Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasynyň 60-njy mejlisiniň çäklerinde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowanyň Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy N.Koçanowa bilen duşuşygy geçirildi.  

Taraplar iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň tagallalary bilen türkmen-belarus döwletara hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, şeýle hem abraýly halkara guramalaryň çäklerinde üstünlikli ösdürilýändigini bellediler.   

Türkmen tarapy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýy üç gezek ykrar edilen ýurdumyzyň   ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik, deňhukuklylyk we ynanyşmak ýörelgeleri esasynda dünýä döwletleri, şol sanda Belarus Respublikasy bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge we berkitmäge aýratyn ähmiýet berýändigini hem-de Türkmenistan bilen Belarus Respublikasynyň arasynda döwletara hyzmatdaşlygy parlament diplomatiýasynyň üsti bilen berkitmäge we ösdürmäge giň mümkinçilikleriň döredilýändigini belledi. 

Duşuşygyň dowamynda geljekde hem kanunçykaryjylyk işinde tejribe alyşmagy, parlamentara dostluk toparlarynyň işiniň işjeňleşdirmegi, halkara parlament meýdançalarynda birek-biregiň başlangyçlarynyň goldanylmagyny, ugurdaş komitetleriň arasynda gatnaşyklaryň ýola goýulmagyny, ýaş parlamentarileriň we zenan parlamentarileriniň arasynda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegini, birek-biregiň çärelerine wekilleriniň gatnaşmagyny, wekiliýetleriň saparlarynyň guralmagynyň hem-de duşuşyklaryň, şol sanda wideoaragatnaşyk arkaly duşuşyklaryň geçirilmeginiň goldanylýandygy  nygtaldy. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Belarus Respublikasynyň Milli Ýygnagynyň Respublika Geňeşiniň Başlygy N.Koçanowany ýurdumyzyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň   döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynda başlyklyk etmeginiň çäklerinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda durnukly ösüşi üpjün etmekde oňyn tejribeleri paýlaşmaga we öňde durýan wezipeleri ara alyp maslahatlaşmaga gönükdirilen halkara we parlament çärelerine gatnaşmaga çagyrdy.

Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Parlamentara Assambleýasynyň 60-njy mejlisiniň we Parlamentara Assambleýanyň Geňeşiniň nobatdaky mejlisiniň işine gatnaşmak maksady bilen, 2026-njy ýylyň 21-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherine iş sapary başlandy. 

Iş saparyň ilkinji gününde Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygynyň Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenko bilen duşuşygy geçirildi. 

Duşuşygyň barşynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Russiýa Federasiýasynyň Sankt-Peterburg şäherinde geçirilýän Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna gatnaşyjy döwletleriň Parlamentara Assambleýasyna gatnaşmak üçin iberen çakylygy üçin hoşallygyny beýan edip, bu çäräniň  üstünlikli geçmegi baradaky iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenko Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna çuňňur hormat goýýandygyny we ýokary baha berýändigini aýratyn nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna, şol sanda onuň Parlamentara Assambleýasynyň işine uly üns we yzygiderli goldaw berýändigini belledi. 

Şeýle hem taraplar döwlet Baştutanlarynyň tagallalary bilen, Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň düýpli strategik hyzmatdaşlyk häsiýete eýe bolmak bilen, türkmen-rus gatnaşyklarynyň baý tejribesiniň esasynda dürli ugurlarda, şol sanda syýasy-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda netijeli ösdürilýändigi we döwletara gatnaşyklaryň parlamentler derejesinde yzygiderli goldanylýandygyny bellediler.

Duşuşygyň dowamynda geljekde kanun çykaryjylyk işinde tejribe alyşmagy, parlamentara dostluk toparlarynyň işini işjeňleşdirmegi, halkara parlament meýdançalarynda birek-biregiň başlangyçlaryny goldamagy hem-de parlamentler derejesinde duşuşyklary we maslahatlary geçirmäge gönükdirilen bilelikdäki çäreleriň ähmiýeti bellenilip geçildi. 

Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenkony ýurdumyzyň Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda hem-de Merkezi Aziýa ýurtlarynyň we Azerbaýjan Respublikasynyň   döwlet Baştutanlarynyň konsultatiw duşuşygynda başlyklyk etmeginiň çäklerinde «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda geçiriljek halkara çärelere gatnaşmaga çagyrdy. 

2026-njy ýylyň 21-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Gyrgyz Respublikasynyň Bişkek şäherinde «Merkezi Aziýada gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini artdyrmak bilen bagly meseleleri ilerletmek» atly sebitleýin maslahata gatnaşdylar. 

Maslahatyň maksady sebitiň ýurtlarynyň arasynda parahatçylykly gatnaşyklary berkitmekden, birek-birege ynanyşmagy we hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakdan, zenanlaryň jemgyýetdäki ornuny ýokarlandyrmakdan we ýolbaşçylyk ukybyny ösdürmekden, olaryň döwlet dolandyryşyna, jemgyýetçilik, ykdysady we medeni ösüşe goşýan goşandyny wagyz etmekden ybarat boldy.

