitaraplaýyn bähbitli meseleler barada pikir alşyldy.

2026-njy ýylyň 20-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň wekili Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Ženewa şäherinde Parlamentara Bileleşigiň agza ýurtlarynyň parlamentleriniň arasynda guralan saglygy goraýyş meseleleri boýunça Parlamentara foruma gatnaşdy. 

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy we Parlamentara Bileleşik tarapyndan bilelikde guralan her ýylky forum «Borçnamalary iş ýüzüne geçirmek: Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň pandemiýa boýunça Ylalaşygyny durmuşa geçirmekde we saglygy goraýşy maliýeleşdirmekde parlament ýolbaşçylygyny ösdürmek» atly temada geçirilip, parlament wekilleriniň Bütindünýä saglygy goraýyş assambleýasynyň işine gatnaşmagy üçin ýöriteleşdirilen platforma boldy. 

Forumyň esasy maksady durnukly dialogy ýola goýmakdan, tejribe alyşmakdan we ählumumy saglygy goraýyş borçnamalaryny milli derejede anyk çäreler bilen utgaşdyrmakdan ybarat.

Maslahatyň dowamynda halkara saglygy goraýyş ulgamyndaky hyzmatdaşlygy täze şertlerde ösdürmek we tejribe alyşmak ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem parlamentler derejesinde saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmekde we kämilleşdirmekde döwlet goldawynyň hem-de bu ugurda kanunçylyk binýadynyň ähmiýetine aýratyn üns berildi. Şunda dünýä derejesinde sagdyn durmuş ýörelgesini durnukly ösdürmek, ilatyň saglygyny goramak we oňa howp salýan ýagdaýlary aradan aýyrmak, saglygy goraýyş ulgamyny halkara derejede ösdürmek bilen, onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça öňde durýan wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Maslahata gatnaşyjylar saglygy goraýyş maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde we lukmançylyk ulgamynda täze tehnologiýalary ornaşdyrmakda kanunçykaryjy edaralaryň ornuny has-da pugtalandyrmagyň ähmiýetini nygtadylar.

Häzirki döwürde Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda özara ynanyşmak, deňhukuklylyk ýörelgelerine esaslanýan hyzmatdaşlyk täze many-mazmun esasynda baýlaşdyrylýar. Taryhyny gadymy Beýik Ýüpek ýolundan alyp gaýdýan gatnaşyklar iki ýurduň halklarynyň bähbidine yzygiderli ösdürilýär. Ýakynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň Hytaýa amala aşyran dostluk saparynyň dowamynda geçiren ýokary derejedäki duşuşyklary hemmetaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy ösdürmäge täze itergi berdi. Şeýle hem Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň tabşyrygy boýunça ýurdumyzda saparda bolan hytaý wekiliýetiniň gatnaşmagynda geçirilen gepleşikler, gazanylan ylalaşyklar iki ýurduň milli bähbitleriniň ählumumy ösüş maksatlary bilen sazlaşykly utgaşýandygynyň aýdyň mysaly boldy.

Hormatly Prezidentimiz HHR-iň Başlygy Si Szinpine Türkmenistana sapar bilen gelmäge çakylyk hatyny ugratdy. Munuň özi türkmen-hytaý gatnaşyklarynda täze sahypany açmak bilen, hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlaryna badalga berer. Si Szinpin hem döwlet Baştutanymyzyň çakylyk hatyny kabul edip, öz gezeginde, jogap hatyny iberdi. Bu hatda şeýle bellenilýär:

Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Serdar BERDIMUHAMEDOWA

Hormatly jenap Prezident!

Siziň iberen çakylyk hatyňyzy aldym.

Siz uzak wagtyň dowamynda hytaý-türkmen gatnaşyklaryny ösdürmek ugrunda tagalla edýärsiňiz, iki ýurduň arasyndaky däp bolan dostlugyň dowam etdirilmegine ägirt uly goşant goşýarsyňyz hem-de dürli möhüm ugurlarda özara hyzmatdaşlyga ýardam edýärsiňiz. Men muňa ýokary baha berýärin. Men hytaý-türkmen hemmetaraplaýyn gatnaşyklarynyň strategik hyzmatdaşlyk ruhunda ösdürilmegine uly ähmiýet berýärin we Siziň bilen ýakyn gatnaşyk saklamaga taýýardyryn. Türkmenistana gelip görmäge çakylygyňyz üçin Size hoşallygymy beýan edýärin. Iki tarap üçin hem amatly bolan wagtda ýurduňyza sapar bilen barmaga taýýardyryn. Iki ýurduň Daşary işler ministrlikleri bu mesele boýunça ýakyn aragatnaşykda bolup bilerler.

