Türkmenistanyň Mejlisi (Parlamenti) kanun çykaryjy häkimiýeti amala aşyrýan wekilçilikli edaradyr

TÜRKMENISTANYŇ MEJLISI

Türkmençe

TÜRKMENISTANYŇ MEJLISI

Türkmençe

Çykyşlar we makalalar

SAZLAŞYKLY ÖSÜŞLERIŇ AÝDYŇ ÝOLY

 

Ýur­du­my­zy dur­muş­-yk­dy­sa­dy taý­dan ös­dür­me­gi na­zar­la­ýan özgert­me­le­riň baş maksa­dy hal­ky­my­zyň hal­-ýag­da­ýy­ny, ýa­şa­ýyş-durmuş de­re­je­si­ni yzy­gi­der­li ýo­kar­lan­dyr­makdan yba­rat­dyr. Bu gün­ki gün Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň döw­let­li baş­lan­gyç­la­ry­ny myna­syp dowam ed­ýän hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň baş­tu­tan­ly­gyn­da eziz Diýarymyz­da äh­li ul­gam­lar­da uly üs­tün­lik­ler ga­za­nyl­ýar.

Gur­ma­gyň we dö­retme­giň ýo­lun­da ynamly öňe bar­ýan ýurdumyzda ýaý­baň­lan­dy­ry­lan giň ge­rim­li gur­lu­şyk­lar mil­li ykdysadyýe­tiň ös­ýän­di­gi­ni ala­mat­lan­dyr­ýar. San­ly çe­meleş­me­le­riň giň ge­ri­mi bi­len, se­bit­de de­ňi­-ta­ýy bol­ma­dyk «akyl­ly» şä­her bo­lan Ar­ka­dag şä­he­ri­niň ikin­ji tap­gy­ry­nyň gur­lu­şy­gy, paý­tagty­my­zyň «Gurt­ly» ýa­şa­ýyş top­lu­myn­da do­wam ed­ýän gur­lu­şyk iş­leri, ýur­du­my­zyň se­bit­le­rin­de gurul­ýan dür­li önüm­çi­lik we dur­muş mak­sat­ly des­ga­lar Diýa­ry­my­zyň gur­lu­şyk meý­dança­sy­na öw­rü­len­di­gi­ne şa­ýat­lyk ed­ýär. Gu­rul­ýan desgala­ryňdyr bi­na­la­ryň uly bö­le­gi­niň dur­muş mak­sat­ly bol­ma­gy ýurdumyz­da adam ha­kyn­da­ky ala­da­nyň ile­ri tu­tul­ýan­dy­gy­ny gör­kez­ýär.

Hä­zir­ki dö­wür­de döw­le­tiň yk­dy­sa­dy kuw­wa­ty onuň se­nagat­laş­mak dereje­si bi­len öl­çenil­ýär. Se­na­gat­laş­mak önümçi­li­ge tä­ze tehnologiýalary ornaş­dyr­ma­ga, içer­ki we da­şar­ky ba­zar­lar­da sarp edijileriň bar­ha art­ýan is­leg­le­ri­ni ka­na­gat­landyr­ýan köp­gör­nüş­li hyzmatlaryň we önüm­le­riň önüm­çi­li­gi­ni alyp bar­ma­ga gö­nük­di­ri­len­dir. Ýo­ka­ry hil­li, bäs­deş­li­ge ukyp­ly önüm­le­riň ön­dü­ril­me­gi ýurdu­my­zyň dün­ýä ba­za­ryn­da tut­ýan or­nu­nyň yg­ty­bar­ly­lygy­ny ke­pil­len­dir­ýär. Şu ýylyň on aýyn­da se­na­gat pu­da­gyn­da 2,5 gö­te­ri­me ba­ra­bar ösüş gazanyldy. Bu bol­sa yk­dy­sa­dy­ýe­ti se­na­gat­laş­dyrmak ug­run­da edil­ýän tagal­la­la­ryň ro­waç­lanýan­dy­gy­ny gör­kez­ýär. 

Ýur­dumyz­da önüm­çi­lik ugur­ly ma­ýa go­ýum­la­ryň möçber­le­ri­ni we ne­ti­je­lili­gi­ni art­dyr­ma­ga uly üns be­ril­ýär. 

Hä­zir­ki dö­wür­de ýur­du­myz­da ýo­ka­ry ön­dü­ri­ji­lik­li hem­-de innowasi­ýa­la­ra esas­lan­ýan se­na­gat kärha­na­la­ry­nyň dö­re­dil­me­gi­ne, aragat­na­şyk we ulag­ üs­ta­şyr dü­züm­le­ri­niň ös­dü­ril­me­gi­ne, ýur­du­my­zyň eks­port kuw­wa­ty­nyň art­dy­rylma­gy­na gö­nük­di­ri­len giň ge­rim­li taslamalar ama­la aşy­ryl­ýar. Şol tas­la­ma­la­ry dur­muşa ge­çir­mek­de ýurdumyz hal­ka­ra ma­li­ýe dü­züm­le­ri bi­len ne­ti­je­li we öza­ra bäh­bit­li hyzmat­daş­ly­gy iş­jeň­leş­dir­ýär. Türk­me­nis­tan esa­sy önüm­çi­lik kuwwatlyk­la­ry­nyň tehno­lo­gi­ýa taý­dan döw­re­bap­laş­dy­ryl­ma­gy­na düýp­li ma­ýa go­ýum­la­ry çek­ýär. Bu bol­sa ýur­du­my­zyň dün­ýä ho­ja­lyk gatnaşykla­ryna iş­jeň go­şu­lyş­ma­gy­na hem­-de bäs­deş­li­ge ukyp­ly­ly­gy­nyň ýo­kar­lan­ma­gy­na ýar­dam ed­ýär. 

Ar­ka­dag şä­he­ri­niň gur­lu­şy­gy­nyň ikin­ji tap­gy­ry­nyň, Türk­me­nis­tan­ —­ Ow­ga­nys­tan —­ Pa­kis­tan­—­ Hin­dis­tan gaz ge­çi­ri­ji­si­niň, Aş­ga­bat­—Türk­me­na­bat ýo­ka­ry tiz­lik­li awto­mo­bil ýo­lu­nyň, Ga­ra­bo­gaz­köl aýlagynyň üs­tün­den geç­ýän köp­ri­niň, Bal­kan welaýatynda tä­ze Hal­ka­ra ho­wa men­zi­li­niň, kuw­wa­ty 1574 me­ga­watt bo­lan ut­ga­şyk­ly do­la­ny­şyk­da işleýän elekt­rik be­ke­di­niň hem-­de önümçilik we dur­muş mak­sat­ly beýleki iri des­ga­la­ryň tas­la­ma­la­ry ozal bar bo­lan dü­züm­le­riň üs­tüni ýetir­ýär. 

Eziz Wa­ta­ny­my­zyň be­dew bat­ly ösüş­le­ri biziň her bi­ri­mi­zi guwandyr­ýar, buý­san­dyr­ýar. Ýur­du­my­zyň dür­li kün­jek­le­rin­de gu­rul­ýan beýik bi­na­lar, tä­ze­-tä­ze des­ga­lar, ýa­şa­ýyş jaý­la­ry hal­ky­my­zyň bag­ty­ýar dur­mu­şy­ny üp­jün et­mäge gö­nük­di­ri­len­dir. Mu­nuň özi her bir ra­ýa­ty döre­di­ji­lik­li zäh­met çek­mä­ge ruh­lan­dyr­ýar.