Meýilnama laýyklykda, «Merkezi Aziýada gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny hem-de mümkinçiliklerini artdyrmak bilen bagly meseleleri ilerletmek» atly sebitleýin maslahatda Merkezi Aziýa sebitinde gender deňligini üpjün etmekde durmuşa geçirilýän işleriň netijeliligini ýokarlandyrmak, ähli zenanlaryň hem-de gyzlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini giňeltmek hem-de bu ugurda Durnukly ösüş maksatlaryny üstünlikli durmuşa geçirmekde  alnyp barylýan maksatnamalaýyn işler dogrusynda çykyşlar diňlenildi. 

Milli parlamentiň wekili sebitleýin maslahatda çykyş edip, hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda ýurdumyzda zenanlaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramak, olaryň döwlet dolandyryşynda hem-de jemgyýetçilik-syýasy durmuşynda ornuny ýokarlandyrmak boýunça amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeler bilen tanyşdyrdy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda zenanlar we erkekler üçin deň hukuklaryň we mümkinçilikleriň döwlet kepillikleri barada kanunçylygyň kämilleşdirilişi, şeýle hem milli meýilnamalaryň durmuşa geçirilişi bellenildi.

Maslahatda sebitiň ýurtlarynyň we halklarynyň arasynda hoşniýetli hyzmatdaşlygyň, dost-doganlyk gatnaşyklarynyň, parahatçylygyň we ynanyşmagyň pugtalandyrylmagynda zenanlaryň alyp barýan işleriniň ähmiýeti barada pikir alşyldy.

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistandaky Ilçihanasynyň guramagynda bu ýurduň paýtagty Waşington we Montana ştatynyň Helena şäherlerinde 2026-njy ýylyň 12-22-nji maýy aralygynda ABŞ-nyň «Open World»  maksatnamasynyň hünär alyş-çalyş okuw saparynyň çäklerinde birnäçe duşuşyklara we çärelere gatnaşdylar. 

Saparyň maksatnamasy döwlet dolandyryşy, parlament ulgamy, şeýle hem ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmek ýaly ugurlary öz içine aldy.

Okuw sapary ABŞ-nyň Kongresiniň Jeýms Medison adyndaky kitaphanasynyň binasynda guralan tanyşdyryş duşuşygy bilen başlandy. 

Bu ýerde geçirilen okuw maslahatynyň dowamynda amerikan federalizmi we ABŞ-nyň Kongresiniň işjeňlik ulgamynyň aýratynlyklary barada durlup geçildi. «Capital Communications Group, Inc» korporasiýasynyň prezidenti Akram Elias bilen geçirilen duşuşykda ol wekiliýet agzalaryny kanunçykaryjylyk ulgamynyň gurluşy we onuň amaly işleri bilen tanyşdyrdy.

Şol günüň ikinji ýarymynda geçirilen duşuşygyň dowamynda Türkmenistan bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasyndaky häzirki zaman gatnaşyklarynyň ösüş aýratynlyklaryna aýratyn ähmiýet berildi. Duşuşykda Lora Kennedi  2001–2003-nji ýyllar aralygynda ABŞ-nyň Türkmenistandaky Ilçisi wezipesinde işlän döwründe ikitaraplaýyn döwletara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak ugrunda alyp baran işleri boýunça tejribelerini paýlaşdy. Ol iki ýurduň arasyndaky söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ulgamlarda hyzmatdaşlygy     has-da pugtalandyrmak boýunça geljegi uly ugurlaryň bardygyny nygtady. 

Maksatnama laýyklykda, Montana şäherindäki Senator Stiw Deans bilen geçirilen duşuşykda parlamentara dialogy işjeňleşdirmek, kanunçykaryjylyk tejribeler we ikitaraplaýyn bähbitli meseleler barada pikir alşyldy.

2026-njy ýylyň 20-nji maýynda Türkmenistanyň Mejlisiniň wekili Şweýsariýa Konfederasiýasynyň Ženewa şäherinde Parlamentara Bileleşigiň agza ýurtlarynyň parlamentleriniň arasynda guralan saglygy goraýyş meseleleri boýunça Parlamentara foruma gatnaşdy. 

Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy we Parlamentara Bileleşik tarapyndan bilelikde guralan her ýylky forum «Borçnamalary iş ýüzüne geçirmek: Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň pandemiýa boýunça Ylalaşygyny durmuşa geçirmekde we saglygy goraýşy maliýeleşdirmekde parlament ýolbaşçylygyny ösdürmek» atly temada geçirilip, parlament wekilleriniň Bütindünýä saglygy goraýyş assambleýasynyň işine gatnaşmagy üçin ýöriteleşdirilen platforma boldy. 

Forumyň esasy maksady durnukly dialogy ýola goýmakdan, tejribe alyşmakdan we ählumumy saglygy goraýyş borçnamalaryny milli derejede anyk çäreler bilen utgaşdyrmakdan ybarat.