Siz öz hatyňyzda Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň çäklerinde birnäçe iri taslamalary ýatlapsyňyz. Hytaý tarapy iki ýurduň arasynda dürli ugurlardaky özara bähbitli hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagyny yzygiderli goldaýar. Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk boýunça komitet degişli başlangyçlary düýpli öwrenip, olary degişli şertlerde durmuşa geçirip biler. Hytaý tarapy Türkmenistan bilen bilelikde gatnaşyklaryň täze aýdyň nusgalaryny döretmek we “Hytaý — Türkmenistan bitewi ykbal bileleşiginiň” mazmunyny yzygiderli baýlaşdyrmak ugrunda hyzmatdaşlyk etmäge taýýardyr.

Pursatdan peýdalanyp, Size berk jan saglyk, işiňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin. Dostlukly türkmen halkyna bolsa bagtyýarlyk, parahatçylyk, gülläp ösüş arzuw edýärin.

Si SZINPIN,
Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy.

Şu gün paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň «Ýyldyz» myhmanhanasynda Jenaýatçylyklyk ýol bilen alnan girdejileriniň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek boýunça Ýewraziýa toparynyň 44-nji umumy mejlisiniň  çäginde oňa agza döwletleriň parlament agzalarynyň V forumy geçirildi. Foruma Ýewraziýa toparynyň agza döwletleriniň we synçy döwletleriň parlamentleriniň, halkara guramalaryň hem-de maliýe institutlaryň wekilleri gatnaşdylar. 

Forumyň barşynda gün tertibiň meseleleri boýunça Ýewraziýa toparynyň ýolbaşçysy, Türkmenistanyň Mejlisiniň, Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň, Täjigistan Respublikasynyň Oli Majlisiniň Namoýandagon Majlisiniň, Özbegistan Respublikasynyň Oliý Majlisiniň Senatynyň hem-de Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň, Hindistan Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Gazagystan Respublikasynyň Parlamentiniň Senatynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň wekilleri çykyş etdiler. Olarda jenaýatçylyklyk ýol bilen alnan girdejileriniň kanunlaşdyrylmagyna we terrorçylygyň maliýeleşdirilmegine garşy hereket etmek babatda milli kanunçylygy kämilleşdirmek, döwrebap kiberhowpsuzlyk gurallaryny ösdürmek hem-de sanly giňişlikde emeli aň we beýleki täze tehnologiýalar arkaly amala aşyrylýan hukuk bozulmalaryň öňüni almak, olardan goranmak, bu ugurda jenaýatlara garşy halkara derejede hereket etmek boýunça garaýyşlar, milli tejribeler beýan edildi we durmuşa geçirilýän işler bellenildi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekili gün tertibiniň meselesi boýunça çykyş edip, ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýerip, ynsanperwerlik, parahatçylyk, deňhukuklylyk we ynanyşmak ýörelgeleri esasynda dünýäniň abraýly guramalary, şol sanda sebitleýin hökümetara guramasy bolan Ýewraziýa topary bilen netijeli gatnaşyklaryny ösdürýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, bu abraýly sebitleýin düzüm bilen kanunçykaryjylyk işi babatda alnyp barylýan hyzmatdaşlyk hem-de ýurdumyzyň milli kanunçylygyny kämilleşdirmek bilen bagly alnyp barylýan işler barada giňişleýin durup geçdi.

Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda ýurdumyzda hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda bu ugurda milli ulgamynyň netijeli işiniň üpjün edilmegi, onuň pudagara derejedäki hem-de degişli düzümleriň görnüşindäki işiniň netijeli häsiýete eýe bolmagy babatda zerur tagallalar edilýär. Şunda bar bolan wezipeleri çözmekde diňe bir kanunçylyk taýdan däl, eýsem, beýleki ugurlarda hem düýpli özgertmeleri amala aşyrmak esasynda hereket edilmegine döwlet derejesinde ähmiýet berilýär. 

Ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasynyň guramaçylykly jenaýatçylyga we terrorçylyga garşy göreşmek boýunça birnäçe konwensiýalaryna, ylalaşyklaryna we maksatnamalaryna goşulmak bilen, halkara hukuk kadalaryna ygrarlydygyny iş ýüzünde subut edýär. 

Forumyň barşynda Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi üpjün etmek, özara bähbitli köpugurly hyzmatdaşlygy ilerletmek, halkara hukugyň ornuny ýokarlandyrmak babatda sebit we dünýä ähmiýetli başlangyçlaryna hem-de bu ugurda ýurtlaryň tagallalaryny birleşdirmek boýunça durmuşa geçirýän işlerine ýokary baha berildi.

Foruma gatnaşyjylar meýilleşdirilen halkara çäreleriň guramaçylykly geçirilýändigi üçin hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyza wekiliýetleriniň adyndan hoşallygyny beýan etdiler hem-de bilelikdäki tagallalaryň netijesinde kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetiriljekdigine uly ynam bildirdiler. 

Şu gün paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň «Ýyldyz» myhmanhanasynda Ýewraziya toparynyň agza döwletleriniň Parlament agzalarynyň V forumy öz işine başlady.

Bu halkara çäre Ýewraziýa toparynyň 44-nji umumy mejlisiniň çäklerinde geçirilýär. Bu forum jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy göreşmekde kanun çykaryjy we ýerine ýetiriji häkimiýet edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň özboluşly platfroma bolup durýar. Şeýle çäräniň geçirilmegi parlament wekilleriniň halkara kadalar we häzirki zaman wehimleri barada bilimini artdyrmakda we bu ugurdaky kanunçylygy kämilleşdirmek babatda tejribe alyşmakda möhüm ähmiýete eýedir.

2026-njy ýylyň 18-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisinde türkmen-özbek Parlamentara dostluk toparlarynyň agzalarynyň nobatdaky duşuşygy geçirildi. 

Duşuşygyň barşynda iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň tagallalary netijesinde dostlukly gatnaşyklaryň dürli ugurlar, şol sanda parlamentara aragatnaşyklar boýunça uly ösüşe eýe bolýandygy aýratyn bellenildi hem-de türkmen-özbek gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýy we geljekki mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşykda türkmen tarapy Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, ynsanperwer, ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan içeri we daşary syýasatynyň esasy ugurlary, Mejlisiň düzümi we ýurdumyzda durmuşa geçirilýän maksatnamalaýyn özgertmeleriň kanunçylyk-hukuk binýadyny üpjün etmek boýunça alnyp barylýan köpugurly işler bilen tanyşdyrdy.

Häzirki döwürde özara hormat goýmagyň we ynanyşmagyň berk binýadyna esaslanan türkmen-özbek gatnaşyklary täze many-mazmuna eýe bolýar. Şunda taryhyň dowamynda emele gelen, özleriniň gadymy däplere ygrarlydygyny görkezýän iki doganlyk halky birleşdirýän ruhy gymmatlyklaryň umumylygy möhüm ähmiýete eýedir. 

Duşuşykda parlamentara dialogyň iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň gerimini giňeltmegiň möhüm bölegine öwrülendigi we ikitaraplaýyn esasda döredilen parlamentara dostluk toparlarynyň kanunçykaryjylyk işinde tejribe alyşmakda mümkinçilikleri artdyrýandygy aýratyn bellenildi. Şunuň bilen birlikde, ugurdaş komitetleriň, ýaş we zenan parlamentarileriň arasynda geçirilýän duşuşyklaryň, maslahatlaryň döwletara gatnaşyklaryny parlament diplomatiýasynyň üsti bilen goldamakda, hoşniýetli hyzmatdaşlygyň gerimini giňeltmekde tagallalary birleşdirmegiň ähmiýeti barada bellenildi. 

Duşuşygyň dowamynda türkmen tarapy «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda ýurdumyzyň GDA-da başlyklyk etmeginiň çäklerinde zenanlaryň dialogynyň,                     GDA-nyň Parlamentara Assambleýasynyň mejlisiniň, demografiýa meseleleri boýunça geçiriljek çäreleriň ähmiýeti barada hem belläp geçdi. 

Duşuşygyň ahyrynda taraplar däp bolan dostlukly türkmen-özbek gatnaşyklarynyň iki ýurduň halklarynyň abadançylygynyň bähbidine mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna ynam bildirip, birek-birege iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.

Türkmenistanyň Konstitusiýasy Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň Esasy Kanuny, jemgyýetimiziň kanunçylyk-hukuk esaslarynyň gözbaşy we mizemez binýady bolup durýar. 1992-nji ýylyň 18-nji maýynda kabul edilen Esasy Kanunymyz ýurdumyzyň ösüş derejesine laýyklykda yzygiderli kämilleşdirildi, onda döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda bolup geçen taryhy ähmiýetli iň möhüm wakalar öz beýanyny tapdy.

Türkmenistanyň Konstitusiýasyna öňdebaryjy dünýä tejribesiniň, milli we umumadamzat gymmatlyklarynyň esasyny düzýän ýörelgeleriň ornaşdyrylmagy netijesinde, Esasy Kanunymyz diňe bir mazmun taýdan däl, eýsem, gurluş taýdan hem düýpli özgerdildi. Munuň özi ähli ulgamlarda döwlet syýasatyny düzgünleşdirýän kanunlaryň kämilleşdirilmeginde möhüm ähmiýete eýedir.

Türkmenistanyň Döwlet baýdagy Bitarap döwletimiziň garaşsyzlygyny we özygtyýarlylygyny alamatlandyrýan mukaddes nyşanlaryň biridir. Döwlet baýdagymyz biziň milli guwanjymyzdyr, halkymyzy galkyndyrýan, eziz Watanymyzyň bähbitlerine beýik maksatlara ruhlandyrýan buýsançly döwlet nyşanymyzdyr. Merdana halkymyzyň bütin şöhratly geçmişiniň dowamynda mukaddes baýdagymyza milli gymmatlyklaryň biri hökmünde uly sarpa goýlupdyr. 

Türkmenistanyň Döwlet baýdagy Birleşen Milletler Guramasynyň edara binasynyň öňünde we beýleki halkara guramalarda, şeýle-de dünýäniň çar künjegindäki döwletlerde ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň, hemişelik Bitaraplygynyň, parahatçylyk söýüjilikli ynsanperwer döwlet syýasatynyň, türkmen halkynyň milli galkynyşynyň, dost-doganlyk, hoşniýetli goňşuçylyk däpleriniň we abadançylygyň, döwletliligiň, bitewüligiň nyşany hökmünde al-asmanda parlaýar.

Eziz Diýarymyzda her ýylyň 18-nji maýynda Esasy Kanunymyz bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni agzybirlikde, ruhubelentlikde uly dabaralara beslenip bellenilýär. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda Konstitusiýamyzyň kabul edilmegine we Döwlet baýdagymyzyň döredilmegine 34 ýyl dolýar. Ýurdumyzyň Esasy Kanunynyň kabul edilen güni halkymyzyň Garaşsyz, demokratik, hukuk we dünýewi döwleti gurmakdaky asyrlarboýy arzuwynyň hasyl bolan güni hökmünde taryha girendigi guwandyrýar. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bu goşa baýram bolan Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň we Türkmenistanyň Döwlet baýdagynyň güni giňden toýlanýar. 

2026-njy ýylyň 16-njy maýynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň, Türkmenistanyň Mejlisiniň Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi, Türkmenistanyň Bilim ministrligi, ýurdumyzyň syýasy partiýalary we jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde guramagynda Türkmenistanyň Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde geçirilen «Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanyň hukuk ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlary: häzirki zaman kanunçylygynyň milli modeli» atly ylmy-amaly maslahat hem bu şanly senä bagyşlandy.

Maslahatyň işine Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, Aşgabat şäher halk maslahatynyň agzalary, Türkmenistanyň Harby we hukuk goraýjy edaralarynyň, Demokratik partiýasynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, alymlar, professor-mugallymlar, şeýle hem ýaşlar gatnaşdylar.

Maslahatyň çäklerinde «Garaşsyz döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi: milli tejribe we halkara hukugy», «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň  ykdysady, syýasy, ýaşaýyş-durmuş, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda syýasy we hukuk özgertmeleri», «Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlary: parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara-hukuk esaslaryny pugtalandyrmakdaky ähmiýeti» atly bölümler boýunça geçirildi.

Maslahatda çykyş edenler türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyçlary hem-de Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Serdar Berdimuhamedowyň tagallalary bilen milli kanunçylygyň yzygiderli kämilleşdirilýändigi, Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzyň milli kanunçylygynyň berk binýadynyň döredilmeginiň, häzirki zaman kanunçylygynyň milli modeliniň kemala gelmeginiň, döwletiň hem-de jemgyýetiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde adamyň ykrar edilmeginiň ata-babalarymyzyň asylly ýörelgelerine laýyk gelýändigi, Konstitusiýamyzda berkidilen adalatlylyk, deňhukuklylyk, adamlaryň hukuklaryny we azatlyklaryny sarpalaýan ýörelgeleriň raýat jemgyýetiniň dabaralanmagyna giň şertleri döredýändigi barada aýratyn nygtadylar.

Şeýle hem maslahatda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň hem-de Döwlet baýdagynyň gününiň bilelikde bellenmeginiň ähmiýeti, many-mazmuny, türkmen halkynyň dostlukly, ynsanperwer we hoşniýetli gatnaşyklaryna bolan üýtgewsiz ygrarlylygyny alamatlandyrýandygy barada belläp geçdiler. 

Maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylaryň adyndan Türkmenistanyň Prezidenti hormatly Serdar Berdimuhamedowa Ýüzlenme kabul edildi.

Ylmy-amaly maslahatyň «Garaşsyz döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi: milli tejribe we halkara hukugy» atly bölüminde edilen çykyşlarda türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň yzygiderli tagallalary bilen Garaşsyzlyk ýyllarynda döwletimiziň hukuk ulgamynyň kemala gelmegi, milli tejribäniň we halkara hukugynyň kanunçylyga ornaşdyrylmagy, konstitusion özgertmeler, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn görnüşde, sebit we halkara guramalarynyň hem-de düzümleriniň çäklerinde geçirýän halkara hyzmatdaşlygy, döwletimiziň daşary syýasatyny amala aşyrmagyň konstitusion-hukuk kepillikleri, milli kanunçylygyň kämilleşdirilişi barada durlup geçildi.

Şeýle hem, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň milli kanunçylygynda halkara hukugynyň umumy ykrar edilen kadalarynyň ileri tutulmagy, munuň bolsa ilkinji nobatda, adam hukuklarynyň we azatlyklarynyň dabaralanmagy bilen baglanyşyklydygy barada edilen çykyşlarda bellenildi.

«Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanyň ykdysady, syýasy, ýaşaýyş-durmuş, medeni-ynsanperwer ulgamlarynda syýasy we hukuk özgertmeleri» atly bölümde edilen çykyşlarda Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallalarynyň netijesinde we Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda ykdysadyýetde, syýasatda, halkymyzyň ýaşaýyş durmuşynda, medeni ynsanperwer ulgamlarynda amala aşyrylýan kanunçylyk özgertmeleri barada bellenildi.

Ýurdumyzda Garaşsyzlyk ýyllarynda umumy ykrar edilen halkara kadalaryny göz öňünde tutmak bilen geçirilen milli kanunçylyk özgertmeleriniň, ykdysadyýetiň ähli ulgamlarynda bedew batly ösüşleriň esasyny düzýändigi, özüne çekijiligi we maýa goýum işjeňligi bilen tapawutlanýan ykdysady syýasat, milli bilimiň, ykdysadyýetiň sanlylaşdyrylmagy, gender deňligini üpjün etmek, ilatyň durmuş taýdan goraglylygynyň döwlet kepillikleri, hukuk ulgamyny ösdürmegiň esasy ugurlary barada çykyşlar diňlenildi.

«Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlary: parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň halkara-hukuk esaslaryny pugtalandyrmakdaky ähmiýeti» atly bölümde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde dünýäde ynsanperwerligi öňe sürmekde Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkara başlangyçlarynyň ähmiýeti barada giňden bellenildi. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy bilen baglanyşykly üçünji gezek ýörite Kararnamany kabul etmeginiň ýurdumyzyň daşary syýasatynyň netijeliliginiň aýdyň mysalydygy aýratyn bellenildi.

Şeýle hem, hormatly Prezidentimiziň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň  80-nji ýubileý mejlisinde 2028-nji ýyly «Halkara hukugyň ýyly» diýip yglan etmek baradaky öňe süren başlangyjynyň ähmiýeti barada durlup geçildi.

Oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty yzygiderli durmuşa geçirmek bilen, döwletleriň we halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary, ählumumy abadançylygyň bähbitlerine laýyk gelýän netijeli halkara hem-de sebit hyzmatdaşlygyny berkitmek barada Türkmenistanyň daşary syýasy başlangyçlarynyň taryhy-syýasy ähmiýeti, durmuşa geçirýän işleri, şol sanda parlament diplomatiýasyny ilerletmek, hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän işler, milli konstitusion kanunçylygyň we halkara-hukuk kadalaryň sazlaşygy, ýurdumyzyň ekologiýa babatyndaky başlangyçlarynyň ähmiýeti barada çykyşlar diňlenildi.