 

Begençgeldi BAÝRAMMYRADOW, 

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler 

partiýasynyň Ahal welaýat komitetiniň 

başlygynyň orunbasary, Mejlisiň deputaty

25.11.2024 Giňişleýin

ТРАНСПОРТНАЯ ДИПЛОМАТИЯ: МЕЖДУНАРОДНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ

 

В этом году мировое сообщество 26 ноября во второй раз будет отмечать Всемирный день устойчивого транспорта. Соответствующая Резолюция была принята по инициативе Туркменистана на 70-м пленарном заседании 77-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН. Всемирный день устойчивого транспорта подчёркивает важность устойчивости транспортной связанности как основы для экономического роста, социальной стабильности и экологической ответственности государств. В том, что мировое сообщество перешло к системному глобальному взаимодействию и стратегическому планированию в транспортной сфере, ведущую роль сыграла наша страна. О международно-правовых основах транспортной дипломатии Туркменистана в интервью нашему корреспонденту рассказал Сердар Аразов, депутат Меджлиса Туркменистана, член Комитета по экономическим вопросам. 

«НТ»: В развитии государств и народов транспортные маршруты всегда имели первостепенное значение. Там, где проходили дороги, развивались города, ремёсла, наука, культура. И сегодня транспортная связанность имеет жизненно важное значение для устойчивого развития каждой страны и всеобщего прогресса. В этом плане Туркменистан проводит последовательную линию по объединению усилий мирового сообщества в создании условий для развития устойчивого транспорта. Какую роль в этом сыграли инициативы Туркменистана, выдвинутые с высокой трибуны Организации Объединённых Наций? 

– По инициативе Туркменистана Генеральная Ассамблея ООН приняла в 2014, 2015, 2017, 2021 и 2023 годах Резолюции, которые стали объективным признанием актуальности взаимодействия государств на данном направлении и вывода транспортной и логистической тематики на приоритетные позиции глобальной повестки дня при широкой поддержке Сообщества Наций. Резолюции направлены на формирование комплексного подхода к развитию транспортных и транзитных коммуникаций, создание международной нормативно-правовой базы для последующего формирования транспортно-логистических центров и сухопутных портов. Принятие Резолюций придало международному сотрудничеству в транспортном секторе качественно новый импульс. 

Надо отметить, что Резолюция 2014 года является первым документом Генеральной Ассамблеи ООН, официально закрепившим предложение о создании глобального партнёрства по устойчивому транспорту. А 26 ноября 2016 года в Ашхабаде была проведена первая Глобальная конференция по устойчивому транспорту под эгидой ООН. В целях поддержания конструктивного и целенаправленного глобального диалога Туркменистан также совместно с ООН провёл в 2022 году Международную конференцию министров развивающихся стран, не имеющих выхода к морю. На состоявшейся в мае 2023 года Международной конференции «Международные транспортно-транзитные коридоры: взаимосвязь и развитие – 2023» приняли участие представители из более чем 40 стран, было проведено около 100 встреч, подписано 26 двусторонних и многосторонних документов. В ходе форума был запущен проект «Мультимодальный транспортный маршрут CASCA+ по направлению стран Азиатско Тихоокеанского региона – Китай – Кыргызстан – Узбекистан – Туркменистан – Азербайджан – Грузия– Турция – Европа». 

«НТ»: Со своей стороны, хочу отметить ещё одну инициативу нашей страны – это создание в 2022 году Постоянным представительством Туркменистана при ООН Группы друзей устойчивого транспорта. Она также служит для поддержания широкого многостороннего диалога по продвижению безопасных, недорогих, доступных и устойчивых транспортных систем для всех в целях устойчивого экономического роста, повышения социального благосостояния людей и расширения международного сотрудничества и торговли между странами. 

Выступая за развитие глобального диалога в транспортно-логистической сфере, Туркменистан придаёт важное значение развитию национальной транспортной инфраструктуры. Каких результатов достиг Туркменистан в модернизации своей транспортной инфраструктуры и её интегрировании в региональную и международную систему? 

– В укреплении правовых основ транспортной дипломатии и возможностей транспортной отрасли государства, совершенствовании и реализации законодательства в этой области важная роль отводится «Программе Президента Туркменистана по развитию транспортной дипломатии на 2022–2025 годы». Предусмотренные в ней меры нацелены на комплексную модернизацию транспортной отрасли, формирование современной профильной инфраструктуры, активизацию транспортно-транзитных коридоров глобального значения. 

В стране осуществляется масштабная работа по модернизации и созданию разветвлённой и, что не менее важно, безопасной международной транспортной инфраструктуры. Особое внимание уделяется вопросам внедрения передовых технологий, современного оборудования, расширения спектра цифровых услуг, модернизации инфраструктуры связи, налаживания взаимовыгодного международного сотрудничества в этой сфере. Продолжается строительство высокоскоростных автодорог Ашхабад–Туркменабат и Ашхабад–Туркменбаши, что позволяет соединить регионы страны короткими маршрутами и запустить безопасный и бесперебойный маршрут транспортных потоков, а также обеспечить возможность грузовым автомобилям из соседних стран добраться до Международного морского порта Туркменбаши с выходом на Кавказ и далее в Европу. 

«НТ»: Для эффективного использования имеющегося транспортного потенциала страны как регионального центра международных транспортно-транзитных коридоров и интеграции национальной транспортной системы в мировую важное значение имеет правовое регулирование. По каким направлениям развивается и совершенствуется национальное законодательство? – 

Законодательство Туркменистана в области транспорта регулирует вопросы, связанные с функционированием транспортной системы страны, включая автомобильный, железнодорожный, воздушный и водный транспорт. Основные положения законодательства закреплены в Конституции Туркменистана. В нашей стране приняты и действуют «Кодекс Торгового мореплавания Туркменистана», «Воздушный кодекс Туркменистана», а также Законы Туркменистана «Об автомобильном транспорте», «О транспортной безопасности», «Об основах транспортной политики Туркменистана», которые являются базовыми правовыми актами и регулируют обеспечение безопасности перевозок, условия предоставления транспортных услуг, государственное управление в сфере транспорта, экологические аспекты транспортной деятельности. 

Туркменистан активно участвует в международных транспортных конвенциях и соглашениях, направленных на развитие международной торговли, транзитных перевозок и обеспечение безопасности транспортных операций. В частности, наша страна является участником Конвенции о международной перевозке грузов, которая упрощает таможенные процедуры для международных автомобильных грузоперевозок; Конвенции о дорожном движении и Конвенции о дорожных знаках и сигналах, которые унифицируют требования к знакам и разметкам, которые используются в международных автомобильных перевозках. Туркменистан является членом Международной организации гражданской авиации и подписал Чикагскую конвенцию, регулирующую вопросы воздушного транспорта и Монреальскую конвенцию об ответственности авиакомпаний. Также Туркменистан ратифицировал Киотскую конвенцию о таможенной упрощённой процедуре. Кроме того, наша страна ратифицировала Европейское соглашение о международной дорожной перевозке опасных грузов автотранспортом. Туркменистан также подписал двусторонние и региональные соглашения с Казахстаном, Узбекистаном, Ираном, Афганистаном, направленные на упрощение транзита и развитие инфраструктуры. 

Все эти и другие международные документы помогают Туркменистану интегрироваться в глобальные транспортные сети, способствуют увеличению транзита через страну и укрепляют её роль в Евразийском пространстве. 

«НТ»: В рамках Международной конференции министров транспорта развивающихся стран, не имеющих выхода к морю, 17 августа 2022 года в Туркменистане был дан старт пилотному проекту Глобального транзитного документа. Прокомментируйте его значение. 

– Глобальный транзитный документ – это унифицированный электронный документ, который оформляется на груз с использованием электронной платформы на весь путь международной перевозки, выполняемой контейнерами на разных видах транспорта – автомобильном, железнодорожном, морском или внутреннем речном и т.д. Реализация проекта нацелена на стабилизацию взаимосвязанности, ускорение процессов цифровизации и упрощение процедур транзита и торговли для устойчивого и стабильного развития. 

Благодаря усилиям уважаемого Президента в Туркменистане внедрена система «Единое окно для экспортно-импортных операций», что закреплено в Таможенном кодексе Туркменистана. для участников внешнеэкономической деятельности был создан единый государственный информационный портал («Единое окно для экспортно-импортных операций»). 

Механизм позволяет всем пользователям, единожды предоставив информацию о товарах или транспортных средствах, полностью оформить операцию. При внедрении системы «Единое окно для экспортно-импортных операций» были использованы рекомендации и стандарты ООН, Всемирной таможенной организации и ВТО. 

«НТ»: Важным аспектом многостороннего транспортного сотрудничества остаётся экологическая составляющая. Какие шаги предприняты в этом направлении? 

– Основной задачей является использование экологически чистого транспорта, включая электробусы и электромобили. Туркменистан активно внедряет технологии, способствующие сокращению выбросов углекислого газа и других вредных веществ. Развивается инфраструктура для электротранспорта, В новом смарт городе Аркадаг создана современная, многопрофильная дорожно-транспортная инфраструктура, соответствующая международным стандартам. В рамках национальных программ предусмотрено строительство современных автомагистралей с учётом экологических стандартов, озеленение территорий вдоль транспортных магистралей, инвестиции в железнодорожный транспорт, как менее загрязняющий вид транспорта. 

Важно отметить, что устойчивый транспорт, как неотъемлемая часть устойчивого развития, означает не только рост объёмов грузооборота, сокращение времени в пути и другие очевидные преимущества, но и создание новых рабочих мест, строительство социальных объектов, открытие новых туристических маршрутов. 

P.S. Тема сотрудничества в транспортной сфере сегодня как никогда актуальна в контексте глобальной Повестки дня в области устойчивого развития на период до 2030 года и глубокой геоэкономической трансформации. В этих условиях Туркменистан чётко обозначил приоритеты своей транспортной политики и предпринимает активные усилия по созданию благоприятных политических, экономических и правовых условий для оптимизации транспортной сети по направлениям Север–Юг, Восток–Запад. По инициативе Туркменистана Генеральная Ассамблея ООН приняла резолюции, направленные на обеспечение международного сотрудничества для устойчивого транспорта. В стране создаётся современная транспортная инфраструктура, идёт развитие правовой базы, её соответствие международным нормам. Всё это имеет мультипликативный эффект для социально-экономического развития Туркменистана в целом и усиливает роль в системе международных транспортных координат. Таким образом, мы видим политическую волю Туркменистана в тех инициативах и в том, что Туркменистан делает для создания новой транспортной архитектуры и развития сотрудничества в этой сфере.

 

23.11.2024 Giňişleýin

BIŞKEK FORUMY: zenanlaryň mümkinçiliklerini giňeltmek ugrunda

 

Dur­nuk­ly ösü­şi iler­let­mek­de, se­bit­de pa­ra­hat­çy­ly­gy we howpsuzlygy pugta­lan­dyr­mak­da ze­nan­la­ryň or­nu­ny ber­kit­mä­ge yg­rar­ly bo­lan Mer­ke­zi Azi­ýa ýurt­la­ry­nyň ze­nan­la­ry­nyň dia­lo­gyn­da 2024-nji ýyl­da Gyr­gyz Res­pub­li­ka­sy baş­lyk­lyk et­di. Ýö­ri­te taý­ýar­la­nan me­ýil­na­ma la­ýyk­lyk­da, dost­luk­ly döw­let­de maý we okt­ýabr aý­la­ryn­da dür­li çä­re­ler ge­çi­ri­lip, olar­da ka­nun çy­ka­ry­jy­lyk işin­de, ho­wa­nyň üýt­ge­me­gi­niň täsirle­ri­ni pe­selt­mek­de, suw se­riş­de­le­ri­ni tygşyt­ly ulan­mak­da, telekeçilik­de, in­no­wa­si­ýa­lar­da, yk­dy­sa­dy we beý­le­ki ugurlar­da zenanlaryň or­nu­ny ýo­kar­lan­dyr­ma­ga de­giş­li me­se­le­le­riň giň top­lu­my­na ga­ral­dy. Ýa­kyn­da Biş­kek­de bu dü­zü­miň jem­leý­ji mas­la­ha­ty gu­ra­lyp, oňa Türkme­nis­ta­nyň Mej­li­si­niň de­pu­tat­la­ry hem gat­naş­dy­lar.

Mas­la­ha­tyň başynda oňa gatnaşyjylar «Merkezi Aziýa sebitiniň ýurtlarynda zenan innowatorlar durmuş-ykdysady ösüşiň tizleşdirijisi hökmünde» ady bilen guralan sergä aýlanyp görüp, zenanlaryň oýlap tapyşlarynyň netijesinde taýýarlanan işler bilen ýakyndan tanyşdylar. Şunda Gyrgyz Respublikasynyň geografik taýdan ýerleşiş aýratynlyklaryna laýyklykda, öz ýurdunda baý bolan çig mallary ylmy taýdan öwrenmek, gaýtadan işlemek bilen taýýarlanan, bu ugurda ilkinji ädimleri äden gyrgyz telekeçi gelin-gyzlarynyň başlangyçlary aýratyn gyzyklanma döretdi. Şolaryň arasynda goýun ýü­ňüni gaýtadan işläp alnan ekinleriň mör-möjeklerine garşy dermanlyk serişdeleri, diwar bezegleriniň täze görnüşleri, dermanlyk ösümliklerden taýýarlanan çaýlar, kişde we kişmişler bilen baýlaşdyrylan lukumlaryň, ary balynyň görnüşleri, guradylan miwelerden taýýarlanan çipsiler, kir ýuwujy serişdeler we beýlekiler bar. Telekeçi zenanlar tarapyndan hödürlenen önümleriň ekologik taýdan arassadygy has-da guwandyryjydyr. 

«Ala-Arça» döwlet kabulhanasynda geçirilen jemleýji maslahatda bolsa zenanlaryň başlangyçlaryna we telekeçiligine goldaw bermek boýunça milli tejribeler baradaky çykyşlar diň­lenilip, bäş ýurduň bu ugurda ileri tutýan garaýyşlary beýan edildi. Türkmen tarapynyň wekilleri-de, öz gezeginde, ýurdumyzda alnyp barylýan gender syýasaty, zenanlaryň jemgyýetçilik-syýasy işjeň­ligini artdyrmak, olaryň mümkinçiliklerini giňeltmek babatda durmuşa geçirilýän toplumlaýyn çäreler barada giňişleýin gürrüň berdiler. 

Mälim bolşy ýaly, Gazagystan Respublikasy, Gyrgyz Respublikasy, Täjigistan Respublikasy, Türkmenistan hem-de Özbegistan Respublikasy tarapyndan, BMG-niň goldaw bermeginde 2020-nji ýylyň dekabrynda döredilen zenanlaryň dialogy Merkezi Aziýada şeýle görnüşdäki ilkinji düzümdir. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogynda 2021-nji ýylda Özbegistan, 2022-nji ýylda Türkmenistan, 2023-nji ýylda Gazagystan, 2024-nji ýylda Gyrgyzystan başlyklyk etdi. 2025-nji ýylda bolsa bu wezipäni Täjigistan ýerine ýetirer. Şunda bu düzümde ýurdumyzyň başlyklyk etmeginiň çäginde netijeli işleriň alnyp barlandygyny aýratyn nygtamak gerek. Türkmenistan dialogyň çäginde oňa gatnaşyjy ýurtlar, halkara guramalar bilen gender deň­ligini, parahatçylygy we durnukly ösüşi, daşky gurşawy goramagy üpjün etmek, zenanlar telekeçiligini goldamak, kanun çykaryjylyk hem-de döwlet syýasaty derejesinde zenanlaryň durmuş goraglylygyny berkitmek ýaly ugurlar boýunça üstünlikli hyzmatdaşlyk edýär. 2021-nji ýylyň awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda guralan Merkezi Aziýa döwletleriniň Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygy bilen ugurdaşlykda zenanlaryň dialogynyň mejlisi hem geçirildi. 2022-nji ýylyň maýynda Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy esasynda geçirilen Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Russiýa Federasiýasynyň zenanlarynyň dialogy-da bu ugurda tejribeleri baýlaşdyrmakda möhüm ähmiýete eýe boldy. 

Bu günki gün ýurdumyzda döredilýän mümkinçilikleriň netijesinde türkmenistanly zenanlar jemgyýetiň doly hukukly agzalary hökmünde döwlet häkimiýetiniň kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji, kazyýet edaralarynda we jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ulgamlarynda giň­den wekilçilik edýärler. Zenanlaryň ykdysadyýetiň hususy bölegindäki işjeň­ligi hem barha artýar. Olaryň jemgyýetçilik durmuşyndaky, ýaş nesilleri watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekdäki orny has-da ýokarlanýar. Türkmenistanyň Konstitusiýasy, «Aýallaryň we erkekleriň deň hukuklarynyň we deň mümkinçilikleriniň üpjün edilmeginiň döwlet kepillikleri hakynda» Türkmenistanyň Kanuny döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň ähli ugurlarynda zenanlardyr erkekleriň öz raýatlyk işjeňligini ösdürmäge bolan hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirýär. Ýurdumyzda 2021 — 2025-nji ýyllarda gender deň­ligi boýunça Hereketleriň milli meýilnamasy hereket edýär. Aýallara we erkeklere zähmet çekmäge deň mümkinçilikler, hünäri erkin saýlap almak, telekeçilik işini amala aşyrmak, zähmet işini ene-ata borçlary bilen utgaşdyrmak, zähmetiň howpsuz şertlerine deň hukuklar, deň derejeli zähmet üçin deň hak almak döwlet tarapyndan kepillendirilýär. Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda zenanlardyr ýaşlaryň ylmy barlaglary alyp barmaklary, oýlap tapyşlarynyň netijelerini milli ykdysadyýetimiziň pudaklaryna ornaşdyrmaklary üçin amatly şertler döredilýär. Zenanlaryň telekeçilik işi bilen meşgullanmaklarynyň döwlet tarapyndan goldanylmagyna uly ähmiýet berilýär, olara ýe­ňillikli şertlerde ýer bölekleri, uzak möhletleýin karzlar berilýär. Bular Garaşsyz döwletimiziň halkara resminamalara laýyklykda öz üstüne alan borçnamalaryny doly berjaý edýändigini aýdyň görkezýän mysallaryň käbiridir. Syýasy ulgamyň kämilleşmegi, ösdürilmegi, ýurdumyzda gender deň­ligini gazanmakda häkimiýetiň we jemgyýetçilik guramalarynyň ysnyşykly hyzmatdaşlygyny göz öňünde tutýan jemgyýetiň döredilmegi bilen, gender syýasatynyň ähmiýeti barha artýar. Çünki gender deň­ligini üpjün etmek durmuş adalatlylygynyň talaby, demokratiýanyň zerur bölegi bolup durýar. Türkmenistanyň 2018 — 2022-nji ýyllar üçin BMG-niň Zenanlaryň ýagdaýy boýunça komissiýasyna, 2022 — 2024-nji ýyllarda BMG-niň Gender deň­ligi hem-de zenanlaryň hukuklarynyň we mümkinçilikleriniň gi­ňeldilmegi meseleleri boýunça düzüminiň (BMG — Zenanlar) Ýerine ýetiriji geňeşiniň agzalygyna saýlanylmagy bu ugurda amala aşyrylýan işleriň netijeli häsiýete eýedigine, döwletimiz tarapyndan amala aşyrylýan gender syýasatynyň giň goldawa mynasyp bolýandygyna şaýatlyk edýär. Ýurdumyz hukuklary durmuşa geçirmek üçin deň mümkinçilikleriň döredilmegini göz öňünde tutýan BMG-niň zenanlar babatda kemsitmeleriň ähli görnüşlerini aradan aýyrmak baradaky konwensiýalarynyň birnäçesine goşuldy. Olarda ileri tutulýan ugurlar Esasy Kanunymyzyň kadalary bilen hem sazlaşykly utgaşýar. Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogy bolsa sebit döwletleriniň bu möhüm ugurda gazananlary, geljekki meýilnamalary hakyndaky maglumatlar bilen tanyşmak, umumy bähbitlere kybap gelýän sebit gatnaşyklaryny has-da ösdürmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşmak üçin oňat mümkinçilik bolup durýar. Sebäbi hemmeler üçin adam hukuklaryny amala aşyrmak, gender deň­ligini üpjün etmek, zenanlardyr gyzlaryň hukuklaryny gi­ňeltmek meselesi 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde-de esasy şertleriň biri hasaplanýar. 

Gyrgyzystanyň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň zenanlarynyň dialogynda başlyklyk etmeginiň çäginde geçirilen jemleýji maslahatda hem, ine, şu meselelere aýratyn üns çekilip, dostlukly ýurt tarapyndan ýylyň dowamynda alnyp barlan işlere syn berildi. Öňe sürlen tekliplerdir başlangyçlar bolsa Jemleýji resminamada öz beýanyny tapdy. Şeýle çäreler ykrar edilen sebit meýdançalarynyň çäginde zenanlaryň innowasion mümkinçiliklerini gi­ňeltmek meselelerini ara alyp maslahatlaşmak, birek-biregiň tejribeleri bilen tanyşmak, şol sanda biziň ýurdumyzyň gender syýasatynyň many-mazmunyny hem giň­den açyp görkezmek üçin örän amatly mümkinçilikdir. 

 

Bahar SEÝIDOWA, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Ylym, bilim, medeniýet 

we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygy.

22.11.2024 Giňişleýin

BRÝUSSELDÄKI DUŞUŞYK bilelikdäki tagallalara ygrarlylygy tassyklady

 

Ýew­ro­pa Bi­le­le­şi­gi bi­len hyz­mat­daş­ly­gy ös­dür­mek Türkmenistanyň da­şa­ry sy­ýa­sa­ty­nyň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry­nyň bi­ri bolup dur­ýar. Şunda bu gu­ra­ma­nyň ýurt­la­ry bi­len sy­ýa­sy-dip­lo­ma­tik, söw­da-yk­dy­sa­dy, me­de­ni-yn­san­per­wer ul­gam­lar­da gat­na­şyk­la­ry ilerletmä­ge aý­ra­tyn ähmi­ýet be­ril­ýär. 

Soň­ky ýyllarda bu gurama bilen dürli taslamalaryň, bilelikdäki maksatnamalaryň ençemesi üstünlikli amala aşyryldy. «Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi» bilelikdäki komitetiniň, parlamentara dialogynyň, adam hukuklary boýunça dialogynyň, daşary syýasat edaralarynyň arasyndaky ge­ňeşmeleriň çäklerinde yzygiderli duşuşyklar guralýar. Golaýda Brýussel şäherinde ýerleşýän Ýewropa Parlamentiniň binasynda geçirilen Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň 7-nji parlamentara duşuşygy hem özara gatnaşyklaryň häzirki ýagdaýyny we hyzmatdaşlygy ýola goýmagyň täze ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmakda netijeli meýdança öwrüldi. Ýurdumyzyň parlament wekiliýetiniň düzümi Mejlisiň Halkara we parlamentara aragatnaşyklar, Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak, Kada-kanunçylyk, Ykdysady meseleler, Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat toplumy baradaky komitetleriniň ýolbaşçylaryndan hem-de agzalaryndan ybarat boldy. Ýewropa Parlamentiniň degişli toparyna bolsa ÝB-niň Merkezi Aziýa we Mongoliýa bilen gatnaşyklar boýunça wekiliýetiniň başlygy Juzi Prinçi ýolbaşçylyk etdi. 

Duşuşykda Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak we söwda-maýa goýum gatnaşyklaryny giňeltmek ugrundaky tagallalaryna aýratyn üns berildi. Türkmen tarapynyň wekilleri öz çykyşlarynda adam hukuklaryny goramak we durmuş kepilliklerini berkitmek babatda Ýewropa Bileleşigi, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasy, Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygyň işjeň häsiýetini belläp, ýurdumyzda raýatsyzlygyň soňuna çykmak boýunça gazanylan üstünlikler barada durup geçdiler. Şunda ýurdumyzyň bu abraýly düzüm bilen gepleşiklere açykdygy mälim edildi. Hususan-da, Mejlisiň Ykdysady meseleler baradaky komitetiniň agzasy S.Arazow Türkmenistan bilen ÝB-niň arasynda söwda-ykdysady gatnaşyklar, bazar amallary, bilim ulgamy ýaly ugurlarda alnyp barylýan özara hereketlere ünsi çekdi. Çünki Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi hasaplanýan ýurdumyz Ýewropanyň we Aziýanyň çatrygynda geoykdysady taýdan amatly çäkde ýerleşip, bu sebitleriň arasynda uzak möhletleýin söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy ösdürmekde ägirt uly mümkinçiliklere eýedir. Türkmenistan tebigy gaz gorlary boýunça dünýäde öň­däki ýurtlaryň hataryna girýär. Şo­ňa görä, gepleşikleriň dowamynda türkmen tarapynyň milli nebitgaz senagatyny ösdürmegiň degişli maksatnamasynda göz öňünde tutulan çäreleri durmuşa geçirmek üçin mawy ýangyjy diwersifikasiýa ýoly bilen daşary ýurt bazarlaryna çykarmaga, bu ugurda Ýewropa Bileleşigi bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanma bildirýändigi aýdyldy. Şeýle-de taraplar özara arabaglanyşygy güýçlendirmek maksady bilen ozaldan hereket edýän we meýilleşdirilýän sebitleýin ulag başlangyçlarynyň ähmiýetini nygtap, ulag-infrastruktura pudagyndaky hyzmatdaşlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdylar. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Daşky gurşawy goramak, tebigatdan peýdalanmak we agrosenagat toplumy baradaky komitetiniň agzasy B.Myradowa, öz gezeginde, döwletimiziň daşky gurşawy goramak hem-de ekologiýa syýasatynyň mazmuny, suw serişdelerini rejeli peýdalanmak we netijeli dolandyrmak babatda alnyp barylýan işler hakynda gi­ňişleýin çykyş etdi. Sebäbi häzirki zaman şertlerinde hut şu ugurlar «Ýewropa Bileleşigi — Merkezi Aziýa» formatyndaky hyzmatdaşlygyň gün tertibinde-de möhüm orny eýeleýär. Ýeri gelende, ýurdumyzda Ýewropa Bileleşiginiň maliýeleşdirmeginde, Germaniýanyň Halkara hyzmatdaşlyk boýunça jemgyýetiniň (GIZ) ýerine ýetirmeginde «Ýewropa Bileleşigi «ýaşyl» Türkmenistan üçin: 2024 — 2028-nji ýyllarda howa boýunça hereketleriň syýasy dialogy» atly taslamanyň işe girizilendigini bellemek gerek. Bu taslamanyň maksady Türkmenistanyň Howanyň üýtgemegi boýunça Milli strategiýasynyň amala aşyrylmagyny goldamakdan hem-de energetika, daşky gurşawy goramak çygyrlarynda ÝB bilen netijeli syýasy dialogy ýola goýmakdan ybaratdyr. 

Adam hukuklaryna, kanunyň hökmürowanlygyna, durmuş syýasatyna üns bermek bilen, Türkmenistanda raýat jemgyýetçilik guramalaryny güýçlendirmek we esasy hukuklar, bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk meseleleri bolsa Mejlisiň Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak baradaky komitetiniň agzasy B.Seýilowyň çykyşynyň esasy mazmunyny düzdi. Şunda adamy jemgyýetiň we döwletiň iň ýokary gymmatlygy hökmünde ykrar edýän Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň adam hukuklaryny, azatlyklaryny kepillendirýän konwensiýalarynyň onlarçasyna goşulyp, olaryň kadalarynyň milli kanunçylygymyza yzygiderli ornaşdyrylýandygy aýratyn nygtaldy. Hususan-da, Ýewropa Parlamentiniň wekilleri ýurdumyzda Zähmet gatnaşyklarynyň hukuk binýadyny kämilleşdirmek üçin Halkara Zähmet Guramasy bilen alnyp barylýan hyzmatdaşlyk, gender deň­ligi, ilaty durmuş taýdan goramak, ýokary hilli bilime elýeterliligi üpjün etmek babatda durmuşa geçirilýän toplumlaýyn işler bilen tanyşmaga mümkinçilik aldylar. Çykyşlar tamamlanandan soň­ra, Ýewropa Parlamentiniň Merkezi Aziýa we Mongoliýa toparynyň agzalary özlerini gyzyklandyrýan sowallar bilen ýüzlendiler. 

Duşuşygyň ahyrynda taraplar geljegi uly ugurlarda bilelikdäki oňyn hereketleri dowam etdirmegiň, akademiki alyşmalaryň, sebitara hyzmatdaşlygyň ilerledilmeginiň zerurdygyny tassykladylar. Türkmenistanyň wekiliýeti Merkezi Aziýa we Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň bilim ministrleriniň, şeýle-de ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylarynyň duşuşygyny geçirmek baradaky teklibi hem goldady. Şeýle-de Türkmenistan bilen Ýewropa Bileleşiginiň 8-nji parlamentara duşuşygyny Türkmenistanda geçirmek hakynda ylalaşyk gazanyldy. 

«Ýewropanyň paýtagtynda» geçirilen nobatdaky parlament duşuşygynyň Ýewropa ýurtlary bilen gyzyklanma bildirilýän ugurlarda özara gatnaşyklaryň gerimini has-da gi­ňeltmäge, Ýewropa Bileleşigi bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de ösdürilmegine oňyn täsirini ýetirjekdigine berk ynanýarys. 

 

Ýusupguly EŞŞÄÝEW, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak baradaky komitetiniň başlygy

 

 

21.11.2024 Giňişleýin

HOŞ NIÝETLI GATNAŞYKLAR SYÝASATY

 

Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli daşary syýasaty Garaşsyz Türkmenistanymyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýalarynda biragyzdan kabul edilen Kararnamalarynyň ikisi bilen ykrar edilen Hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna esaslanýar. Döwlet Baştutanymyzyň bu parasatly syýasaty parahatçylyk söýüjiligiň,  hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň, bütin dünýäde howpsuzlygy pugtalandyrmagyň syýasaty bolany üçin adamzat jemgyýetçiligi tarapyndan uly goldawa eýe bolýar. Şol bir wagtda Garaşsyz döwletimiziň  Bitaraplyk derejesi türkmen halkynyň parahat, asuda durmuşda ýaşamagynyň we zähmet çekmeginiň ygtybarly kepili bolup hyzmat edýär. 

Bilşimiz ýaly, Türkmenistan döwletimiziň BMG, onuň düzüm birlikleri, beýleki halkara guramalary bilen hyzmatdaşlygy ýylsaýyn işjeň häsiýete eýe bolýar. Dünýäniň dürli döwletleri bilen deň hukukly we özara bähbitli söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer hyzmatdaşlyga esaslanýan netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegi hemişelik Bitaraplygymyzyň  rowaçlanýandygyna şaýatlyk edýär. Daşary syýasatda oňyn Bitaraplygyň ýol-ýörelgelerine eýerýän Türkmenistan döwletimiziň öňe sürýän umumadamzat bähbitli başlangyçlaram dünýä jemgyýetçiliginde uly gyzyklanma döredýär. Eziz Watanymyzyň halkara abraýy täze belentliklere çykýar. Ýokarda ýatlanymyza bir mysaly agzap geçeliň. BGM-niň Bas Assambleýasynyň 78-nji  sessiýasynyň 63-nji plenar mejlisinde Türkmenistanyň başlangyjy bilen “2025-nji ýyl— Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” atly Kararnamanyň kabul edilmegi halkara derejesinde möhüm waka boldy. Munuň özi Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanymyzyň Ýer ýüzünde parahatçylygy we howpsuzlygy pugtalandyrmakdaky, özara bähbitli hyzmatdaşlygy we halklaryň arasyndaky dost-doganlygy ösdürmekdäki tagallalarynyň uly goldaw tapýandygyny äşgär edýär. 

 

Arslan ÇARYÝEW. 

Türkmenistanyň “Türkmenistan” DTB-niň 

Pendi şahamçasynyň esasy hünärmeni, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

 

21.11.2024 Giňişleýin

BAGY-BOSSANLY DIÝARYMYZ

 

Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen türkmen topragynyň tebigatyny goramakda, daşky gurşawyň ýagdaýyny sagdynlaşdyrmakda giň möçberli işlere badalga berilýär. Bu ulgamyň kanunçylyk-hukuk binýady kämilleşdirilip, bu babatda öňde durýan meseleleriň oňyn çözgütlerine giň ýol açyldy. Hakykatdanam, gözel tebigatymyz öýümiz bolany üçin onuň baý we gaýtalanmajak haýwanat we ösümlik dünýäsini aýawly saklamaga çalyşmalydyrys. 

Bu wezipe juda derwaýys bolany üçin Arkadagly Gahryman Serdarymyz şu meseläni hemişe üns merkezinde saklaýar. Onsoňam, tebigatymyzy aýawly saklamakda her birimiziň saldamly goşandymyz bolmalydyr. Sebäbi, gözel ülkämiziň haýwanat we ösümlik dünýäsiniň köpdürlüligini saklap, ony geljekki nesillere ýetirmek şu günki nesliň, derwaýys wezipesidir. Tebigatymyza söýgüni, oňa örän aýawly çemeleşmegi terbiýelemek hem wajyp wezipe bolmagynda galýar. Şol bir wagtda ýurdumyzy bagy-bossanlyga öwürmek bilen bagly döwletimiz boýunça geçirilýän çäreleriňem ähmiýeti uludyr. Tebigaty goramak her birimiziň jana-jan borjumyz bolany üçin bu işden hiç birimiz çetde galmaly däldiris. 

Türkmen topragy ýylyň hemme paslynda-da özüne çekiji gözelligi bilen tapawutlanýar. Ýöne pasyllaryň şasy hasaplanýan ýaz paslynda welin, tebigatymyzyň gözelligini görmäge göz, taryplamaga söz gerek. Baharda sähralarymyzyň gül-gülälekli ýaýlalary nepis halyny ýadyňa salyp, ony synladygyňça synlasyň gelýär. Baýyrlaryň gözüň ýagyny iýip gelýän diýilýän gyzyl gülälege bürenen ýapylaryny, çigildemleriň buýsançly başlaryny baharyň jana şypaly şemalyna başlaryny yrap oturyşlaryny synlamak kalbyňda gözel tebigatymyza buýsanjy, guwanjy döredýär. 

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bag ekmek dabarasy asylly däbe öwrüldi. Indi bag ekmek dabaralary zähmet baýramçylygy görnüşinde geçirilip, il-günümizde gyzgyn goldaw tapýar. 

 

Çary GURBANMYRADOW.

Mary etrap hassahanasynyň 2-nji 

çagalar bölüminiň müdiri, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty

21.11.2024 Giňişleýin

WATAN HALKA, HALK WATANA DAÝANÝAR

 

Bu taryhy hakykat hormatly Prezidentimiziň: «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen ynsanperwer şygaryndan ugur alnyp durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynda äşgär görünýär.

Täze taryhy döwrüň beýikligini, şan-şöhratyny we döwletlilik ýörelgelerimiziň belent dabaralanmasyny alamatlandyran umumymilli forumyň dowamynda kabul edilen taryhy çözgütler, ýurduň röwşen geljegi üçin öňde goýlan möhüm wezipeler hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda Watan bilen ezeli bagry badaşan halkyň ykbalynyň galkynýandygyndan, döwletimiziň binýadynyň berkeýändiginden alamatdyr. 

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň Halk Maslahatynyň mejlisinde eden taryhy çykyşyndaky: «Abadançylygyň, bagtyýarlygyň, gülläp ösüşiň hatyrasyna döwlet adama, adam bolsa döwlete gulluk edýär» diýen ajaýyp sözlerinde täze taryhy döwrüň öňe sürýän syýasatyndaky durmuş pelsepesi öz beýanyny tapýar. Çünki her bir döwletiň ösüş görkezijileri, ykdysady-syýasy kuwwaty onuň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş derejesinden, jemi içerki önümiň ösüşinden hem-de ýurt abadançylygyndan ugur alnyp kesgitlenilýär. 

Gahryman Arkadagymyzyň «Döwlet adam üçindir!» diýen baş şygarynyň düýp özeninde halkyň bagtyýar durmuşy, ýurt abadançylygy ýaly ynsanperwer ýörelgeler şöhlelenýär. Ýurduň durnukly ykdysady ösüşi ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň gowulandyrylmagyna öz oňyn täsirini ýetirýär. Şonuň ýaly-da, halkyň durmuş hal-ýagdaýynyň, raýatlaryň iş bilen üpjünçiliginiň, zähmet öndürijiliginiň görkezijileriniň ýokarlanmagy, ilatyň durmuş we maliýe taýdan gurplanmagy, maliýe salgyt ulgamynyň sazlaşykly işlemegi hem ýurduň ykdysady binýatlarynyň berkemegine getirýär. 

Bu möhüm wezipeler ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan mundan beýläk-de ösdürmek, ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak babatda ugur görkeziji çelgi bolup hyzmat edýär. Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzy röwşen geljege alyp barýan bu arzyly menzilde Gahryman Arkadagymyzyň: «Watan mukaddesdir, onuň hatyrasyna ýerine ýetirilýän işler hem mukaddesdir. Şoňa görä-de, berkarar döwletimiziň abraý-mertebesine, bedew batly ösüşine dahylly her bir işe ýürekden ýapyşmalydyrys. Bilelikde yhlasly zähmet çekip, eziz Diýarymyzy has-da beýgeltjek tutumly işleri amala aşyrmalydyrys» diýen ganatly jümleleri merdana halkymyzy jebislige, beýik işlere ruhlandyrýar. 

 

Rasul SADULLAÝEW, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

21.11.2024 Giňişleýin

TELEKEÇILIK ÝURDUMYZYŇ YKDYSADY KUWWATYNYŇ DAÝANJYDYR

 

Hormatly Prezidentimiziň durmuşa geçirýän durmuş-ykdysady özgertmeleriniň netijesinde ýurdumyzda azyk bolçulygyny berkitmekde alnyp barylýan işlerde telekeçileriň mynasyp paýy bar. Bu gün ýurdumyzda bäsdeşlige ukyply telekeçilik işjeňligi, telekeçiligi guramagyň hem-de hyzmatlary etmegiň häzirki zaman usullary kemala geldi. 

Telekeçiligiň ösdürilmegi, ilkinji nobatda, bazar gatnaşyklarynyň çuňlaşmagyna, önüm öndürijileriň arasyndaky bäsleşigiň artmagyna, bazarda önüm bolçulygynyň döredilmegine ýardam edýär, milli ykdysadyýetimiziň kuwwatyny artdyrýar. Telekeçiler ýurdumyzda daşary döwletlerden getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürip, şol önümler bilen halkymyzy elýeter bahadan üpjün edýärler. Öz önümlerini daşary ýurtlaryň bazaryna çykarýarlar. Olar ilata önümleriň täze görnüşlerini hödürlemäge çalyşýarlar. 

Döwletimiziň ykdysady ösüşiniň aýrylmaz düzüm bölegi bolan telekeçilik ata Watanymyzy durmuş-ykdysady özgertmeleriň ýoly bilen has-da öňe ilerletmek üçin ägirt uly mümkinçiligi özünde jemleýär. Ykdysadyýetimizi döwrebaplaşdyrmagyň strategiýasy telekeçiligi giňden goldamaga, önümçilige iň täze tehnologiýalary we öňdebaryjy dolandyryş usullaryny ornaşdyrmaga, bazar gatnaşyklaryna tapgyrma-tapgyr geçmäge esaslanýar. 

Arkadagly Gahryman Serdarymyz ýaşlar baradaky döwlet syýasatyny ýurdumyzda ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitledi. Bu ugurda zehinli ýaşlar, ýaş maşgalalar, alymlar, hünärmenler we telekeçiler döwletimiz tarapyndan aýratyn alada bilen gurşalýar. Ykdysadyýetiň häzirki zaman ösüş şertlerinde ýaşlaryň gujur-gaýratynyň telekeçilik işjeňligine gönükdirilmeginiň ähmiýeti ählumumy ykrar edilýär. Dünýäniň ykdysady taýdan ösýän islendik döwletiniň mysalynda alanyňda, telekeçilik esasy hereketlendiriji güýç hökmünde çykyş edýär. Şu nukdaýnazardan, ýaşlaryň telekeçiliginiň ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda kesgitlenilmegi işewürlikde işjeň orny eýelemäge ukyply, erjel, döwrebap pikirlenýän telekeçileriň täze, ýaş nesliniň kemala gelmegine, kiçi we orta telekeçiligiň innowasion häsiýetde ösdürilmegine, ýurdumyzyň maýa goýum çekijiliginiň ýokarlanmagyna, täzeçil pikirlenmeleriň artmagyna mümkinçilik berýändigi bilen düşündirilýär. 

Döredilýän giň mümkinçiliklerden, berilýän goldaw-hemaýatlardan netijeli peýdalanmak bilen, içerki bazary özümizde öndürilýän önümler bilen bolelin üpjün etmekde, ýurdumyzyň eksport kuwwatyny artdyrmakda, şeýlelikde, köpugurly ösüş arkaly ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň binýadyny pugtalandyrmakda telekeçileriň eýeleýän sepgitleri guwandyryjydyr. Türkmen telekeçileriniň gazanýan üstünlikleri içerki sarp edijileriň isleglerini kanagatlandyrmak bilen birlikde, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň dünýä bazarlarynda öz mynasyp ornuny tapyp, hususy pudagyň daşary ýurtlara önüm bermek mümkinçiliginiň has-da artýandygyna doly şaýatlyk edýär. 

Goý, ýurdumyzyň altyn gaznasyna deňelýän telekeçilere netijeli işlemek üçin giň ýol açýan we beýik işleri durmuşa geçirýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolup, alyp barýan işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin! 

 

Tuwakgylyç Weliýew, 

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler 

partiýasynyň welaýat komitetiniň 

başlygynyň orunbasary, 

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

21.11.2024 Giňişleýin

BILIM — SAZLAŞYKLY ÖSÜŞIŇ EGSILMEZ ÇEŞMESI

 

Ýurdumyzy köptaraply ösüşiň nurana ýoluna ataran türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz «Ömrümiň manysynyň dowamaty» atly ajaýyp kitabynda islendik döwletiň ykdysady kuwwatynyň diňe bir tebigy baýlyklary bilen däl-de, eýsem, ýetişdirip bilýän kämil nesilleri bilen hem kesgitlenýändigini nygtaýar. Milli Liderimiziň bu paýhasly pikir-garaýşynyň üstüni ýetirýän «Türkmenistan hem bu ugurda kuwwatly döwlet diýip arkaýyn aýdyp bileris. Biziň ýurdumyzda ýaşlaryň döwrebap bilim almaklary, hünärlerini kämilleşdirmekleri üçin ähli mümkinçilikler döredildi» diýen sözleri-de çuňňur mana eýedir. Sebäbi milli bilim ulgamy döwlet syýasatynyň strategik ugry hökmünde kesgitlenip, onuň hilini, mazmunyny dünýä ölçeglerine laýyk getirmekde düýpli öňegidişlikler gazanyldy. Gahryman Arkadagymyzyň öňdengörüjilik bilen başyny başlan bilim özgertmeleriniň ajaýyp miweleri bolan bu üstünlikler Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň hem häsiýetli aýratynlygyna öwrülýär. Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň döwrüň talaplaryndan ugur alyp, kabul edýän çözgütleri şeýle üstünlikleriň binýadyny berkidýär. Hormatly Prezidentimiziň Karary esasynda «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasynyň tassyklanmagy muňa anyk subutnamadyr. «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynyň maý aýynda kabul edilen Konsepsiýa täze taryhy eýýamda bilim bermegiň hilini dünýä standartlaryna laýyk getirmek, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek, bu ugurda innowasion usullary okuw işine giňden ornaşdyrmak, mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny we ussatlygyny has-da ýokarlandyrmak ýaly asylly maksatlary nazarlaýar. Bu resminama okuw derslerini okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmekde alnyp barylýan işleriň maksatlaryny, wezipelerini has-da aýdyňlaşdyrýar, milli we dünýä tejribeleriniň sazlaşygyny, işleriň dünýä standartlaryna laýyklygyny üpjün etmekde möhüm ähmiýete eýe bolýar. Her bir işde anyk wezipeleriň kesgitlenmegi, baş maksada ýetmekde durmuşa geçirilmeli işleriň doly aýdyňlaşdyrylmagy bolsa üstünligiň ilkinji şertleriniň biridir.

 Pederlerimiziň watansöýüjilik ruhuny, ynsanperwer durmuş ýörelgelerini, kämil zähmet däplerini, asylly milli häsiýetlerini mynasyp dowam etdirýän, çuňňur bilimli, döredijilikli pikirlenmegi başarýan nesilleri terbiýeläp ýetişdirmek bilim ulgamynda alnyp barylýan köpugurly tutumlaryň düýp özenidir. Şunda ýaş nesle berilýän bilimiň hilini yzygiderli ýokarlandyrmak, mazmunyny baýlaşdyrmak möhüm bolup durýar. Bu babatda okgunly ösýän häzirki döwrüň öňde goýýan talaplaryna berk eýermek arkaly Watanymyzyň daýanjy bolan ýaşlara bilim we terbiýe berjek bilim işgärlerini taýýarlamak, olaryň hünär derejesini hem-de ussatlygyny ýokarlandyrmak işleriniň kämilleşdirilmegi uly üstünlikleriň kepilidir. Arkadagly Gahryman Serdarymyz ýaş nesillerimiziň bilimleriň we ylymlaryň esaslaryny, akyl we fiziki zähmet endiklerini özleşdirmekleri, olarda ýokary ahlak sypatlaryny, sagdyn durmuş ýörelgelerini terbiýelemek üçin mugallymlarymyzyň hemişe döredijilik gözleglerinde bolmalydygyny nygtaýar. Konsepsiýada ýokary derejeli pedagogik işgärleri taýýarlamakda anyk wezipeleriň kesgitlenmegi hormatly Prezidentimiziň öňde goýýan wezipelerine iş ýüzünde amal etmekdäki tagallalaryň mynasyp beýanydyr. 

Resminamada döwlet we hususy hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmek arkaly bilim ulgamynda bäsdeşlik gurşawyny döretmegiň ýaş nesle berilýän bilim-terbiýäniň hiline oňyn täsir etjekdigine üns çekilýär. Okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmekde halkara hyzmatdaşlygyň möhüm ornuny hem nygtamak gerek. Munuň özi döwrebap tehnologiýalardan hem-de sanly bilim ulgamyndan peýdalanmak arkaly okatmagyň, şol sanda uzak aralykdan bilim bermegiň usulyýeti boýunça dünýä we milli tejribeleri özleşdirmäge şertleri üpjün eder. Öz nobatynda, döwrebap innowasion tehnologiýalaryň, sanly bilim ulgamynyň giň mümkinçilikleriniň netijeli ulanylmagy berilýän bilimiň hil taýdan dünýä ülňülerine laýyk gelmegine düýpli itergi berer. Şundan ugur alnyp, Konsepsiýada okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek boýunça täze elektron okuw-usulyýet toplumlaryny taýýarlamagyň zerurlygyna hem ähmiýet berilýär. 

Konsepsiýada umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň birnäçe anyk ugurlary kesgitlenýär. Şol wezipeleriň durmuşa geçirilmegi çagalar baglaryndan başlap, ähli okuw mekdeplerinde öňdebaryjy usullaryň ornaşdyrylmagyna, ýaş nesle çuňňur bilim bermekde sanly tehnologiýalardan peýdalanmagyň geriminiň giňelmegine, bilim işgärleriniň hünär ussatlygyny, döredijilik başarnygyny ýokarlandyrmaga uly ýardam eder. 

Ýeri gelende aýtsak, çagalaryň aň-paýhas taýdan ösüşi jemgyýetimiziň durmuşyny düýpli özgerdýän täze taryhy eýýamyň döwlet syýasatynyň aýrylmaz bölegidir. Munuň özi ýurduň röwşen geljegini üpjün etmegiň esasy ugurlarynyň biri hasaplanýar. Döwrüň ähli ösüş hereketlerinden aňly-düşünjeli baş çykarýan, döwletiň bähbitlerini goramaga taýýar, çuňňur bilimli, başarjaň nesilleri terbiýelemek işleri bolsa maglumatlar asyry diýilýän häzirki zaman dünýäsinde çaganyň mekdep ýaşyndan hem öň, ýagny çagalar bagyna gatnaýan döwründen başlanýar. Konsepsiýa bu babatda geljegiň bähbitlerini nazarlaýan, çagalary döwrüň ösen talaplaryna laýyk terbiýelemek işleriniň esasy utgaşdyryjy resminamalarynyň biridir. 

Bilim arkaly beýik geljegiň gurulýandygyny nygtap, milli bilim ulgamyny ösdürmegi we kämilleşdirmegi döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň bir hökmünde kesgitlän Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň jany sag, ömri uzak bolup, taryhy tutumlary hemişe rowaçlyklara beslensin! 

 

Annabagt Ma­ýewa, 

welaýat Baş bilim müdirliginiň mekdebe çenli terbiýe,

 bilim we mekdepden daşary edaralar bölüminiň başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty.

21.11.2024 Giňişleýin
1 ... 47 48 49 50 51 ... 109