Maslahatyň dowamynda halkara saglygy goraýyş ulgamyndaky hyzmatdaşlygy täze şertlerde ösdürmek we tejribe alyşmak ýaly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem parlamentler derejesinde saglygy goraýyş ulgamyny ösdürmekde we kämilleşdirmekde döwlet goldawynyň hem-de bu ugurda kanunçylyk binýadynyň ähmiýetine aýratyn üns berildi. Şunda dünýä derejesinde sagdyn durmuş ýörelgesini durnukly ösdürmek, ilatyň saglygyny goramak we oňa howp salýan ýagdaýlary aradan aýyrmak, saglygy goraýyş ulgamyny halkara derejede ösdürmek bilen, onuň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça öňde durýan wezipeler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Maslahata gatnaşyjylar saglygy goraýyş maksatnamalaryny durmuşa geçirmekde we lukmançylyk ulgamynda täze tehnologiýalary ornaşdyrmakda kanunçykaryjy edaralaryň ornuny has-da pugtalandyrmagyň ähmiýetini nygtadylar.

Häzirki döwürde Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasynda özara ynanyşmak, deňhukuklylyk ýörelgelerine esaslanýan hyzmatdaşlyk täze many-mazmun esasynda baýlaşdyrylýar. Taryhyny gadymy Beýik Ýüpek ýolundan alyp gaýdýan gatnaşyklar iki ýurduň halklarynyň bähbidine yzygiderli ösdürilýär. Ýakynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň Hytaýa amala aşyran dostluk saparynyň dowamynda geçiren ýokary derejedäki duşuşyklary hemmetaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy ösdürmäge täze itergi berdi. Şeýle hem Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpiniň tabşyrygy boýunça ýurdumyzda saparda bolan hytaý wekiliýetiniň gatnaşmagynda geçirilen gepleşikler, gazanylan ylalaşyklar iki ýurduň milli bähbitleriniň ählumumy ösüş maksatlary bilen sazlaşykly utgaşýandygynyň aýdyň mysaly boldy.

Hormatly Prezidentimiz HHR-iň Başlygy Si Szinpine Türkmenistana sapar bilen gelmäge çakylyk hatyny ugratdy. Munuň özi türkmen-hytaý gatnaşyklarynda täze sahypany açmak bilen, hyzmatdaşlygyň geljekki ugurlaryna badalga berer. Si Szinpin hem döwlet Baştutanymyzyň çakylyk hatyny kabul edip, öz gezeginde, jogap hatyny iberdi. Bu hatda şeýle bellenilýär:

Onuň Alyhezreti,
Türkmenistanyň Prezidenti
jenap Serdar BERDIMUHAMEDOWA

Hormatly jenap Prezident!

Siziň iberen çakylyk hatyňyzy aldym.

Siz uzak wagtyň dowamynda hytaý-türkmen gatnaşyklaryny ösdürmek ugrunda tagalla edýärsiňiz, iki ýurduň arasyndaky däp bolan dostlugyň dowam etdirilmegine ägirt uly goşant goşýarsyňyz hem-de dürli möhüm ugurlarda özara hyzmatdaşlyga ýardam edýärsiňiz. Men muňa ýokary baha berýärin. Men hytaý-türkmen hemmetaraplaýyn gatnaşyklarynyň strategik hyzmatdaşlyk ruhunda ösdürilmegine uly ähmiýet berýärin we Siziň bilen ýakyn gatnaşyk saklamaga taýýardyryn. Türkmenistana gelip görmäge çakylygyňyz üçin Size hoşallygymy beýan edýärin. Iki tarap üçin hem amatly bolan wagtda ýurduňyza sapar bilen barmaga taýýardyryn. Iki ýurduň Daşary işler ministrlikleri bu mesele boýunça ýakyn aragatnaşykda bolup bilerler.

Siz öz hatyňyzda Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň çäklerinde birnäçe iri taslamalary ýatlapsyňyz. Hytaý tarapy iki ýurduň arasynda dürli ugurlardaky özara bähbitli hyzmatdaşlygyň çuňlaşdyrylmagyny yzygiderli goldaýar. Hytaý bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk boýunça komitet degişli başlangyçlary düýpli öwrenip, olary degişli şertlerde durmuşa geçirip biler. Hytaý tarapy Türkmenistan bilen bilelikde gatnaşyklaryň täze aýdyň nusgalaryny döretmek we “Hytaý — Türkmenistan bitewi ykbal bileleşiginiň” mazmunyny yzygiderli baýlaşdyrmak ugrunda hyzmatdaşlyk etmäge taýýardyr.

Pursatdan peýdalanyp, Size berk jan saglyk, işiňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin. Dostlukly türkmen halkyna bolsa bagtyýarlyk, parahatçylyk, gülläp ösüş arzuw edýärin.

Si SZINPIN,
Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy.